NÖTROPENİ VE FEBRİL NÖTROPENİ

GENEL BAKIŞ

Bu bölümün ilk açıklaması yukarıdaki özette sunulmuştur.

BELİRTİLER VE FEBRİL NÖTROPENİ

Nötropeni tek başına belirti vermeyebilir. Tekrarlayan enfeksiyonlar, ağız yaraları, boğaz ağrısı veya diş yakınmalarıyla fark edilebilir. Nötropeniyle birlikte ateş gelişmesi febril nötropeni olarak adlandırılır ve özellikle kanser tedavisi sırasında acil değerlendirme gerektirir. Enfeksiyon bazen hızla ağırlaşabilir. Hastanın genel durumunun bozulması, ölçülen ateş çok yüksek olmasa bile dikkate alınmalıdır. [1,2]

Kemoterapi sırasında 38 °C veya üzerinde ateş ölçüldüğünde bakım ekibiyle hemen iletişime geçilmelidir; merkezin daha düşük eşik belirleyen kişisel talimatı varsa o uygulanır. Titreme, nefes darlığı, yeni bilinç değişikliği, belirgin halsizlik veya hızla kötüleşmede ateşin yükselmesi beklenmez. Acile başvururken kanser tedavisi alındığı ve olası nötropeni riski açıkça söylenir. Evde çalışan bir termometre ve gece ulaşılabilecek telefon numarası hazır bulunmalıdır. [3]

TANI VE AYIRICI TANI

Tam kan sayımı ve mutlak nötrofil sayısı değerlendirilir; önceki sonuçlarla karşılaştırma yapılır. Hekim kullanılan ilaçları, yakın zamanda geçirilen enfeksiyonları, tekrarlayan ağız yaralarını ve aile öyküsünü sorar. Muayenede lenf düğümleri, karaciğer ve dalak değerlendirilir. Gerektiğinde periferik yayma, vitamin B12 ve folat, karaciğer testleri, viral incelemeler veya bağışıklık testleri istenir. Başka kan hücrelerinde düşüklük bulunması incelemenin yönünü değiştirebilir. [4]

Bazı kişilerde Duffy-null ile ilişkili olarak daha düşük nötrofil değerleri görülebilir; bu durum kemoterapiye bağlı ağır nötropeniyle aynı biçimde yorumlanmaz. Yalnız kişinin kökenine bakılarak varsayım yapılmaz; önceki sayımlar, belirtiler ve diğer bulgular değerlendirilir. Nedeni açıklanamayan, kalıcı veya başka anormalliklerle birlikte olan düşüklük hematoloji görüşü gerektirebilir. Kemik iliği incelemesi her hafif düşüklükte otomatik yapılmaz. [4]

ACİL YÖNETİM

Kanser tedavisi alan ve nötropenik sepsis düşünülen kişide değerlendirme ve ampirik antibiyotik geciktirilmez. Kan kültürleri, kan sayımı, böbrek ve karaciğer işlevleri ile dolaşım göstergeleri araştırılır. Antibiyotik seçimi alerjilere, önceki mikroorganizmalara ve yerel direnç durumuna göre yapılır. Kültürde mikroorganizma çıkmaması başlangıçtaki acil yaklaşımın gereksiz olduğu anlamına gelmez. Tedaviye yanıt ve klinik değişim izlenir. [2]

Ayaktan tedavi yalnız düşük riskli olduğu uzman tarafından belirlenen seçilmiş hastalarda düşünülebilir. Hastanın ulaşım, destek ve hızla hastaneye dönebilme koşulları da önemlidir. İnternetten bulunan bir risk puanını hesaplamak evde kalma kararı için yeterli değildir. Yüksek riskli veya kötüleşen hastalar hastanede izlenir. Kan hücresi büyüme faktörleri ya da koruyucu antibiyotikler de herkese aynı biçimde verilmez. [2]

KORUNMA, İZLEM VE ÖZEL GRUPLAR

El temizliği, güvenli gıda hazırlama ve hasta kişilerle yakın teması azaltma enfeksiyon riskini düşürmeye yardımcı olur. Ağız bakımı ve kateter çevresindeki değişikliklerin erken bildirilmesi önemlidir. Ateş düşürücü ilaçlar belirtileri maskeleyebileceğinden, ateşi ilaçla bastırıp beklemek yerine önce ekip aranır. Yeni bir ilaç veya takviye kullanmadan önce tedavi ekibi bilgilendirilir. [5]

Kemoterapiye bağlı düşüklüğün beklenen zamanı kullanılan rejime göre değişir; hasta kendi programını öğrenmelidir. Çocuklarda bakım verenlerin aynı acil başvuru planını bilmesi gerekir. İlaçla ilişkili nötropenide ilacın değiştirilmesi hekim kararıdır; hayati tedaviler kendiliğinden bırakılmaz. Takip aralıkları nötrofil düzeyi ve klinik nedene göre belirlenir; herkes için tek bir kontrol takvimi yoktur. [1,3]

AKIL KARTI

Her nötropeni aynı değildir. Kemoterapide ateş bekletilmez. Ateşsiz kötüleşme de ciddi olabilir; kişisel acil plan izlenir. [1–3]