İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

OKÜLOKÜTANÖZ ALBİNİZM

ÖZET

Okülokütanöz albinizm, melanin üretimini etkileyen genetik değişiklikler nedeniyle deri, saç ve göz pigmentasyonunun azaldığı bir hastalık grubudur. Görünüm her kişide aynı değildir; saç rengi beyazdan daha koyu tonlara kadar değişebilir. Görme keskinliğinde azalma, nistagmus, şaşılık ve ışık hassasiyeti eşlik edebilir. Derinin güneşten zarar görme ve deri kanseri geliştirme riski artmıştır; bakım yalnız göz yakınmalarına indirgenmemelidir.

Günlük bakımda güneşten korunma ve görme desteği birlikte ele alınır. Gölge, uygun giysi, güneş gözlüğü ve yüksek koruma faktörlü ürünler güneş hasarını azaltmaya yardımcıdır. Yeni oluşan deri büyümesi veya mevcut lezyonda biçim, boyut ya da renk değişikliği hekime bildirilmelidir. Gözlük, kontakt lens, büyük yazı ve ekran büyütme gibi yardımcılar kişinin ihtiyaçlarına göre seçilebilir.

Genetik tanı, görünüşe bakılarak alt tip tahmin etmekten daha kapsamlı bir değerlendirme gerektirir. İki bin yirmi altı tarihli bir genom çalışmasında albinizm veya infantil nistagmus kodlarıyla seçilmiş yüzlerce kişide çok sayıda farklı genetik neden saptanmıştır. Pozitif genetik bulgu ile kesin moleküler tanı aynı kategori değildir; sonuçlar klinik bulgularla birlikte yorumlanmalıdır. Bu çalışma yalnız okülokütanöz albinizm hastalarından oluşmamıştır.

İlaç araştırmaları bakımın yerleşik bileşenlerinden ayrı değerlendirilmelidir. Beş erişkin OCA-1B hastasında yapılan açık etiketli bir pilot çalışmada nitisinonla saç ve deri pigmentinde artış görülmüş, ancak temel iris pigment ölçütünde olumlu anlamlı değişim gösterilmemiştir. Bulgular, ilacın bütün albinizm tiplerinde veya çocuklarda etkili ve güvenli bir standart tedavi olduğunu kanıtlamaz; çalışma reçete önerisi olarak yorumlanmamalıdır.

Az pigmentli deri lezyonları her zaman koyu renkli görünmeyebilir. Bu nedenle yalnız renk koyulaşmasını beklemek yerine şüpheli yeni oluşumlar ve değişiklikler değerlendirilmelidir. Koruyucu giysiler ve düzenli deri kontrolleri, güneşten korunmanın sürekliliğini destekleyen uzun dönem önlemlerdir.

Kaynaklar:[1][2][6][7][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • okülokütanöz albinizm
  • melanin
  • güneşten korunma
  • foveal hipoplazi
  • genetik danışmanlık
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ VE KAPSAM

Nonsendromik OCA çoğunlukla otozomal resesif kalıtılır. TYR, OCA2, TYRP1 ve SLC45A2 dahil farklı genler söz konusudur; liste bunlarla sınırlı değildir. Ebeveynler belirti göstermeyen taşıyıcılar olabilir.

Kaynaklar:[1]

BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM

Pigment azlığına ışık hassasiyeti, nistagmus ve şaşılık eşlik edebilir. Foveal hipoplazi ve kırma kusurları görsel işlevi etkiler; görme düzeyi kişiler arasında değişir.

Kaynaklar:[4]

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

Deride yeni büyüme veya lezyonun boyut, biçim ya da renginde değişiklik varsa erken hekim değerlendirmesi gerekir.

Açıklanamayan morarma, kanama veya tekrarlayan enfeksiyonlar sendromik albinizm olasılığını düşündürür.

Kaynaklar:[2][4]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Güneşte yanma, bronzlaşma, aile üyelerine göre pigment farkı ve yaşla renk değişimi sorgulanır. Aileyle karşılaştırma farklı etnik kökenlerde görünümü yorumlamaya yardımcı olur.

Aile öyküsü ve çocuk sahibi olma planları genetik danışmanlıkta ele alınır.

Kaynaklar:[3][2]

FİZİK MUAYENE

Deri, saç ve göz pigmentasyonu birlikte değerlendirilir. Görme işlevi ve göz hareketleri incelenir; ışık hassasiyeti ile kırma kusurları kaydedilir.

Deri muayenesinde yalnız pigmentli lezyonlar değil, az renkli şüpheli oluşumlar da aranır.

Kaynaklar:[1][5]

AYIRICI TANI

Oküler albinizmde göz ağırlıklı etkilenme vardır. Bununla birlikte bazı OCA genotiplerinde deri ve saç pigmenti normale yakın olabilir; alt tipler yalnız renk üzerinden ayrılmaz.

Kanama Hermansky-Pudlak, enfeksiyon eğilimi Chédiak-Higashi gibi sendromik nedenler açısından değerlendirilmelidir.

Kaynaklar:[3][4]

TANISAL YAKLAŞIM

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

Klinik fenotip ve moleküler sonuçlar birlikte yorumlanır. Genom analizinde panel dışı nedenler ve birden fazla genetik tanı bulunabilir; bir varyantın saptanması tek başına kesin açıklama sayılmaz.

Göz uzmanı gerektiğinde görme yollarını değerlendiren elektrofizyolojik testlerden yararlanabilir.

Kaynaklar:[6][2]

TEDAVİ

TEDAVİ VE GÜVENLİK

UV maruziyetini azaltan giysi, geniş kenarlı şapka ve geniş spektrumlu güneş koruyucu kullanımı önemlidir. DermNet SPF 50 ve üzerini önerir; ürün koruyucu giysi ve gölgenin yerine geçmez.

Nitisinon pilot verisi standart tedavi kanıtı değildir; küçük, kontrolsüz erişkin çalışmasındaki pigment değişikliği klinik görme iyileşmesiyle eş tutulmamalıdır.

Kaynaklar:[5][7]

İZLEM VE ÖNERİLER

GeneReviews çocuklarda yıllık göz değerlendirmesi ve güneş hasarı açısından yıllık veya iki yıllık deri muayenesini önerir; kişisel risk ve yerel uzman planı dikkate alınır.

Gözlük ve az görme yardımcıları büyüme, eğitim ve günlük yaşam gereksinimlerine göre yeniden değerlendirilir.

Kaynaklar:[3][2]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL UYARILAR VE SEVK

Şüpheli deri lekesi veya büyümesi geciktirilmeden hekime bildirilmelidir; lezyonun açık renkli olması güvenli olduğu anlamına gelmez.

Kanama veya enfeksiyon örüntüsü varsa sendromik nedenler için uzman değerlendirmesi gerekir.

Kaynaklar:[5][4]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Oculocutaneous albinism ↗

    MedlinePlus Genetics · Kaynak tarihi: 2024-11-22 · Erişim: 2026-10-28

  2. Albinism ↗

    NHS · Kaynak tarihi: 2023-09-26 · Erişim: 2026-10-28

  3. Oculocutaneous Albinism and Ocular Albinism Overview ↗

    GeneReviews · Kaynak tarihi: 2023-04-13 · Erişim: 2026-10-28

  4. Albinism ↗

    AAPOS · Kaynak tarihi: 2023-11 · Erişim: 2026-10-28

  5. Albinism ↗

    DermNet · Kaynak tarihi: 2014-06 · Erişim: 2026-10-28

  6. Whole-genome sequencing uncovers diverse genetic causes and phenotypic signatures in infantile nystagmus and albinism ↗

    npj Genomic Medicine · Kaynak tarihi: 2026-05-20 · Erişim: 2026-10-28

  7. One-year pilot study on the effects of nitisinone on melanin in patients with OCA-1B ↗

    JCI Insight · Kaynak tarihi: 2019-01-24 · Erişim: 2026-10-28

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA

2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.

01 · İNFANTİL NİSTAGMUS VE ALBİNİZMDE TÜM GENOM DİZİLEMESİ

Whole-genome sequencing uncovers diverse genetic causes and phenotypic signatures in infantile nystagmus and albinism

Fassad MR, Vasudevan PC, Barwell J ve ark. · npj Genomic Medicine · 2026

Çalışma türü: Genom ve fenotip verilerinin gözlemsel analizi.

Kapsam: 388 aileden 473 etkilenmiş kişi; albinizm veya infantil nistagmus.

ÖZET

218 kişide pozitif genetik bulgu, 176 kişide kesin tanı vardı; panel dışı genler de tanıya katkı sağladı.

Seçilmiş karışık kohort; tanı verimi saf OCA grubuna veya her kliniğe doğrudan aktarılmaz.

02 · OCA-1B HASTALARINDA NİTİSİNONUN MELANİN ÜZERİNE BİR YILLIK PİLOT ÇALIŞMASI

One-year pilot study on the effects of nitisinone on melanin in patients with OCA-1B

Adams DR, Menezes S, Jauregui R ve ark. · JCI Insight · 2019

Çalışma türü: Açık etiketli kontrolsüz pilot.

Kapsam: Beş erişkin OCA-1B hastası; 12 ay tedavi.

ÖZET

Primer iris ölçütü olumlu anlamlı değişmedi; saç ve deri pigmenti arttı. Görme değişimi klinik olarak anlamlı bulunmadı.

Çok küçük erişkin örneklem, kontrol yok; yazarların ilgili patent çıkarı bildirildi. Çocuklara veya diğer tiplere genellenemez.

Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.