OPTİK NÖRİT
ÖZET
Optik nörit, gözden beyne bilgi taşıyan optik sinirin inflamasyonudur. Görmede kararma, renklerin soluklaşması ve göz hareketiyle ağrı yapabilir. MS ile ilişkili olabilir ancak MS, NMOSD, MOG antikoru ilişkili hastalık, enfeksiyon ve başka nedenler birbirinden ayrılmalıdır. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Optik sinir inflamasyonu, etiyoloji ve görme/nörolojik değerlendirme; MS eşanlamlısı değil.
NEDEN HIZLA DEĞERLENDİRİLİR?
Yeni görme kaybında yalnız gözlük değişikliği düşünülmemelidir. Tipik optik nöritte düzelme birkaç haftada başlayabilir; bununla birlikte ağır, atipik veya enfeksiyöz tabloda aynı seyir beklenmez. Göz ve nöroloji değerlendirmesi hem görmeyi hem altta yatan hastalığı hedefler. [1]
MS ANLAMINA GELİR Mİ?
Optik nörit tek başına MS tanısı değildir. Klinik tabloya beyin ve orbita görüntülemesi, göz testleri ve gerektiğinde biyobelirteçler eklenerek neden sınıflanır. Bu ayrım uzun dönem ilaç gereksinimini ve prognozu değiştirir. [2]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Kaybın saatler-günler içindeki gelişimi, ağrının göz hareketiyle ilişkisi, önceki ataklar, iki taraflılık, enfeksiyon ve sistemik otoimmün hastalık öyküsü sorgulanır. Isıyla geçici kötüleşme ve kalıcı renk/kontrast kaybı da değerlendirilir. [1]
FİZİK MUAYENE
GÖZ VE NÖROLOJİK MUAYENE
Her gözde görme, renk ve kontrast, görme alanı ve pupiller yanıt kaydedilir. Tek taraflı/asimetrik tutulmada relatif afferent pupil defekti beklenir; iki taraflı simetrik hastalıkta yokluğu dışlatmaz. Disk normal veya ödemli olabilir; yarık lamba ve fundus muayenesi eşlik eden inflamasyonu araştırır. [3]
AYIRICI TANI
Ani ağrısız altitudinal kayıpta iskemik nöropati; yavaş ilerlemede bası; iki taraflı santral kayıpta toksik-besinsel veya kalıtsal nöropati düşünülür. Papilödem ve işlevsel görme kaybı da ayrı değerlendirme gerektirir. [3]
TANISAL YAKLAŞIM
TANISAL DOĞRULAMA
2022 uluslararası çerçevesi klinik olarak olası optik nöriti, görüntüleme ve biyobelirteçlerle desteklenen kesin optik nöritten ayırır. Subakut görme kaybı, renk/kontrast bozulması ve pupil bulguları tek başına nedeni belirlemez. MR, OCT ve hedefli antikor incelemeleri birlikte yorumlanır. [2]
Kontrastlı beyin-orbita MR’ında yağ baskılı sekanslar kullanılır; AQP4-IgG ve MOG-IgG hücre temelli testlerle araştırılır. Testlerin kapsamı klinik fenotip ve kaynaklara göre uzman tarafından belirlenir. [3]
TEDAVİ
AKUT TEDAVİ
Tipik demiyelinizan hastalıkta yüksek doz steroid iyileşmeyi hızlandırabilir; ONTT kalıcı görme keskinliği üstünlüğü göstermemiştir. Aynı çalışmadaki tek başına standart doz oral prednizon nüks riskini artırdığından tercih edilmez. [4]
Biyoeşdeğer yüksek doz oral rejim bazı uygun erişkinlerde intravenöz tedaviye alternatif olabilir; sıradan oral steroid dozu ile karıştırılmaz. Karar enfeksiyon olasılığı, şiddet ve steroid riskleri değerlendirilerek hekimce verilir. [5]
Ağır ve steroidle düzelmeyen atakta plazma değişimi erken uzman değerlendirmesine alınır. Gözlemsel veriler gecikmeyle daha kötü sonucun ilişkisini gösterir; tüm hastalara aynı kurtarma tedavisini kanıtlamaz. [6]
Tekrarlayan ataklarda nörolojiyle uzun dönem immünomodülatör tedavi değerlendirilir. [3] Tekrarlayan AQP4 ilişkili nöritte görsel risk özellikle önemlidir. [7]
Enfeksiyöz optik nörit etkenine yönelik tedavi gerektirir. Steroid seçimi kan şekeri, tansiyon, enfeksiyon, ruhsal yan etkiler ve göz içi basıncı dikkate alınarak yapılır. [1]
İZLEM VE ÖNERİLER
GÖRSEL VE NÖROLOJİK TAKİP
İlk hafta ağır kayıp veya yetersiz toparlanma yakın yeniden değerlendirme gerektirir. Sonraki kontroller görme, renk, kontrast, alan ve OCT’yi içerir; bir, üç, altı ay ve bir yıl örnek takip noktalarıdır, seyire göre değiştirilir. [3]
Başlangıç beyin MR’ındaki demiyelinizan lezyonlar uzun dönem MS riskiyle ilişkilidir. Normal MR riski sıfırlamaz; yeni nörolojik olaylar ve izlem görüntülemesi nörolojiyle değerlendirilir. [8]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL YÖNLENDİRME
Çok ağır başlangıç kaybı, iki haftadan uzun ilerleme, şiddetli baş ağrısı, başlangıçta disk solukluğu veya atipik inflamasyon acil yeniden değerlendirme gerektirir. Çocuk ve ileri yaştaki olgular erişkin tipik MS-nöriti varsayımıyla yönetilmez. [3]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
AYIRICI DEĞERLENDİRME
Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Optic Neuritis ↗
North American Neuro-Ophthalmology Society · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Diagnosis and classification of optic neuritis. ↗
Petzold ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-26
- Consensus statement for the diagnosis and management of optic neuritis. ↗
Phuljhele, Saxena, Bhatia, Khurana, Dewan, Meena, Gandepalli, Sachdeva, Sukhija, Singh, Sinha, Dhiman, Selvakumar, Kumar, Warjri, Mulay, Gandhi, Srivastava, Jayakumar · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-26
- A randomized, controlled trial of corticosteroids in the treatment of acute optic neuritis. The Optic Neuritis Study Group. ↗
Beck, Cleary, Anderson, Keltner, Shults, Kaufman, Buckley, Corbett, Kupersmith, Miller · Kaynak tarihi: 1992 · Erişim: 2026-10-26
- Effect of Treating Acute Optic Neuritis With Bioequivalent Oral vs Intravenous Corticosteroids: A Randomized Clinical Trial. ↗
Morrow, Fraser, Day, Bowman, Rosehart, Kremenchutzky, Nicolle · Kaynak tarihi: 2018 · Erişim: 2026-10-26
- Visual Outcomes Following Plasma Exchange for Optic Neuritis: An International Multicenter Retrospective Analysis of 395 Optic Neuritis Attacks. ↗
Chen ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Aquaporin-4 and Myelin Oligodendrocyte Glycoprotein Autoantibody Status Predict Outcome of Recurrent Optic Neuritis. ↗
Jitprapaikulsan, Chen, Flanagan, Tobin, Fryer, Weinshenker, McKeon, Lennon, Leavitt, Tillema, Lucchinetti, Keegan, Kantarci, Khanna, Jenkins, Spears, Sagan, Pittock · Kaynak tarihi: 2018 · Erişim: 2026-10-26
- Multiple sclerosis risk after optic neuritis: final optic neuritis treatment trial follow-up. ↗
Optic Neuritis Study Group · Kaynak tarihi: 2008 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 7 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.
01 · ONTT: AKUT OPTİK NÖRİTTE KORTİKOSTEROİDLER
A randomized, controlled trial of corticosteroids in the treatment of acute optic neuritis. The Optic Neuritis Study Group.
R W Beck, P A Cleary, M M Anderson, J L Keltner, W T Shults, D I Kaufman, E G Buckley, J J Corbett, M J Kupersmith, N R Miller · The New England journal of medicine · 1992
Çalışma türü: Çok merkezli randomize kontrollü çalışma
Kapsam: Akut optik nöritli 457 hasta; intravenöz ardından oral steroid, standart doz oral prednizon veya plasebo.
ÖZET
İntravenöz rejim görsel toparlanmayı hızlandırdı; altı aylık görme keskinliği üstünlüğü göstermedi. Tek başına standart doz oral prednizon yarar sağlamadı ve yeni atak riskini artırdı.
Çalışma rejimi biyoeşdeğer yüksek doz oral tedavi değildir. Tarihsel demiyelinizan kohort; NMOSD/MOGAD ve enfeksiyonlara doğrudan genellenmez. Yalnız özet.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 1734247 · DOI: 10.1056/NEJM199202273260901
02 · BİYOEŞDEĞER ORAL VE İNTRAVENÖZ STEROİD
Effect of Treating Acute Optic Neuritis With Bioequivalent Oral vs Intravenous Corticosteroids: A Randomized Clinical Trial.
Sarah A Morrow, J Alexander Fraser, Chad Day, Denise Bowman, Heather Rosehart, Marcelo Kremenchutzky, Michael Nicolle · JAMA neurology · 2018
Çalışma türü: Tek merkezli, tek kör randomize çalışma
Kapsam: 18–64 yaşında 55 kişi randomize edildi; 45 kişi son analize girdi.
ÖZET
Biyoeşdeğer yüksek doz oral ve intravenöz tedaviler arasında altı ayda uyarılmış potansiyel latansı, görme keskinliği ve düşük kontrastlı görme toparlanması açısından anlamlı fark yoktu.
Küçük örneklem, katılımcıların maskesiz oluşu ve takip kaybı vardır. Standart düşük doz oral steroidin güvenli olduğu anlamına gelmez. Yalnız özet.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29507942 · DOI: 10.1001/jamaneurol.2018.0024
03 · PLAZMA DEĞİŞİMİ SONRASI GÖRSEL SONUÇLAR
Visual Outcomes Following Plasma Exchange for Optic Neuritis: An International Multicenter Retrospective Analysis of 395 Optic Neuritis Attacks.
John J Chen, Eoin P Flanagan, Sean J Pittock, Nicole Caroline Stern, Nanthaya Tisavipat, M Tariq Bhatti, Kevin D Chodnicki, Deena A Tajfirouz, Sepideh Jamali, Amy Kunchok, Eric R Eggenberger, Marie A Di Nome, Elias S Sotirchos, Eleni S Vasileiou, Amanda D Henderson, Anthony C Arnold, Laura Bonelli, Heather E Moss, Sylvia Elizabeth Villarreal Navarro, Tanyatuth Padungkiatsagul, Hadas Stiebel-Kalish, Itay Lotan, Adi Wilf-Yarkoni, Helen Danesh-Meyer, Stefan Ivanov, Saif Huda, Mirasol Forcadela, David Hodge, Pascale Poullin, Julie Rode, Caroline Papeix, Samir Saheb, Marine Boudot de la Motte, Catherine Vignal, Yael Hacohen, Julie Pique, Elisabeth Maillart, Romain Deschamps, Bertrand Audoin, Romain Marignier · American journal of ophthalmology · 2023
Çalışma türü: Uluslararası çok merkezli retrospektif analiz
Kapsam: 9–75 yaşlarında 317 hastada 395 atak; MS, MOGAD, NMOSD ve idiyopatik nedenler.
ÖZET
Çoğu atakta görme düzeldi; daha uzun tedavi gecikmesi, ileri yaş ve ağır başlangıç kaybı kötü sonuçla ilişkiliydi. Tarihsel ONTT karşılaştırmasında plazma değişimi grubunda ağır kalıcı kayıp daha azdı.
Randomize değildir; seçilim, eş tedavi ve tarihsel kontrol etkileri nedensel yorumu sınırlar. Atak sayısı hasta sayısı değildir. Yalnız özet.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 36822570 · DOI: 10.1016/j.ajo.2023.02.013
04 · ONTT’NİN 15 YILLIK MS İZLEMİ
Multiple sclerosis risk after optic neuritis: final optic neuritis treatment trial follow-up.
Optic Neuritis Study Group · Archives of neurology · 2008
Çalışma türü: Prospektif uzun dönem kohort
Kapsam: Akut optik nörit geçiren 389 kişi.
ÖZET
Başlangıç beyin MR’ında lezyon olanlarda 15 yıllık MS olasılığı yüzde 72, olmayanlarda yüzde 25 idi. MR bulguları uzun dönem riskle güçlü biçimde ilişkiliydi.
Tarihsel kohort ve dönemin tanı/tedavi koşulları; günümüzde her hastanın kişisel olasılığı veya tek başına MS tanı ölçütü değildir. Yalnız özet.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 18541792 · DOI: 10.1001/archneur.65.6.727
05 · TEKRARLAYAN OPTİK NÖRİTTE AQP4 VE MOG
Aquaporin-4 and Myelin Oligodendrocyte Glycoprotein Autoantibody Status Predict Outcome of Recurrent Optic Neuritis.
Jiraporn Jitprapaikulsan, John J Chen, Eoin P Flanagan, W Oliver Tobin, Jim P Fryer, Brian G Weinshenker, Andrew McKeon, Vanda A Lennon, Jacqueline A Leavitt, Jan-Mendelt Tillema, Claudia Lucchinetti, B Mark Keegan, Orhun Kantarci, Cheryl Khanna, Sarah M Jenkins, Grant M Spears, Jessica Sagan, Sean J Pittock · Ophthalmology · 2018
Çalışma türü: Kesitsel kohort ve klinik sonuç değerlendirmesi
Kapsam: Başvuruda en az iki ardışık atak geçirmiş 246 hasta.
ÖZET
Otoantikorlar yaklaşık üçte birinde saptandı. AQP4 pozitifliği daha kötü görsel sonuçlarla, MOG pozitifliği daha sık atak fakat daha iyi görsel toparlanmayla ilişkiliydi.
Sevk merkezi ve tekrarlayan hastalık popülasyonu; ilk atağın toplum riskini temsil etmez. Antikor-negatiflik tüm inflamatuvar nedenleri dışlamaz. Yalnız özet.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29716788 · DOI: 10.1016/j.ophtha.2018.03.041
06 · İLK ATAKTA AQP4 SEROLOJİSİ VE ALTI AYLIK GÖRME
Aquaporin-4 Serostatus and Visual Outcomes in Clinically Isolated Acute Optic Neuritis.
Edgar Carnero Contentti, Mariana De Virgiliis, Javier Pablo Hryb, Alejandra Gomez, Sergio Morales, Julia Celso, Felisa Leguizamón, Edson Chiganer, José Luis Di Pace, Carmen Lessa, Mónica Perassolo · Journal of neuro-ophthalmology : the official journal of the North American Neuro-Ophthalmology Society · 2019
Çalışma türü: Retrospektif kohort
Kapsam: İlk optik nörit atağı olan 57 hasta.
ÖZET
Bu kohortta AQP4 pozitif ve negatif grupların altı aylık görmesi anlamlı farklı değildi; ilk atakta daha düşük görme daha kötü toparlanmayla ilişkiliydi.
Küçük kohort ve kullanılan test yöntemi; AQP4 ilişkili hastalığın daha geniş literatürdeki riskini çürütmez. Yalnız özet.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 30004999 · DOI: 10.1097/WNO.0000000000000668
07 · STEROİD DİRENÇLİ OPTİK NÖRİTTE IVIG
Intravenous immunoglobulin treatment for steroid-resistant optic neuritis: a multicenter, double-blind, randomized, controlled phase III study.
Osamu Mimura, Hitoshi Ishikawa, Takeshi Kezuka, Keigo Shikishima, Tone Suzuki, Makoto Nakamura, Hideki Chuman, Kenji Inoue, Akiko Kimura, Akiko Yamagami, Maki Mihoya, Yuzo Nakao · Japanese journal of ophthalmology · 2021
Çalışma türü: Çok merkezli, çift kör randomize kontrollü çalışma
Kapsam: Steroid dirençli akut optik nöritli 32 hasta; her grupta 16 kişi.
ÖZET
İki haftalık görme değişimi olan birincil sonlanımda anlamlı fark bulunmadı. Sonradan yapılan analizlerde IVIG lehine bazı görme ve alan sonuçları saptandı.
Pozitif sonradan analizler negatif birincil sonlanımı değiştirmez; küçük örneklem, kısa izlem ve seçilmiş dirençli hastalar. Yalnız özet.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33469728 · DOI: 10.1007/s10384-020-00790-9
Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.