ÖDEM: ŞİŞLİĞİN NEDENLERİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ

ÖDEM BİR NEDEN DEĞİL, BULGUDUR

Ayakkabının sıkması, ayak bileği çevresinin büyümesi veya cildin gerilmesi şişliği fark ettirebilir. Ödem yalnız fazla su içmekten kaynaklanmaz. Kalp, böbrek veya karaciğer sorunları, lenf dolaşımındaki değişiklikler, gebelik ve bazı ilaçlar nedenler arasındadır. Uzun süre ayakta kalma ve sıcak hava da etkili olabilir.

Aynı görünüm farklı mekanizmalarla oluşabildiği için bir başkasına iyi gelen tedavi size uygun olmayabilir. Tedavi sıvı birikiminin nedenine göre seçilir. Bacağı yükseltme, uygun destek veya tuz alımının düzenlenmesi bazı kişilerde önerilebilir; idrar söktürücü gerekip gerekmediği sağlık ekibince belirlenir. Ödemin bulunduğu yer ve ortaya çıkış biçimi, nedenin araştırılmasına yardımcı olur. Ancak şişliğin görüntüsü tek başına kalp, böbrek veya lenf hastalığını ayırt ettirmez.

HANGİ DURUMDA 112 ARANMALI?

Şişliğe nefes darlığı, göğüste ağrı veya baskı, kanlı balgam, bayılacak gibi olma, bilinç karışıklığı ya da soğuk terleme eşlik ediyorsa Türkiye’de 112’yi arayın. Bacak şişliğiyle birlikte yeni belirgin çarpıntı da acil değerlendirme gerektirir. Akciğer damarında pıhtı gibi ciddi bir durum söz konusu olabilir; kendiniz araç kullanmayın.

AYNI GÜN DEĞERLENDİRİLMESİ GEREKEN ŞİŞLİK

Nedeni bilinmeyen tek taraflı bacak veya ayak şişliği, ani başlayan ciddi şişlik, ağrı, kızarıklık veya sıcaklık artışı için aynı gün tıbbi görüş alın. Ateş, başka bölgelerde yeni şişme veya diyabetle birlikte ayak şişliği de geciktirilmemelidir.

İki bacakta hafif şişlik birkaç gün içinde düzelmiyor ya da giderek artıyorsa hekime başvurun. Kalp, böbrek veya bacak damar hastalığınız varsa bunu özellikle bildirin. Ağrı olmaması, nedeni bilinen zararsız bir durum olduğu anlamına gelmez.

GEBELİK VE DOĞUM SONRASI ÖZEL UYARI

Gebelikte veya doğumdan sonraki haftalarda yüz, el ya da ayaklarda ani şişme, şiddetli baş ağrısı veya görme değişikliği varsa hemen doğum ekibinizle iletişime geçin ya da acile başvurun. Bu belirtiler preeklampsiyle ilişkili olabilir; hepsinin birlikte olmasını beklemeyin. Rutin kontrol gününü beklemek uygun değildir.

GÖRÜŞMEYE HANGİ BİLGİLER YARDIMCI OLUR?

Şişliğin bir veya iki tarafta oluşunu, ne zamandır sürdüğünü ve gün içindeki değişimini not edin. Bacağı kaldırmakla azalıp azalmadığını, yeni ilaç veya doz değişikliğini, ameliyat ve uzun yolculuk öyküsünü paylaşın. Önceden damar pıhtısı geçirilmiş olması önemlidir.

Şişliğe neden olduğunu düşündüğünüz reçeteli ilacı kendiliğinizden kesmeyin. Doktorunuz gerekli görürse ilacı değiştirebilir veya başka bir neden araştırabilir.

NEDENİ DEĞERLENDİRİLDİKTEN SONRA DESTEKLEYİCİ BAKIM

Acil işaret yoksa ve sağlık ekibi uygun bulduysa uzun süre aynı pozisyonda kalmamak, hafif hareket ve bacakları dinlendirirken yükseltmek yardımcı olabilir. Rahat ayakkabı seçmek ve cildi temiz, kuru ve bakımlı tutmak önemlidir. Çok sıkı çorap veya giysi kullanmayın.