NORMAL BASINÇLI HİDROSEFALİ

GENEL BAKIŞ VE BELİRTİLER

Yürüyüş genellikle kısa adımlı, yavaş ve sürüyerek olur; kişi ayağını yerden kaldıramıyormuş gibi hissedebilir. Dönme ve merdiven kullanma zorlaşabilir, düşmeler artabilir. Unutkanlık, günlük işlere ilginin azalması veya zihinsel yavaşlama eşlik edebilir. İdrar yakınması başlangıçta sıkışma ve sık gitme biçiminde olup daha sonra kaçırmaya dönüşebilir. Bütün belirtilerin aynı anda ortaya çıkması gerekmez. [1]

“Normal basınç” ifadesi hastalığın zararsız olduğu anlamına gelmez. Basınç ölçümleri zaman içinde değişebilir. Bir görüntülemede beyin boşluklarının geniş bulunması da tek başına ameliyat kararı verdirmez. Beyin dokusunun küçüldüğü durumlarda boşluklar ikincil olarak genişleyebilir; bunun gerçek sıvı dolaşım bozukluğundan ayrılması gerekir. Görüntü ve hastanın işlevi birlikte değerlendirilir. [1]

NEDENLER VE RİSKLER

Bazı hastalarda belirgin bir neden bulunmaz; bu biçim idiyopatik olarak adlandırılır. Baş yaralanması, kanama veya enfeksiyon sonrasında gelişen biçimler farklı değerlendirilir. İleri yaştaki hastada birden fazla neden aynı anda bulunabileceğinden, tek tanının tüm yakınmaları açıkladığı varsayılmamalıdır. Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı ve diğer yürüme-biliş sorunları ayırıcı tanıda önem taşır. [1]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Uzman değerlendirmesinde öykü, nörolojik muayene, bilişsel ölçümler ve beyin görüntülemesi kullanılır. İdiyopatik hastalığa ilişkin Japon kılavuzu, ventrikül genişlemesine eşlik eden karakteristik subaraknoid aralık dağılımının, yani DESH örüntüsünün önemini vurgular. Bununla birlikte tek bir görüntüleme sözcüğü, hastanın klinik bulgularından bağımsız kesin tanı olarak okunmamalıdır. Doğuştan ve sonradan edinilmiş hidrosefaliler aynı değerlendirme grubuna otomatik alınmaz. [2]

Belden belirli miktarda beyin-omurilik sıvısı alınarak yapılan boşaltma testi, ameliyattan yarar görme olasılığını değerlendirmeye yardım eder. Öncesi ve sonrası yürüyüşün nesnel ölçülmesi önemlidir. Test sonrası düzelme görülmemesi hastalığı tek başına dışlamaz. Yanlış negatiflik olabilir; değerlendirme zamanı ve yöntemi sonucu etkileyebilir. Bu durumda izlenecek yol, bütün klinik ve görüntüleme bulgularıyla uzman tarafından belirlenir. [2]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Uygun hastada şant ameliyatı, fazla sıvının başka bir vücut boşluğuna aktarılmasını sağlar. Her hastanın ameliyattan yararlanacağı söylenemez; beklenen işlev kazanımı, eşlik eden hastalıklar ve cerrahi risk birlikte tartışılır. Bazı hastalarda ek drenaj veya sıvı dinamiği testleri gerekebilir. Endoskopik yöntemlerin belirli tıkayıcı hidrosefalilerde kullanılması, idiyopatik normal basınçlı hidrosefalide otomatik olarak aynı tercih oldukları anlamına gelmez. [3]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

Şant sonrasında düzenli kontrol gerekir; yürüme, günlük yaşam ve cihazla ilişkili sorunlar yeniden değerlendirilir. Fizik tedavi veya ergoterapi, hareketin ve işlevin desteklenmesine yardımcı olabilir. Nedeni bilinmeyen olgular için kesin bir korunma yöntemi gösterilmemiştir. İleri yaş tek başına bütün tedavi olanaklarının dışlandığı anlamına gelmez; kişinin genel durumu ve gerçekçi hedefleri önemlidir. Yakınlar, önceki işlevleri somut örneklerle anlatabilir. [4]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Şantı olan kişide yeni baş ağrısı, kusma, belirgin uykuya eğilim, ateş veya önceki belirtilerin hızla geri gelmesi tıkanma ya da enfeksiyonu düşündürebilir. Yeni bilinç bozukluğunda 112 aranır. Cihazın kendiliğinden düzeleceği düşünülerek beklenmez. Şant bilgileri ve önceki ameliyat kayıtlarının sağlık ekibine sunulması değerlendirmeye yardım eder. [3]

Tablo, klinik değerlendirmeyi tek bulguya indirgememeyi özetler. [2]

Ameliyat sonrası kontrole giderken yeni düşmeler, tuvalete yetişme ve ev içi hareketler not edilebilir. Böylece yalnız genel bir iyi veya kötü değerlendirmesi yerine günlük işlevlerdeki değişiklikler konuşulur. Yakınmaların yeniden artması kontrol planını değiştirebilir. Düzenli izlem, şant yerleştirilmesiyle bakımın tamamlandığı yanılgısını önler. [4]