ORAL ANTİDİYABETİK İLAÇ ZEHİRLENMELERİ

HER DİYABET TABLETİ AYNI DEĞİLDİR

Ağızdan alınan diyabet ilaçlarının zehirlenme riskleri ilaç sınıfına göre değişir. Sülfonilürelerde temel tehlike, gecikerek başlayabilen ve tekrar edebilen kan şekeri düşüklüğüdür. Metforminde ise ağır maruziyet veya uygun risk koşullarında laktik asidoz öne çıkar; tipik sorun aynı mekanizmayla oluşan hipoglisemi değildir. Bu nedenle yalnız diyabet ilacı alındığını söylemek yerine kutudaki etken maddeler belirlenmelidir. Birleşik tabletlerde birden çok etken madde bulunabileceği unutulmamalıdır. [1]

Terleme, solukluk, titreme, davranış değişikliği, kafa karışıklığı, uyku hali veya nöbet hipoglisemiyi düşündürebilir. İlk kan şekeri normal olsa bile bazı ilaçlarda risk daha sonra ortaya çıkabilir. Şüpheli fazla alım zehir danışmanlığına bildirilir; bilinç bozukluğu, nöbet veya solunum sorunu acil yardım gerektirir. Hastanede tekrarlanan glukoz ölçümleri önemlidir. Belirti veren hipoglisemide damar yoluyla glukoz kullanılır; uzayan veya tekrarlayan sülfonilüre etkisinde oktreotid gibi insülin salınımını baskılayan tedavi değerlendirilebilir. Bunlar hastane uygulamalarıdır. Kişinin bir kez yemek yiyip düzelmesi veya bir ölçümün normalleşmesi, izlemin tamamlandığını göstermez. Alkol ve eşlik eden hastalıklar da değerlendirmeye eklenir. [1]

Tekrarlayan şeker düşüklüğü hastanın davranışını ve bilincini değiştirebilir. Bu değişiklikler yalnız psikolojik nedenlere bağlanmamalı, kullanılan diyabet ilacının türü ve son alımı değerlendirilmelidir. [1]

ÇOCUKLAR VE GECİKMİŞ HİPOGLİSEMİ

Çocukların erişebildiği sülfonilüre tabletleri önemli tehlikedir. RCH pediatrik rehberi şüpheli erişimde bile gecikmiş hipoglisemi olasılığının dikkate alınmasını önerir. Çocuğun ilaç alırken görülmemiş olması, açık kutu ve kayıp tablet gibi bulguların önemsiz olduğu anlamına gelmez. İlaçlar çanta, başucu veya günlük hap kutusunda kolay ulaşılır bırakılmamalıdır. Başka bir eve gidildiğinde büyüklerin diyabet ilaçlarının nerede tutulduğu da kontrol edilmelidir. [2]

Çocukta terleme, huzursuzluk, alışılmadık uyku, nöbet veya yanıtsızlık gelişebilir. Bilinci bozulmuş kişiye ağızdan yiyecek veya içecek verilmez; havayolu riski vardır. Klinik ekip seri kan şekeri ölçümleri ve gerektiğinde elektrolit, kalp kaydı veya başka testler planlar. Glukozla düzeltilen değer tekrar düşebileceği için hastane gözlemi gerekebilir. Tedavi kesildikten sonraki ölçümler de taburculuk kararına katkı sağlar. Kaynaktaki pediatrik gözlem süreleri bütün erişkin ilaçlarına otomatik olarak uygulanmaz. Kasıtlı alımda eşlik eden maddeler ve ruhsal güvenlik değerlendirilir. Bakım verenlere hangi ilacın söz konusu olduğu, neden tekrar test istendiği ve evde sonraki ilaçların nasıl saklanacağı açıklanmalıdır. [2]

Sülfonilüre maruziyeti diyabeti olmayan çocukta da hipoglisemi oluşturabilir. İlaç yalnız yetişkine ait olduğu için çocuğun etkilenmeyeceği düşünülmemeli; olası erişim sağlık ekibine mutlaka bildirilmelidir. [2]

METFORMİN VE İLERİ TEDAVİ KARARI

Metformin zehirlenmesinde ağır laktik asidoz, hücresel işlev ve dolaşım açısından tehlikeli olabilir. EXTRIP önerileri ciddi olgularda vücut dışı uzaklaştırma tedavisini değerlendirir. Yüksek laktat ve belirgin asitlik yanında, standart destek tedavisine yanıt alınamaması önemlidir. Şok, böbrek işlev bozukluğu, karaciğer yetersizliği veya bilinç azalması ileri tedavi düşünme eşiğini etkiler. Hastanın durumu tek bir sayıdan daha geniş bir çerçevede değerlendirilir. [3]

Uygun ağır olguda hemodiyaliz hem metforminin uzaklaştırılmasına hem asit baz dengesinin düzeltilmesine yardımcı olur. Tedavi yoğun bakım ve nefroloji olanaklarıyla, toksikoloji danışmanlığı eşliğinde planlanır. İşlemin bitirilmesi için laktatın ve asitliğin düzelmesi birlikte dikkate alınır. Daha sonra yeniden bozulma olasılığı nedeniyle laboratuvar ve klinik izlem sürdürülür. Böbrek hastalığı bulunan kişiyle böbrekleri sağlıklı kişinin riski aynı kabul edilmez. Bu yazı insülin doz ayarı veya günlük diyabet yönetimi rehberi değildir. Akut olay geçtikten sonra ilacın yeniden başlanması, böbrek işlevi ve olayın nedeni tedaviyi düzenleyen hekim tarafından gözden geçirilmelidir. Evde doz telafisi veya bağımsız ilaç değişimi yapılmamalıdır. [3]

İleri tedavi sonrasında laktat ve asit baz dengesi tekrar izlenir. İlk düzelmenin kalıcı olduğu doğrulanmadan bütün laboratuvar ve klinik gözetimin sona erdiği varsayılmaz. [3]

AKIL KARTI

Normal ilk şeker ölçümü, sülfonilüreye bağlı gecikmiş düşüşü dışlamaz. [1]

ÖĞRETİCİ TABLO

Acil durumda 112; zehir danışmanlığı için UZEM 114. [4]