İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

NÖROJENİK AKCİĞER ÖDEMİ

ÖZET

Nörojenik akciğer ödemi, belirgin bir merkezi sinir sistemi olayı sonrasında ortaya çıkan akut pulmoner ödem sendromudur. Sempatik aktivasyon ve katekolamin yanıtının dolaşım ile akciğer damar geçirgenliğini etkilediği düşünülür. Mekanizma bütün hastalarda aynı değildir; kalp etkilenmesi ile kapiller kaçak değişen oranlarda birlikte bulunabilir.

Nöbetlerle ilişkili görüntüleme araştırmasında, acil değerlendirmede akciğerleri görüntülenmiş kırk yedi kişinin beşinde ödem bulguları saptanmıştır. Beş olgunun tamamı jeneralize konvülzif nöbet geçiren gruptadır. Bu seçilmiş örneklem, bütün epilepsi hastalarında aynı sıklık bulunduğunu göstermez; araştırma sonuçları tarama testi veya bireysel risk yüzdesi olarak genellenmemelidir. Tek nöbet sonrasında da olay bildirilmiştir. Çalışmada ilk solunum sayısı ve karbondioksit ölçümü ödem bulunanlarla bulunmayanlar arasında anlamlı farklılık göstermemiştir; bu bulgular tek başına ayırıcı test sayılmaz.

Tekrarlayan nöbet ilişkili bir olgu, belirgin nefes darlığı veya ral bulunmadığında da hipokseminin ve akciğer görüntüleme değişikliklerinin mevcut olabileceğini göstermiştir. Bu nedenle yalnız hastanın yakınmasına dayanarak solunum etkilenmesi dışlanmaz. Aynı hastada sonraki nöbetle ödemin yeniden görülmesi, nörolojik izlem ve tedavi sürekliliğinin ayrıca değerlendirilmesini gerektiren bir klinik örnektir.

Subaraknoid kanama sonrasında gelişen solunum bozukluğu ise her zaman yalnız nörojenik mekanizmaya bağlanamaz. Yeni bir olguda korunmuş sistolik işlevle birlikte atriyal fibrilasyon, hipertansiyon ve diyastolik disfonksiyon bulunmuştur. Yazarlar nörojenik ödemi kesin tanı değil çalışma tanısı olarak değerlendirmiştir; korunmuş ejeksiyon fraksiyonu kardiyak katkıyı ortadan kaldıran bir bulgu değildir.

Solunum desteğinde beyin hasarının özellikleri dikkate alınır. Erişkin travmatik veya serebrovasküler akut beyin hasarı için hazırlanmış uzlaşı, intrakraniyal basınç durumunu ventilasyon kararının önemli bir parçası kabul eder. Bu uzlaşının kapsamı nöbet sonrası bütün hastalarla aynı değildir. Hava yolunun korunması ve solunum yetersizliğinin ağırlığı, ileri destek gereksinimi değerlendirilirken birlikte ele alınmalıdır.

Kaynaklar:[1][3][4][5][2]
ANAHTAR KELİMELER
  • nörojenik akciğer ödemi
  • nöbet
  • hipoksemi
  • subaraknoid kanama
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ VE KAPSAM

Nörojenik akciğer ödemi, akut sinir sistemi olayı sonrasında akciğerde sıvı birikmesiyle gelişen bir sendromdur. Subaraknoid kanama, kafa travması ve nöbetlerle ilişkili olabilir.

Kaynaklar:[1]

BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM

Ani nefes darlığı, hızlı soluma ve oksijen düşüklüğü görülebilir. Bir subaraknoid kanama olgusunda solunum sıkıntısına hızlı ve düzensiz kalp atımı eşlik etmiştir.

Kaynaklar:[5]

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

Nöbet sonrasında oksijen düşüklüğü veya yeni solunum sorunu acil değerlendirilmelidir. Belirgin nefes darlığı bulunmaması akciğer etkilenmesini dışlamaz.

Kaynaklar:[4]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Nöbetin türü, sayısı ve görüntülemeyle zaman ilişkisi kaydedilir. Seçilmiş bir BT serisinde ödem, tek bir jeneralize konvülzif nöbet sonrasında da saptanmıştır.

Kaynaklar:[3]

FİZİK MUAYENE

Oksijenlenme ve akciğer muayenesi birlikte değerlendirilir. Bildirilen tekrarlayan nöbet ilişkili olguda belirgin ral olmadan hipoksemi ve görüntüleme değişiklikleri bulunmuştur.

Kaynaklar:[4]

AYIRICI TANI

Aspirasyon, sıvı yüklenmesi ve başka akut akciğer hasarı nedenleri dışlanmalıdır. Kusma, tanıklı aspirasyon ve bağımlı alan infiltrasyonu aspirasyon lehine ipuçlarıdır; tek başına kesin ayrım sağlamaz.

Korunmuş ejeksiyon fraksiyonu kardiyak katkıyı bütünüyle dışlamaz; atriyal fibrilasyon ve diyastolik disfonksiyon eşlik edebilir.

Kaynaklar:[1][5]

TANISAL YAKLAŞIM

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

Tanı, nörolojik olayla zamansal ilişki ve alternatif açıklamaların değerlendirilmesine dayanır. Özgül tek biyobelirteç yoktur; tarihsel önerilmiş ölçütler evrensel doğrulanmış test gibi kullanılmaz.

Nöbet sonrası çekilen BT’de ödem saptanması, tüm nöbet hastalarında rutin toraks BT gerektirdiğini göstermez; mevcut çalışma seçilmiş acil görüntüleme grubudur.

Kaynaklar:[1][3]

TEDAVİ

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Travmatik veya serebrovasküler akut beyin hasarında ventilasyon akciğer ve beyin hedefleriyle birlikte planlanır. Belirgin intrakraniyal basınç artışı varsa akciğer koruyucu ventilasyon için kesin uzlaşı önerisi yoktur.

Altta yatan nörolojik nedenin tedavisi önemlidir. Özgül ilaçlara ilişkin sınırlı olgu veya hayvan verileri rutin etkinlik kanıtı değildir.

Kaynaklar:[2][1]

İZLEM VE ÖNERİLER

Tekrarlayan nöbetler ve ilaç kullanımı gözden geçirilir. Bir hastada antinöbet tedavisinin bırakılmasından sonra akciğer ödemi yinelemiştir; tek olgu bütün hastalar için nicel risk vermez.

Kaynaklar:[4]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL UYARILAR VE SEVK

Hava yolu reflekslerinde kayıp, solunum yetersizliği ve nörolojik kötüleşme ileri hava yolu değerlendirmesini gerektirir. Ekstübasyonda yalnız bilinç puanı değil koruyucu refleksler ve beklenen klinik seyir de önemlidir.

Kaynaklar:[2]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Neurogenic pulmonary edema ↗

    Critical Care · Kaynak tarihi: 2012-03-20 · Erişim: 2026-10-28

  2. Mechanical ventilation in patients with acute brain injury: recommendations of the European Society of Intensive Care Medicine consensus ↗

    ESICM / Intensive Care Medicine · Kaynak tarihi: 2020-11-11 · Erişim: 2026-10-28

  3. Neurogenic pulmonary edema following seizures: A retrospective computed tomography study ↗

    Epilepsy & Behavior · Kaynak tarihi: 2019-03-19 · Erişim: 2026-10-28

  4. Recurrent Neurogenic Pulmonary Edema Associated With Epileptic Seizures ↗

    Respirology Case Reports · Kaynak tarihi: 2025-02-11 · Erişim: 2026-10-28

  5. Suspected neurogenic pulmonary edema after subarachnoid hemorrhage: a brain–heart–lung diagnostic challenge ↗

    The Egyptian Journal of Bronchology · Kaynak tarihi: 2026-10-21 · Erişim: 2026-10-28

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA

2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.

01 · NÖBET SONRASI BT’DE NÖROJENİK ÖDEM

Neurogenic pulmonary edema following seizures: A retrospective computed tomography study

Yasser Mahdavi ve ark. · Epilepsy & Behavior · 2019

Çalışma türü: Retrospektif görüntüleme çalışması

Kapsam: Akciğerleri BT ile görüntülenmiş 47 nöbet hastası.

ÖZET

Beş ödem olgusu, jeneralize konvülzif nöbet geçiren 26 kişinin içindeydi.

Seçilmiş küçük görüntüleme grubu; genel epilepsi sıklığını veya tarama yararını belirlemez.

02 · NÖBETLERLE TEKRARLAYAN NÖROJENİK AKCİĞER ÖDEMİ

Recurrent Neurogenic Pulmonary Edema Associated With Epileptic Seizures

Takanori Enomoto ve ark. · Respirology Case Reports · 2025

Çalışma türü: Olgu sunumu

Kapsam: Elli bir yaşında kadın.

ÖZET

İki nöbet epizodunda akciğer ödemi görüntülenmiş, bulgular kısa sürede gerilemiştir.

Tek olgu; tedavi etkinliği veya yineleme sıklığı hesaplanamaz.

Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.