İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

NÖROLENFOMATOZİS

ÖZET

Nörolenfomatozis, lenfoma hücrelerinin çevresel sinirlere, sinir köklerine veya sinir ağlarına doğrudan yerleşmesidir. Bazı hastalarda daha önce bilinen bir lenfomanın yeniden ortaya çıkışını gösterirken bazılarında kanserin ilk belirtisi olabilir. Sinire dışarıdan bası yapan bir kitleyle aynı durum değildir. Ağrı, uyuşma ve güçsüzlük farklı sinir bölgelerinde eşit olmayan biçimde gelişebilir. Bu nedenle her yeni sinir yakınmasını yalnız kullanılan ilaçlara ya da daha önce konmuş nöropati tanısına bağlamak doğru olmaz. Ancak bu belirtilerin bulunması tek başına lenfoma olduğu anlamına da gelmez.

Tanı tek bir görüntüye veya kan sonucuna dayanmaz. Hekim belirtilerin zaman içindeki değişimini, ayrıntılı nörolojik muayeneyi ve hastanın varsa önceki lenfoma öyküsünü birlikte değerlendirir. Manyetik rezonans görüntüleme sinirin yapısını gösterirken FDG PET BT metabolik olarak etkin alanları ve biyopsi için uygun hedefi belirlemeye yardım edebilir. İki yöntem birbirinin bütün sorularını yanıtlamaz; bazı anatomik bölgelerdeki lezyonlar birinde görülüp diğerinde görülmeyebilir. Belirti olmayan alanlarda da tutulum saptanabilmesi, incelemenin yalnız kişinin ağrı tarif ettiği noktayla sınırlanmamasının nedenlerinden biridir.

Beyin omurilik sıvısında kanser hücresi görülmemesi hastalığı kesin olarak dışlamaz. Uygun durumda sinir dokusundan örnek alınması tanıyı destekler; örnekleme yeri ve olası zarar dikkatle tartışılmalıdır. Tedavi lenfomanın türüne, sinir sistemi dışındaki yaygınlığına ve kişinin genel durumuna göre uzman ekip tarafından düzenlenir. Araştırmalarda farklı kemoterapi ve ışın tedavisi yaklaşımları kullanılmıştır; herkese uyan tek bir şema gösterilmiş değildir. Hastalığın nadir olması nedeniyle sonuçlar çoğunlukla küçük ve geçmiş kayıtlara dayanan serilerden gelir. Bu sayıların bir kişinin ne kadar yaşayacağını kesin olarak söylemediği bilinmelidir. Klinik ekip, tedaviye verilen yanıtı ve hastalığın yayılımını birlikte değerlendirir. Sinir bulgularının ve kanser tedavisinin aynı görüşmede ele alınması, incelemelerin hangi soruyu yanıtlamak için istendiğini anlamayı kolaylaştırır.

Kaynaklar:[3][6][1]
ANAHTAR KELİMELER
  • nörolenfomatozis
  • lenfoma
  • ağrılı nöropati
  • FDG PET BT
  • sinir biyopsisi
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU İÇİN HASTALIĞIN ANLAMI

Ağrılı sinir hastalıklarının çoğu nörolenfomatozis değildir. Bu tanıda ayırt edici nokta, sinir dokusunun kötü huylu lenfoid hücrelerle tutulmasıdır. Bilinen lenfoma olmasa da açıklanamayan ilerleyici ve asimetrik nöropati araştırılırken olasılık değerlendirilebilir.

Kaynaklar:[5]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

ÖYKÜDE ZAMAN ÇİZGİSİ VE ÖNCEKİ LENFOMA

Ağrı, duyu kaybı ve güçsüzlüğün ilk başladığı alan ile yayılım hızı kaydedilir. Önceden lenfoma tanısı, remisyon dönemi ve yeni yakınmanın önceki hastalıkla zamansal ilişkisi sorgulanır. Primer ve sekonder sunum ayrımı yalnız isimlendirme değildir: biyopsiyle tanısı doğrulanmış 58 hastanın yer aldığı seride ilk belirti olarak ortaya çıkan olgularda tanıya kadar geçen süre daha uzundu. Bu bulgu öykünün tanı öncesi dönemini ayrıntılandırmanın önemini destekler, kişisel gecikme nedeni hakkında kesin hüküm vermez.

Kaynaklar:[5]

FİZİK MUAYENE

MUAYENEDE ANATOMİK DAĞILIM

Kas gücü, duyu alanları ve refleksler iki tarafta karşılaştırılır; kraniyal sinirler ve kök ya da pleksus örüntüsü değerlendirilir. Birden fazla bölge tutulabileceği için muayene yalnız ağrılı ekstremiteyle sınırlandırılmaz. Fransız serisinde sensörimotor kayıp ve arefleksi yaygındı; tek sinir, çoklu mononöropati, kök ve pleksus örüntüleri birlikte görülüyordu. Muayene bulguları elektrofizyolojik incelemenin kapsamını yönlendirir.

Kaynaklar:[4]

AYIRICI TANI

AYIRICI TANIDA CIDP YANILGISI

İletim bloğu gösterilmesi tek başına inflamatuvar nöropati tanısı değildir. Nörolenfomatozis bazen CIDP benzeri elektrofizyolojik özellikler gösterebilir; şiddetli ağrı veya monoklonal gammopati alternatif tanıyı yeniden düşündürmelidir. Yirmi üç hastalık çalışmada eski CIDP ölçütlerini karşılayan hasta sayısı yeni ölçütleri karşılayandan fazlaydı. Bu sonuç, tüm iletim bloklarını aynı mekanizmaya bağlamadan klinik örüntü ve duyusal iletimleri birlikte yorumlama gereğini gösterir.

Kaynaklar:[4]

TANISAL YAKLAŞIM

TANIDA GÖRÜNTÜLEME VE DOKU DOĞRULAMASI

Kontrastlı MR incelemesinde sinirde kalınlaşma, T2 sinyal artışı, kontrast tutulumu ve ilgili kaslarda denervasyon görülebilir. PET BT bu yapısal değerlendirmeyi metabolik bilgiyle tamamlar. Görüntüleme özellikleri biyopsi hedefini belirlemeye yardım eder fakat patoloji yerine otomatik olarak geçirilmez. B hücreli hastaları içeren görüntüleme serisinde kemik iliği ve sıvı sitolojisi çoğu kez negatifti; bu testlerin negatifliği periferik sinir tutulumunu tek başına ortadan kaldırmaz.

Doku örneklemesinin gerekliliği ve hedefi multidisipliner değerlendirilir. Uluslararası seride biyopsi yapılan seçilmiş hastalarda tanısal verim yüksekti; bu oran, biyopsiye gönderilmeyen bütün hastalarda aynı doğruluk olacağı anlamına gelmez. Sıvı sitolojisinin negatif olması veya tek görüntüleme incelemesinin normal bulunması, kuvvetli klinik şüphe varsa değerlendirmeyi sonlandırmak için yeterli değildir.

Kaynaklar:[2][1]

TEDAVİ

TEDAVİDE LENFOMA ALT TİPİNE GÖRE KARAR

Hematoloji ve nöroloji ekipleri histolojik alt tip, tutulum yaygınlığı, önceki tedaviler ve genel durum üzerinden plan yapar. Rituksimab içeren tedaviler, yüksek doz metotreksat, seçilmiş bölge radyoterapisi ve uygun hastada otolog kök hücre nakli farklı serilerde kullanılmıştır. Hangi yaklaşımın her hasta için üstün olduğu gösterilmiş değildir; retrospektif ilişkiler randomize tedavi karşılaştırması olarak sunulmamalıdır. Sinir basısına veya bağışıklık aracılı nöropatiye ait standart bir şema tanı doğrulanmadan doğrudan aktarılmaz.

Kaynaklar:[3]

İZLEM VE ÖNERİLER

İZLEMDE KLİNİK VE GÖRÜNTÜLEME YANITI

Ağrının dağılımı, ölçülen kuvvet ve yeni duyu kaybı önceki değerlendirmelerle karşılaştırılır. Görüntüleme başlangıçta saptanan hedeflere göre seçilir. PET BT bazı sessiz odakları gösterebilirken kontrastlı MR bazı bölgelerde PET BT ile gösterilemeyen lezyonları gösterebilir; yalnız tek yöntemin normalleşmesini bütün sinir sisteminin hastalıksız olduğu şeklinde yorumlamak güvenli değildir. Yeni yakınma ortaya çıktığında eski görüntülerle karşılaştırma ve hedeflenmiş yeniden inceleme gerekir.

Kaynaklar:[6]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

UYARICI BULGULAR VE HIZLI SEVK

Hızla ilerleyen asimetrik güçsüzlük, şiddetli sinir ağrısı ve bilinen lenfoma sonrasında yeni fokal nörolojik kayıp gecikmeden nöroloji ve hematoloji değerlendirmesi gerektirir. Yalnız kemoterapiye bağlı nöropati varsayımıyla izlemeyi sürdürmek uygun değildir. Sekonder olguların daha hızlı ve fokal seyredebildiği bildirilmiştir; alarm bulguları kesin kanser tanısı değil, hızlandırılmış inceleme gerekçesidir.

Kaynaklar:[5]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Neurolymphomatosis: an International Primary CNS Lymphoma Collaborative Group report ↗

    Blood · Kaynak tarihi: 2010-06-17 · Erişim: 2026-10-31

  2. B-cell peripheral neurolymphomatosis: MRI and 18F-FDG PET/CT imaging characteristics ↗

    Skeletal Radiology · Kaynak tarihi: 2019-07 · Erişim: 2026-10-31

  3. Clinical manifestations of, diagnostic approach to, and treatment of neurolymphomatosis in the rituximab era ↗

    Blood Advances · Kaynak tarihi: 2021-03-04 · Erişim: 2026-10-31

  4. Clinical and Electrophysiological Characteristics of 23 French Patients With Neurolymphomatosis ↗

    Muscle & Nerve · Kaynak tarihi: 2025-01-08 · Erişim: 2026-10-31

  5. Neurologic Clinical, Electrophysiologic, and Pathologic Characteristics of Primary vs Secondary Neurolymphomatosis ↗

    Neurology · Kaynak tarihi: 2024-09-03 · Erişim: 2026-10-31

  6. Diagnostic utility of FDG-PET in neurolymphomatosis: report of five cases ↗

    Journal of Neurology · Kaynak tarihi: 2016-06-10 · Erişim: 2026-10-31

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.

01 · B HÜCRELİ NÖROLENFOMATOZİSTE GÖRÜNTÜLEME ÖRÜNTÜLERİ

B-cell peripheral neurolymphomatosis: MRI and 18F-FDG PET/CT imaging characteristics

Anthony H DeVries ve arkadaşları · Skeletal Radiology · 2019

Çalışma türü: Tek merkezli retrospektif görüntüleme serisi.

Kapsam: Yirmi beş kişide 27 hastalık olayı incelendi.

ÖZET

MR ve PET bulguları tutulan sinirleri ve biyopsi hedefini belirlemeye yardımcıydı. Sinir büyümesi ile metabolik aktivite birlikte değerlendirildi.

Özet okundu. Seçilmiş B hücreli olgular, küçük örneklem ve kısmen tedavi yanıtıyla tanı doğrulaması genellenebilirliği sınırlar.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.