OBLİTERATİF BRONŞİOLİT
ÖZET
Obliteratif bronşiolit, küçük hava yollarında daralma ve kalıcı hava akımı kısıtlanmasıyla seyreden bir hastalık grubudur. Enfeksiyon sonrası, toksik maruziyetle veya nakil sonrasında gelişen biçimlerin yönetimi aynı değildir. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Erişkin odaklı genel bilgi ve profesyonel yaklaşım; çocukluk ve gebelik için ayrı kişiselleştirilmiş değerlendirme gerekir.
HALK İÇİN BELİRTİLER
Eforla nefes darlığı, kuru öksürük ve hışıltı görülebilir. Bazı mesleki olgularda yakınmalar haftalar veya aylar içinde artar ve işten uzak günlerde hemen düzelmez. Aromalandırıcı kimyasallarla çalışma öyküsü doktora bildirilmelidir. [2]
TEDAVİDEN BEKLENTİ
Kalıcı küçük hava yolu hasarı astım gibi tamamen geri dönüşlü olmayabilir. Nedene yönelik yaklaşım ve fonksiyon izlemi önemlidir; ağır ilerleyici hastalıkta akciğer nakli değerlendirmesi gerekebilir. Nakil ilaçları kendi kendine artırılmamalı veya kesilmemelidir. [1]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
NEDENİ BELİRLEME
Akciğer veya hematopoietik kök hücre nakli, önceki ağır alt solunum yolu enfeksiyonu ve mesleki inhalasyon öyküsü kaydedilir. Erişkinlerde aroma üretimi dumanları ve diğer toksik gazlar önemlidir. Nakil ilişkili BOS ile maruziyet ilişkili hastalık aynı ilaç protokolüne sokulmamalıdır. [1]
FİZİK MUAYENE
FONKSİYONEL ETKİLENME
Öksürük, hışıltı ve efor kapasitesi değerlendirilir; semptomsuz çalışanlarda da spirometri bozuk olabilir. Maruziyet sonrası kalıcı obstrüksiyon, yalnız sigaraya veya astıma bağlanmadan incelenmelidir. [2]
AYIRICI TANI
BOS TANISI DIŞLAMA GEREKTİRİR
Akciğer nakli sonrasında FEV1 azalması tek başına BOS değildir: enfeksiyon, akut rejeksiyon ve diğer greft disfonksiyonu nedenleri dışlanmalıdır. Restriktif fonksiyon paterninde restriktif allogreft sendromu düşünülür. [3]
TANISAL YAKLAŞIM
SOLUNUM TESTİ VE GÖRÜNTÜLEME
Spirometride genellikle bronkodilatörle tam düzelmeyen obstrüksiyon vardır. Nakil hastasında başlangıç/en iyi FEV1 ile seri ölçümler karşılaştırılır. İnspirasyon-ekspirasyon HRCT hava hapsini destekleyebilir. [3]
Biyopsi her hastada gerekli değildir; küçük örneklerin duyarlılığı sınırlı, cerrahi biyopsinin riski anlamlıdır. [1]
TEDAVİ
AKCİĞER NAKLİ SONRASI
Tedavi nakil merkezi tarafından düzenlenir. BOS başlangıcıyla uyumlu düşüşte azitromisin denemesi düşünülebilir; yanıt ve yan etkiler izlenir. [3]
Güncel ESOT kılavuzu erken evre BOS’de montelukastı seçilmiş olguda değerlendirmeye izin verir; kanıt sınırlıdır ve tüm hastada sağkalım yararı gösterilmiş değildir. [4]
KÖK HÜCRE NAKLİ SONRASI
Pulmoner kronik graft-versus-host hastalığında inhaler tedavi ve flutikazon-azitromisin/montelukast bileşenleri mevcut immünosupresyona ek olarak değerlendirilebilir. Dirençli olgularda ek sistemik ilaçlar, fotoferez veya nakil seçenekleri uzman kurulunda tartışılır. BOS’ye özgü kanıtın sınırlılığı ve enfeksiyon riski kararın parçasıdır. [5]
MARUZİYET İLİŞKİLİ HASTALIK
Şüpheli işyeri maruziyetinin azaltılması/sonlandırılması ve meslek hastalığı değerlendirmesi geciktirilmemelidir. Hasarın kalıcı olabileceği açıklanmalı; işten uzaklaşma sonrası hemen düzelmeme tanıyı dışlamaz. İşyerinde başka çalışanların etkilenmesi olasılığı da ele alınır. [2]
İZLEM VE ÖNERİLER
Seri solunum fonksiyonu, solunum enfeksiyonları, gerektiğinde görüntüleme ve rehabilitasyon gereksinimi izlenir. Kök hücre nakli sonrası BOS’de akciğer takibi hematoloji ve göğüs hastalıkları arasında ortak yürütülmelidir. [5]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
HIZLI KÖTÜLEŞME
Nakil sonrası yeni veya hızla ilerleyen solunum yakınması, yeni enfeksiyon ya da greft sorunu açısından hızla değerlendirilmelidir; önceden BOS tanısı bulunması yeni düşüşün nedenini açıklamış sayılmaz. [3]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
KLİNİK DURUMLARIN KARŞILAŞTIRILMASI
Karşılaştırma eğitim amaçlıdır; klinik bağlam ve hasta özellikleriyle birlikte yorumlanır.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Obliterative Bronchiolitis ↗
Aguilar PR ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2016 · Erişim: 2026-10-25
- Flavorings: symptoms and medical monitoring ↗
CDC/NIOSH · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-25
- ISHLT/ATS/ERS BOS guideline ↗
ISHLT/ATS/ERS · Kaynak tarihi: 2014 · Erişim: 2026-10-25
- ESOT chronic lung allograft dysfunction guideline ↗
ESOT · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-25
- ERS/EBMT pulmonary chronic graft-versus-host guideline ↗
ERS/EBMT · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-25
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 6 ARAŞTIRMA
Bu bölümde konuya doğrudan ilişkin 6 doğrulanmış çalışma özeti yer alır. Yirmi üst sınırdır; birbirini tekrarlayan veya kapsamı uygun olmayan yayınlar sayıyı artırmak için eklenmemiştir.
01 · BOS’DE MONTELUKAST
Montelukast for bronchiolitis obliterans syndrome after lung transplantation: A randomized controlled trial.
Ruttens D ve arkadaşları · PloS one · 2018
Çalışma türü: Çift kör randomize çalışma
Kapsam: Geç başlangıçlı akciğer nakli sonrası BOS’de 30 hasta.
ÖZET
Genel grupta greft kaybı veya fonksiyon düşüşünde fayda gösterilmedi; sonradan yapılan evre 1 analizinde FEV1 düşüşü yavaşladı.
Çalışma küçük ve yetersiz güçlüydü; post hoc bulgu doğrulayıcı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29624575 · DOI: 10.1371/journal.pone.0193564
02 · UZUN SÜRELİ AZİTROMİSİN YANITI
Long-term azithromycin therapy for bronchiolitis obliterans syndrome: divide and conquer?
Vos R ve arkadaşları · The Journal of heart and lung transplantation : the official publication of the International Society for Heart Transplantation · 2010
Çalışma türü: Retrospektif gözlemsel kohort
Kapsam: Akciğer nakli sonrası BOS’de 107 hasta.
ÖZET
Yüzde 40 hastada ilk 3–6 ayda FEV1 en az yüzde 10 arttı; yanıtlı grubun bir kısmında BOS yeniden gelişti.
Yanıt verenlerle vermeyenleri karşılaştırmak nedensel sağkalım yararını kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 20619683 · DOI: 10.1016/j.healun.2010.05.023
03 · BOS’YE EŞLİK EDEN BRONŞEKTAZİ
Bronchiectasis in Bronchiolitis Obliterans Syndrome after Hematopoietic Cell Transplantation.
Epstein DJ ve arkadaşları · Transplantation and cellular therapy · 2025
Çalışma türü: Retrospektif tek merkez kohortu
Kapsam: Allojenik kök hücre nakli sonrası BOS’de 87 erişkin.
ÖZET
Bronşektazi sık görüldü; daha fazla solunum enfeksiyonu, daha düşük FEV1 ve daha yüksek ölüm riskiyle ilişkiliydi.
İlişki bronşektazinin tek neden olduğunu göstermez; küçük sevk merkezi grubu vardır.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40818827 · DOI: 10.1016/j.jtct.2025.08.013
04 · BOS’DE ALT SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONLARI
Epidemiology of Lower Respiratory Tract Infections and Community-Acquired Respiratory Viruses in Patients with Bronchiolitis Obliterans Syndrome after Hematopoietic Cell Transplantation: A Retrospective Cohort Study.
Epstein DJ ve arkadaşları · Transplantation and cellular therapy · 2022
Çalışma türü: Retrospektif kohort
Kapsam: Kök hücre nakli sonrası BOS’de 55 erişkin.
ÖZET
Hastaların çoğunda enfeksiyon gelişti; enfeksiyon/solunum virüsü saptanması daha büyük kalıcı FEV1 düşüşleriyle ilişkiliydi.
Mortalite eğilimleri kesin anlamlılık göstermedi; gözlemsel veri nedensellik kurmaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 35872303 · DOI: 10.1016/j.jtct.2022.07.016
05 · NAKİL SONRASI AKCİĞER FENOTİPLERİNİN PROGNOZU
Lung Complications After Allogeneic Hematopoietic Cell Transplant and Outcomes: Implications Beyond Bronchiolitis Obliterans Syndrome.
Lai YK ve arkadaşları · Transplantation and cellular therapy · 2026
Çalışma türü: Zamana bağlı analizli retrospektif kohort
Kapsam: 895 kronik GVHD hastası; 85 BOS olgusu.
ÖZET
BOS ve karma akciğer fenotipleri daha kötü sonuçlarla ilişkiliydi; organize pnömoni aynı risk örüntüsünü göstermedi.
Tek gözlemsel kohort; fenotip sınıflandırması tedavi etkinliği karşılaştırması değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 42259420 · DOI: 10.1016/j.jtct.2026.06.010
06 · TAKROLİMUS VE SİKLOSPORİN KARŞILAŞTIRMASI
Clinical trial of tacrolimus versus cyclosporine in lung transplantation.
Keenan RJ ve arkadaşları · The Annals of thoracic surgery · 1995
Çalışma türü: Prospektif randomize çalışma
Kapsam: 133 akciğer nakli alıcısı.
ÖZET
Takrolimus grubunda obliteratif bronşiolit daha az gelişti; bir ve iki yıllık sağkalım benzerdi.
1990’ların rejimleriyle yapılan önleme çalışmasıdır; yerleşik BOS’nin tedavisini doğrudan kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 7545889 · DOI: 10.1016/0003-4975(95)00407-C
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurun.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.