İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

NÖROSİSTİSERKOZ

ÖZET

Nörosistiserkoz, Taenia solium larvalarının merkezi sinir sistemine yerleşmesidir. Tedavi yalnız paraziti öldürmek değildir: nöbet, ödem, kafa içi basıncı ve hidrosefali önce değerlendirilir; canlı, dejeneratif, kalsifiye ve ekstraparenkimal hastalık ayrılır. [2,4]

Kaynaklar:[2][4]
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

KAPSAM

Nörogörüntüleme, lezyon evresi ve nöbet/antiparaziter tedavi etkileşimi.

HALK İÇİN KISA BİLGİ

Hastalık, bağırsakta erişkin şerit taşıyan bir kişinin dışkısından çevreye yayılan yumurtaların ağızdan alınmasıyla gelişir. Az pişmiş domuz eti yemek doğrudan sistiserkoz yapmaz; yumurta bulaşı temel yoldur. Belirtiler aylar veya yıllar sonra ortaya çıkabilir. [1]

Nöbet veya sürekli baş ağrısı önemli belirtilerdir. Ev içindeki şerit taşıyıcısının saptanıp tedavisi ve el hijyeni yeni vakaları önlemeye yardım eder. Beyinde kist görülmesi her hastada hemen parazit ilacı başlanması anlamına gelmez. [2,4]

Kaynaklar:[1][2][4]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Endemik bölgede yaşam, uzun süreli seyahat, gıda hazırlayan kişilerle temas ve sanitasyon öyküsü alınır. Yeni nöbetlerin özellikleri ve kullanılan antinöbet ilaçları kaydedilir. Tek veya az sayıda lezyonda serum testi negatif olabileceğinden maruziyet öyküsü görüntülemeyle birlikte yorumlanır. [3]

Kaynaklar:[3]

FİZİK MUAYENE

MUAYENE VE SINIFLAMA

Nöbet, fokal nörolojik defisit, kraniyal sinir bulguları, kronik menenjit veya hidrosefali belirtileri aranır. Parenkimal hastalık ile ventrikül, bazal sistern, subaraknoid veya spinal tutulumun prognozu farklıdır. Kalsifiye lezyonlar da epileptik odak oluşturabilir. [2]

Antiparaziter öncesinde fundus muayenesi yapılır. Uzun steroid gerekecekse latent tüberküloz ve Strongyloides riski araştırılır. [5]

Kaynaklar:[2][5]

AYIRICI TANI

Tüberkülom, apse ve primer/metastatik tümörler benzer görüntü verebilir. Düzensiz büyük lezyon, sistemik ateş, kilo kaybı veya adenopati alternatif nedeni araştırmayı gerektirir. Kesin skoleks tanıyı destekler; görüntü artefaktıyla karıştırılmamalıdır. [5]

Kaynaklar:[5]

TANISAL YAKLAŞIM

MR canlı kist, çevre ödemi ve bazı ventriküler yerleşimleri; kontrastsız BT küçük kalsifikasyonları daha iyi gösterir. Lezyon sayısı, yerleşimi ve evresi raporlanmalıdır. EITB tercih edilen doğrulayıcı serolojik yöntemdir. Pozitif seroloji beyindeki lezyonun mutlaka sistiserkoz olduğunu kanıtlamaz; başka dokudaki enfeksiyon da pozitiflik yapabilir. [3]

Kaynaklar:[3]

TEDAVİ

Önce nöbet, ödem ve basınç kontrol edilir. Tedavisiz hidrosefali veya yaygın beyin ödeminde antiparaziter ertelenir. Kalsifiye kistte antiparaziter yarar sağlamaz. Ventriküler kist çoğu zaman endoskopik çıkarma; subaraknoid hastalık uzun süreli antiparaziter, steroid ve gerektiğinde şant gerektirir. [4]

Basınç artışı yoksa 1–2 canlı parenkimal kistte albendazol 15 mg/kg/gün, 2 dozda (en çok 1.200 mg/gün), 10–14 gün; 2’den fazla kistte aynı albendazole prazikuantel 50 mg/kg/gün eklenir. Steroid antiparaziterden önce başlatılır. Gebelikte antiparaziter genellikle doğum sonrasına ertelenir. [5]

Tek kontrastlanan semptomatik lezyonda albendazol ve steroid önerilir. Antinöbet ilaçlarının kesilmesi, lezyon kaybolmuş, artık kalsifikasyon kalmamış ve nöbetsiz düşük riskli hastada son nöbetten 6 ay sonra düşünülebilir; bu karar tüm hastalık biçimlerine genellenmez. [6]

Kaynaklar:[4][5][6]

İZLEM VE ÖNERİLER

Canlı kist bileşeni kaybolana dek MR en az 6 ayda bir tekrarlanır. Albendazol 14 günden uzun sürerse hemogram ve karaciğer testleri izlenir. [5]

Antinöbet tedavisi görüntü düzelir düzelmez kendiliğinden kesilmez; kalıcı hasar nedeniyle devam gerekebilir. Nüks ve ilaç etkileşimleri nörolojiyle değerlendirilir. [4]

Kalsifiye lezyon çevresinde dönemsel ödem ve yıllar sonra nöbet nüksü mümkündür; kalsifikasyon “artık izlem gereksiz” anlamına gelmez. [7]

Kaynaklar:[5][4][7]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL SEVK

Uzamış veya tekrarlayan nöbet, bilinç kaybı, yeni fokal defisit, giderek artan baş ağrısı ve kusma acil değerlendirilir. Büyük/subaraknoid lezyonla herniasyon riski nöroşirürjik acildir; antiparaziter başlamak acil basınç tedavisinin yerine geçmez. [4]

Kaynaklar:[4]

DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR

AYIRICI DEĞERLENDİRME

Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.

Kaynaklar:[4][2]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. About Cysticercosis ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26

  2. Clinical Overview of Cysticercosis ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26

  3. Clinical Testing Guidance for Cysticercosis ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26

  4. Clinical Care of Cysticercosis ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26

  5. ASTMH/IDSA 2017 Clinical Practice Guideline Update for Neurocysticercosis ↗

    ASTMH/IDSA · Kaynak tarihi: 2018 · Erişim: 2026-10-26

  6. WHO guidelines on management of Taenia solium neurocysticercosis: Executive summary ↗

    WHO · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26

  7. An Ambispective Cohort Study to Assess Seizure Recurrences in Children with Calcified Parenchymal Neurocysticercosis. ↗

    Modak, Suthar, Sharawat, Sankhyan, Sahu, Malhi, Khandelwal · Kaynak tarihi: 2019 · Erişim: 2026-10-26

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 7 ARAŞTIRMA

Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.

01 · ANTİPARAZİTER TEDAVİ NÖBETLERİ AZALTIR MI?

A trial of antiparasitic treatment to reduce the rate of seizures due to cerebral cysticercosis.

Héctor H Garcia, E Javier Pretell, Robert H Gilman, S Manuel Martinez, Lawrence H Moulton, Oscar H Del Brutto, Genaro Herrera, Carlton A W Evans, Armando E Gonzalez, Cysticercosis Working Group in Peru · The New England journal of medicine · 2004

Çalışma türü: Çift kör randomize plasebo kontrollü çalışma

Kapsam: Canlı beyin kisti ve antinöbet tedavisi alan 120 hasta.

ÖZET

Albendazol–deksametazon kolunda 2–30. aylarda toplam nöbet azalması anlamlı değildi; jeneralize olan nöbet sayısında %67 azalma anlamlıydı. Kist çözülmesi daha fazlaydı.

Kombinasyonun plaseboyla karşılaştırılması albendazol ve steroid etkisini ayırmaz; tüm nöbet türlerinde eşit fayda gösterilmedi.

02 · ÇOKLU CANLI KİSTTE İKİLİ ANTİPARAZİTER

Efficacy of combined antiparasitic therapy with praziquantel and albendazole for neurocysticercosis: a double-blind, randomised controlled trial.

Hector H Garcia, Isidro Gonzales, Andres G Lescano, Javier A Bustos, Mirko Zimic, Diego Escalante, Herbert Saavedra, Martin Gavidia, Lourdes Rodriguez, Enrique Najar, Hugo Umeres, E Javier Pretell, Cysticercosis Working Group in Peru · The Lancet. Infectious diseases · 2014

Çalışma türü: Çift kör randomize faz 3 çalışma

Kapsam: Canlı parenkimal hastalığı olan 124 kişi; 118 kişi 6 aylık MR analizinde.

ÖZET

Tam kist çözülmesi albendazol–prazikuantelde %64, standart albendazolde %37 bulundu. Yüksek doz albendazolün standart doza üstünlüğü anlamlı değildi; advers olay farkı gösterilmedi.

Ara analizde erken durdurma ve takip kaybı vardır; parenkimal sonuç ventriküler veya subaraknoid hastalığa doğrudan aktarılmaz.

03 · STEROİD DOZ VE SÜRESİNİN NÖBETLERE ETKİSİ

Enhanced steroid dosing reduces seizures during antiparasitic treatment for cysticercosis and early after.

Hector H Garcia, Isidro Gonzales, Andres G Lescano, Javier A Bustos, E Javier Pretell, Herbert Saavedra, Theodore E Nash, Cysticercosis Working Group in Peru · Epilepsia · 2014

Çalışma türü: Açık randomize çalışma

Kapsam: Albendazol alan 64 kişi, her kolda 32 hasta.

ÖZET

Daha yoğun/uzun deksametazonla ilk 21 günün bazı analizlerinde daha az nöbet görüldü. Önceden belirlenmiş 11–42 günlük birincil değerlendirme döneminde fark anlamlı değildi.

İkincil zaman aralığı sonuçları birincil sonlanım başarısı gibi sunulamaz; daha uzun steroidin yarar-zarar dengesi bireyseldir.

04 · ANTİNÖBET İLAÇ SEÇİMİ

Carbamazepine versus levetiracetam in epilepsy due to neurocysticercosis.

Akhil P Santhosh, Manoj Kumar Goyal, Manish Modi, Parampreet S Kharbanda, Chirag K Ahuja, Naresh Tandyala, Nandita Prabhat, Rajveer Singh, Sahil Mehta, Karthik Vinay Mahesh · Acta neurologica Scandinavica · 2021

Çalışma türü: Açık randomize karşılaştırmalı çalışma

Kapsam: Yeni tanılı, önceden ilaç kullanmamış 99 hasta.

ÖZET

Altı ayda nöbet nüksü karbamazepinde %8,2, levetirasetamda %22 idi; fark istatistiksel anlamlılık sınırına ulaşmadı. Hafif yan etkiler karbamazepinde daha fazlaydı; 3 kişide döküntü nedeniyle kesildi.

Küçük açık çalışma kesin üstünlük göstermez; ilaç etkileşimleri ve bireysel güvenlik seçimi yönlendirir.

05 · ÇOCUKTA KALICI LEZYONUN YENİDEN TEDAVİSİ

Efficacy of Combination Therapy of Albendazole and Praziquantel vs Albendazole Monotherapy in Children With Persistent Neurocysticercosis: A Randomized Controlled Trial.

Karan Singh, Arushi Gahlot Saini, Niranjan Khandelwal, Pratibha Singhi · Journal of child neurology · 2022

Çalışma türü: Çift kör randomize plasebo kontrollü çalışma

Kapsam: Kalıcı nörosistiserkozu olan 60 çocuk; üç tedavi kolu.

ÖZET

Altı ayda tam lezyon çözülmesi kombinasyonda %62, yalnız albendazolde %26,3 idi. Kalsifikasyon her kolda %10; tedavi kesilmesi gerekmedi.

Seçilmiş kalıcı ve çoğu kolloidal lezyon; ilk tanıdaki tüm çocuklar için 30 günlük kombinasyon önerisi çıkarılamaz.

06 · ALBENDAZOLÜ 28 GÜNE UZATMANIN KATKISI

Fourteen Days vs 28 Days of Albendazole Therapy for Neurocysticercosis in Children: An Open Label Randomized Controlled Trial.

Ankit Singla, Seema Lekhwani, Narain Das Vaswani, Jaya Shankar Kaushik, Surekha Dabla · Indian pediatrics · 2022

Çalışma türü: Açık randomize kontrollü çalışma

Kapsam: Yeni aktif hastalığı olan 65 çocuk.

ÖZET

On dört ve 28 günlük tedavide 6 aylık tam çözülme %18,8 ve %27,3; nöbet nüksü %15,6 ve %6,1 idi. Farklar anlamlı değildi, kalsifikasyon her iki kolda sıktı.

Küçük örneklem ve geniş güven aralıkları; fark bulunmaması kesin eşdeğerlik kanıtı değildir.

07 · KALSİFİYE LEZYONLARDA GEÇ NÖBET RİSKİ

An Ambispective Cohort Study to Assess Seizure Recurrences in Children with Calcified Parenchymal Neurocysticercosis.

Abhijit Modak, Renu Suthar, Indar Kumar Sharawat, Naveen Sankhyan, Jitendra Kumar Sahu, Prahbhjot Malhi, Niranjan Khandelwal · The American journal of tropical medicine and hygiene · 2019

Çalışma türü: Geriye ve ileriye dönük kohort

Kapsam: Kalsifiye parenkimal hastalığı olan 128 çocuk.

ÖZET

Altmış bir çocukta nöbet nüksü görüldü; nüks yaşayanların %57,4’ünde çevresel ödem saptandı. Nöbetler uzun sessiz dönemlerden sonra tekrarlayabildi.

Klinik başvurularla seçilmiş gözlemsel grup; kalsifikasyonun her hastada aynı riski taşıdığını veya yeniden antiparaziter yararını göstermez.

Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.