ONKOSERKİAZİS
ÖZET
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Deri ve göz enfeksiyonu, güvenli antiparaziter seçim ve endemik bağlam.
HALK İÇİN KISA BİLGİ
Hızlı akan nehir ve akarsular çevresindeki karasineklerle tekrarlayan temas bulaş açısından önemlidir. Deri altında nodüller, yoğun kaşıntı ve göz yakınmaları gelişebilir; belirtiler olmadan da enfeksiyon bulunabilir. Hastalık “nehir körlüğü” olarak da bilinir. [1,2]
Korunma ısırıkları azaltan giysi ve böcek kovuculara dayanır; koruyucu aşı veya ilaç yoktur. Görme değişikliği olan kişi yalnız kaşıntı ilacı kullanıp beklememelidir. Toplumdaki yıllık ilaç dağıtımı, kişisel göz değerlendirmesi ve izlemin yerine geçmez. [1,2]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Endemik bölgede yaşama, nehir yakınında çalışma, karasinek maruziyeti, önceki ivermektin kürleri ve kaşıntının süresi kaydedilir. Loa loa bulunan bölgelere maruziyet tedavi güvenliğini değiştirir. Tek seferlik ilaç kullanımı erişkin parazitlerin temizlendiği anlamına gelmez. [1,3]
FİZİK MUAYENE
Papüler veya kronik kaşıntılı dermatit, depigmentasyon, cilt atrofisi, likenifikasyon ve subkutan nodüller araştırılır. Özellikle pretibial benekli renk kaybı görülebilir. Deri bulgularına göz yakınmaları eşlik ediyorsa oftalmolojik muayene gerekir. [1,6]
AYIRICI TANI
Kaşıntılı döküntüde uyuz ayırıcı tanıdadır; her kronik kaşıntı onkoserkiazis değildir. [6]
Genel filaryal antikor pozitifliği türü göstermez. Onchocerca, Loa, Wuchereria, Brugia ve Mansonella arasında maruziyet, örnek türü ve parazitolojik incelemeyle ayrım yapılmalıdır. [2]
TANISAL YAKLAŞIM
Temel yöntem ince deri kesitinde mikrofilarya gösterilmesidir; farklı bölgelerden 6 örnek duyarlılığı artırır. Erken dönemde ve düşük yoğunluklu enfeksiyonda negatiflik dışlatıcı değildir. Uygun merkezde PCR katkı sağlayabilir. Nodül histolojisi erişkin paraziti; yarık lamba muayenesi gözde mikrofilarya veya lezyonları gösterebilir. Antikor geçmiş maruziyet ile aktif enfeksiyonu ayıramaz. [2]
Deri örneği günün herhangi bir saatinde alınabilir; lenfatik filaryazisteki gece kan örneği yaklaşımı burada geçerli değildir. Örnek kanatılmadan yeterince ince alınmalı, laboratuvarla işleme koşulları önceden konuşulmalıdır. [5]
TEDAVİ
İvermektin, mikrofilaryalara yönelik temel tedavidir: 150 mikrogram/kg ağızdan tek doz; endemik bölgeye dönmeyecek hastada enfeksiyon bulguları sürdükçe genellikle 6 ayda bir tekrar değerlendirilir. Günlük uzun süreli veya daha yüksek dozların yararı gösterilmemiştir. DEC körlük riskini artırdığından, suramin ise toksisitesi nedeniyle kullanılmaz. [3]
Seçilmiş hastada Wolbachia hedefli doksisiklin 200 mg/gün, 6 hafta düşünülebilir; mikrofilaryaları hızla öldürmediği için ivermektinin yerine doğrudan konmaz. Gebelik, emzirme ve küçük çocukta uygunluk ayrıca değerlendirilir. Loa eş enfeksiyonunda uzman görüşü olmadan ivermektin verilmez. [3]
ABD’nin 2025 moksidektin ruhsatı en az 4 yaş ve 13 kg için geçerlidir: erişkinlerde tek 8 mg; çocuklarda 13–<15 kg için 4 mg, 15–<30 kg için 6 mg, en az 30 kg için 8 mg. Yerel ruhsat ve erişim ayrıca doğrulanır. İlaç erişkin parazitleri öldürmez; tekrarlanan uygulamanın güvenlik/etkinliği etikette belirlenmemiştir. Loa taraması ve ortostatik hipotansiyon izlemi önemlidir. Tedavi sırasında ve sonraki 7 gün emzirme önerilmez. [4]
İZLEM VE ÖNERİLER
Kaşıntı, deri mikrofilaryaları ve göz muayenesi aktif enfeksiyon izlemini yönlendirir. Nodülde erişkin parazitin bulunması tek başına sürekli ivermektin ihtiyacını göstermez. [3]
Tekrarlanan ivermektine rağmen mikrofilaryalar sürebilir; bu durum otomatik olarak direnç tanısı değildir. Uzman merkezde maruziyet ve parazitolojik yanıt yeniden değerlendirilir; anti-Wolbachia yaklaşımı seçilmiş popülasyonda araştırılmıştır. [7]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL SEVK
Yeni görme azalması göz hastalıkları değerlendirmesini gerektirir. İlaç sonrası belirgin baş dönmesi, ayakta duramama, bilinç değişikliği veya ağır ödem acil değerlendirilir; Loa birlikteliğinde ensefalopati ölümcül olabilir. [1,4]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
AYIRICI DEĞERLENDİRME
Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Onchocerciasis ↗
WHO · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- Clinical Overview of Onchocerciasis ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- Clinical Treatment of Onchocerciasis ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- Moxidectin tablets prescribing information ↗
FDA · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- DPDx: Onchocerciasis ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- Onchocerciasis (river blindness) ↗
MSF · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Doxycycline Leads to Sterility and Enhanced Killing of Female Onchocerca volvulus Worms in an Area With Persistent Microfilaridermia After Repeated Ivermectin Treatment: A Randomized, Placebo-Controlled, Double-Blind Trial. ↗
Debrah, Specht, Klarmann-Schulz, Batsa, Mand, Marfo-Debrekyei, Fimmers, Dubben, Kwarteng, Osei-Atweneboana, Boakye, Ricchiuto, Büttner, Adjei, Mackenzie, Hoerauf · Kaynak tarihi: 2015 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 6 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.
01 · İVERMEKTİN İLE DEC’NİN GÖZ ETKİLERİ
Treatment of onchocerciasis. The ocular effects of ivermectin and diethylcarbamazine.
H R Taylor, R P Murphy, H S Newland, A T White, S A D'Anna, E Keyvan-Larijani, M A Aziz, E W Cupp, B M Greene · Archives of ophthalmology (Chicago, Ill. : 1960) · 1986
Çalışma türü: Çift maskeli randomize plasebo kontrollü çalışma
Kapsam: Orta/ağır enfeksiyon ve göz tutulumu olan 30 erkek.
ÖZET
DEC ilk hafta korneada mikrofilaryaları ve inflamatuvar göz bulgularını artırdı. İvermektinde bu erken kötüleşme görülmeden uzun dönem göz mikrofilarya yükü azaldı.
Küçük, eski ve yalnız erkek örneklem; çalışma dozu güncel önerinin yerine geçirilmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 3521559 · DOI: 10.1001/archopht.1986.01050180097039
02 · MOKSİDEKTİNİN DOZ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI
A randomized, single-ascending-dose, ivermectin-controlled, double-blind study of moxidectin in Onchocerca volvulus infection.
Kwablah Awadzi, Nicholas O Opoku, Simon K Attah, Janis Lazdins-Helds, Annette C Kuesel · PLoS neglected tropical diseases · 2014
Çalışma türü: Çift kör randomize doz artırımlı aktif kontrollü çalışma
Kapsam: Gana’da toplam 172 kişi; 3 moksidektin dozu ve ivermektin kolu.
ÖZET
Sekiz mg moksidektinle deri mikrofilarya azalması 18 aylık izlem boyunca ivermektinden daha fazlaydı. Kaşıntı, döküntü, nabız artışı ve postüral basınç düşüşü daha sıktı; bu reaksiyonlar tedavisiz düzeldi.
Küçük doz araştırması; nadir ciddi olayları, çocukları veya Loa eş enfeksiyonunu güvence altına almaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 24968000 · DOI: 10.1371/journal.pntd.0002953
03 · İVERMEKTİNE YETERSİZ YANIT SONRASI DOKSİSİKLİN
Doxycycline Leads to Sterility and Enhanced Killing of Female Onchocerca volvulus Worms in an Area With Persistent Microfilaridermia After Repeated Ivermectin Treatment: A Randomized, Placebo-Controlled, Double-Blind Trial.
Alexander Yaw Debrah, Sabine Specht, Ute Klarmann-Schulz, Linda Batsa, Sabine Mand, Yeboah Marfo-Debrekyei, Rolf Fimmers, Bettina Dubben, Alexander Kwarteng, Mike Osei-Atweneboana, Daniel Boakye, Arcangelo Ricchiuto, Marcelle Büttner, Ohene Adjei, Charles D Mackenzie, Achim Hoerauf · Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America · 2015
Çalışma türü: Çift kör randomize plasebo kontrollü çalışma
Kapsam: Gana’da çoğu tekrarlanan ivermektin almış 167 hasta.
ÖZET
Altı hafta 100 mg/gün doksisiklin ardından standart ivermektin uygulandı. Yirminci ayda doksisiklin grubunun %97’sinde deri mikrofilaryası yoktu; erişkin dişi parazitlerde Wolbachia ve canlılık azaldı.
Seçilmiş yetersiz yanıt popülasyonu; sonuç tek başına direnç kanıtı veya tüm hastalarda aynı yaklaşım zorunluluğu değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 25948064 · DOI: 10.1093/cid/civ363
04 · LOA BİRLİKTELİĞİNDE ANTİ-WOLBACHİA YAKLAŞIMININ SINIRLARI
Macrofilaricidal activity after doxycycline only treatment of Onchocerca volvulus in an area of Loa loa co-endemicity: a randomized controlled trial.
Joseph D Turner, Nicholas Tendongfor, Mathias Esum, Kelly L Johnston, R Stuart Langley, Louise Ford, Brian Faragher, Sabine Specht, Sabine Mand, Achim Hoerauf, Peter Enyong, Samuel Wanji, Mark J Taylor · PLoS neglected tropical diseases · 2010
Çalışma türü: Çift kör randomize saha çalışması ve ek eş enfeksiyon grubu
Kapsam: 150 onkoserkiazisli kişi; ayrıca düşük/orta Loa yükü olan 22 kişi.
ÖZET
Yirmi bir ayda mikrofilaryasızlık doksisiklin–ivermektinde %89, yalnız doksisiklinde %67, yalnız ivermektinde %21 idi. Tam tedavi ve izlemi 104 kişi tamamladı.
Belirgin takip kaybı vardır. Düşük/orta Loa yükündeki güvenlik bulgusu yüksek mikrofilaremiye genellenemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 20405054 · DOI: 10.1371/journal.pntd.0000660
05 · LOA İÇİN TEST-ET VE TEDAVİ-ETME STRATEJİSİNDE TEKRAR TARAMA
Implications for annual retesting after a test-and-not-treat strategy for onchocerciasis elimination in areas co-endemic with Loa loa infection: an observational cohort study.
Sébastien Ds Pion, Hugues Nana-Djeunga, Yannick Niamsi-Emalio, Cédric B Chesnais, Hugo Deléglise, Charles Mackenzie, Wilma Stolk, Daniel A Fletcher, Amy D Klion, Thomas B Nutman, Michel Boussinesq, Joseph Kamgno · The Lancet. Infectious diseases · 2020
Çalışma türü: Gözlemsel kohort
Kapsam: Kamerun’da 18 ay arayla iki toplum kampanyası; kayıtları eşleşen 6.983 kişi.
ÖZET
Önceki turda ivermektin verilen eşleşmiş kişilerin 6.981’inde ikinci tur Loa yoğunluğu nörolojik ciddi olayla ilişkilendirilen eşiğin altındaydı. Bulgular programda güvenilir yeniden kimliklendirme önemini gösterdi.
Kayıtlar ilk katılımcıların yalnız %43,2’sinde eşleştirildi; sonuç yeni hastada Loa taramasını atlama izni değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 31676244 · DOI: 10.1016/S1473-3099(19)30554-7
06 · ANTİ-WOLBACHİA TEDAVİSİNİ KISALTMA GİRİŞİMİ
Comparison of 6-Week Doxycycline vs 6-Week Rifampicin or 3 Weeks of Doxycycline Plus Rifampicin in the Treatment of Onchocerciasis: A Randomized, Placebo-Controlled, Double-Blind, Phase 2 Trial.
Sabine Specht, Ute Klarmann-Schulz, Alexander Y Debrah, Linda Batsa Debrah, Sabine Mand, Jubin Osei-Mensah, Bettina Dubben, Nana K Ayisi-Boateng, Yusif Mubarik, Yeboah Marfo-Debrekyei, Rolf Fimmers, Peter Konadu, Arcangelo Ricchiuto, Kenneth Pfarr, Barbara Gruetzmacher, Jennifer Nadal, Francesca Tamarozzi, Kelly Johnston, Mark J Taylor, Achim Hoerauf · Open forum infectious diseases · 2026
Çalışma türü: Çift kör randomize plasebo kontrollü faz 2 çalışma
Kapsam: Gana’da beş rejim karşılaştırıldı; erişilen özette katılımcı sayısı verilmedi.
ÖZET
Altı haftalık 100 veya 200 mg/gün doksisiklin, 20. ay parazit embriyogenezi sonlanımında diğer rejimlerden üstündü. Üç haftalık doksisiklin–rifampisin daha az etkiliydi, ancak tek rifampisin ve plasebodan üstündü.
Parazitolojik sonlanımlar görme kaybının önlenmesine eşit değildir; daha kısa rejimler henüz standart yaklaşım sayılmaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 42813101 · DOI: 10.1093/ofid/ofag065
Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.