NOROVİRÜS ENFEKSİYONU

NOROVİRÜSÜ TANIMAK

Az idrar, ağız kuruluğu, ayağa kalkınca baş dönmesi veya çocukta gözyaşı azalması ve olağandışı uyku hali sıvı kaybını düşündürür; sağlık değerlendirmesi geciktirilmemelidir. Küçük çocuklar, yaşlılar ve başka hastalığı bulunan kişiler daha dikkatle izlenir. Tedavinin odağı sıvı kaybının giderilmesidir; antibiyotikler virüse etki etmez. Hasta yeterince sıvı alamıyorsa yalnız evde beklemek uygun değildir. Belirtilerin kısa sürmesi mümkün olsa da kişinin genel durumu ve sıvı alımı, takvimde geçen gün sayısından daha önemlidir. [1]

BULAŞ VE KORUNMA

Virüs dışkı ve kusmukla çevreye yayılabilir; kişi düzeldikten sonra da dışkıda bulunabilir. Eller sabun ve suyla yıkanmalıdır. El antiseptiği tek başına norovirüse karşı yeterli bir alternatif değildir. Tuvalet veya bez değişimi sonrası ve yiyecek hazırlamadan önce el temizliği özellikle önem taşır. Hasta kişi başkalarının yemeğini hazırlamamalı ve mümkünse bakım vermemelidir. Bu işlere dönmek için belirtiler bittikten sonra en az kırk sekiz saat beklenmesi önerilir. [2]

Kusmuk veya dışkıyla kirlenmiş alanlar eldiven kullanılarak temizlenir ve norovirüse karşı uygun olduğu belirtilen bir ürünün etiket talimatıyla dezenfekte edilir. Kirli çamaşırlar silkelenmeden ele alınır ve uygun sıcak programda yıkanır. Meyve ve sebzeler temizlenmeli, kabuklu deniz ürünleri iyi pişirilmelidir. Gıdanın normal görünmesi virüs içermediğini göstermez. Temizlik, yalnız görünen kirin kaldırılması değil, temas edilen alanların güvenli biçimde işlenmesini de kapsar. Çamaşır işlemi tamamlanınca eller yeniden yıkanmalıdır. [2]

TANI VE SALGIN DEĞERLENDİRMESİ

Laboratuvar tanısı virüsün RNA'sını veya antijenini saptamaya dayanır. Tercih edilen yöntem gerçek zamanlı ters transkripsiyon polimeraz zincir reaksiyonudur; kısaca RT-qPCR olarak adlandırılır. Dışkı, klinik tanı için tercih edilen örnektir. Çok etkenli bağırsak panelleri de norovirüsü gösterebilir. Bir testin “hızlı” olması, bütün testlerin aynı duyarlılığa sahip olduğu anlamına gelmez. Özellikle tek bir hastanın dışkısında kullanılan bazı hızlı antijen testlerinin duyarlılığı düşüktür; negatif sonuç dikkatle yorumlanmalıdır. [3]

Salgın araştırmasında genetik tiplendirme, hastaların ortak bir kaynağa bağlı olup olmadığını anlamaya katkı sağlar. Bu işlem, kişinin sıvı tedavisine karar vermekten farklı bir soruyu yanıtlar. Aynı kurumda kusma ve ishalin kümelenmesi, halk sağlığı ve enfeksiyon kontrol ekiplerine bildirilmelidir. Örnek seçimi, alınma zamanı ve taşınma koşulları laboratuvarla birlikte planlanır. Test sonucu beklenirken temas önlemlerinin ertelenmesi doğru değildir; salgın değerlendirmesi klinik bakım ve çevresel kontrolle birlikte yürütülür. [3]

Genetik tiplendirme sonucunun benzer olması ortak kaynak araştırmasına katkı sağlar; tek başına kişinin nereden enfekte olduğunu kesinleştiren bir kanıt olarak sunulmaz. Klinik örnekle çevresel örnek farklı soruları yanıtlar. Salgın ekibi, laboratuvar bilgisini hastaların zaman ve yer ilişkileriyle birlikte yorumlar. [3]

KLİNİK HIZLI KART VE ÖĞRETİCİ TABLO

Evde korunma planı, yalnız hasta kişiye değil onunla yaşayanlara da anlatılmalıdır. Özellikle ortak tuvalet, havlu, çamaşır ve yiyecek hazırlama alanlarında kimin temizlik yapacağı önceden belirlenirse önerilerin uygulanması kolaylaşır. [2]