ORBİTAL SELÜLİT

KAYNAK VE RİSK ÖYKÜSÜ

Başlangıç ve ilerleme, yakın sinüzit/üst solunum yolu enfeksiyonu, diş odağı, travma, cerrahi, önceki antibiyotikler ve aşı durumu sorgulanır. Pediatrik rehberlerin sağlıklı çocuklara yönelik önerileri immün baskılanmış hastaya veya erişkine otomatik aktarılmaz. [5]

AYRINTILI BAŞLANGIÇ MUAYENESİ

Yaşamsal bulgular ve nörolojik durumla birlikte her gözün görmesi, pupillaları, renk görmesi, hareketleri, diplopi ve proptozis değerlendirilir. Önemli şişlik nedeniyle tam muayene yapılamaması veya üç aydan küçük yaş ağır hastalık yaklaşımını gerektirir. Sepsis şüphesinde eş zamanlı sepsis yönetimi başlatılır. [2]

Preseptal enfeksiyonda göz hareketleri ve görme korunur; proptozis beklenmez. İyi görünen çocukta iki taraflı, ağrısız şişlik alerjiyi düşündürebilir. Ancak tek bulgu kesin ayrım sağlamaz. [3]

Arpacık, şalazyon, dakriyosistit, dermatit ve travma değerlendirilir. Atipik seyirde idiopatik orbital inflamasyon, tiroid göz hastalığı ve tümör gibi enfeksiyon dışı nedenler düşünülür. [5]

TANI VE GÖRÜNTÜLEME

Orbital bulgu varsa acil uzman değerlendirmesi ve kontrastlı orbita/sinüs BT, gerektiğinde beyin görüntülemesi düşünülür. Çocukta intrakraniyal yayılım olasılığı varken lomber ponksiyon risklidir. Kan sayımı ve kan kültürü ağır hastalığın değerlendirmesine katkı sağlar; tetkik antibiyotiği geciktirmemelidir. [3]

Sağlıklı çocuklarda görüntülemenin amacı apse ve komplikasyonları belirlemek veya tanı belirsizliğini çözmektir. Görme/optik sinir veya nörolojik alarm bulgusu olmayan seçilmiş hastada uzman gözetiminde tedavi yanıtı izlenebilir; bu, orbital alarm bulgulu hastada BT’yi erteleme kuralı değildir. [5]

BAŞLANGIÇ TEDAVİSİ

Orbital selülitte yatış ve intravenöz antibiyotik esastır. Erişkinlerde ve çocuklarda ajan/doz, yerel antimikrobiyal protokol, alerji, kaynak ve böbrek işlevine göre belirlenir. Göz ve KBB görüşü acilen alınır; görme, pupilla ve nörolojik gözlemler sık aralıklarla tekrarlanır. [2]

Çocukta ampirik kapsam aşılanma ve yerel direnç durumuna göre düzenlenir. Sistemik toksisite, optik sinir bozukluğu veya kafa içi yayılımda daha geniş, santral sinir sistemine geçen tedavi ve cerrahi değerlendirme gerekir. MRSA kapsamı klinik/epidemiyolojik riske göre seçilir. [5]

APSE VE CERRAHİ KARARI

Subperiosteal veya orbital apse, görme bozulması ve tedaviye yetersiz yanıt göz/KBB cerrahi değerlendirmesini gerektirir. Apse varlığı tek başına herkes için aynı ameliyat eşiği değildir. Çocuk kohortunda yaş, proptozis ve inflamasyon göstergeleri cerrahiyle ilişkiliydi; bunlar tek başına bir karar skoru değildir. [6]

Rutin sistemik steroidin yararı yeterince gösterilmemiştir. Büyük pediatrik gözlemsel analizde erken steroid daha iyi sonuçlarla ilişkili değildi; küçük randomize kanıtın kesinliği çok düşüktür. Steroid, antibiyotik veya gereken drenajın yerine geçmez. [8,9]

YANIT, YENİDEN GÖRÜNTÜLEME VE TABURCULUK

Çocuk hastane yolunda günlük oftalmoloji muayenesi ve gerektiğinde daha sık değerlendirme önerilir. Yaklaşık 36 saatte yeterli düzelme olmaması, yeni veya kötüleşen orbital bulgu; tekrar görüntüleme, enfeksiyon hastalıkları görüşü ve cerrahi kararının yeniden ele alınmasını gerektirir. Görme kötüleşmesinde bu süre beklenmez. [4]

Ateşin düzelmesi, ağızdan alım ve klinik iyileşmeyle oral tedaviye geçiş düşünülür. Taburculuk sonrası 24–72 saatlik göz kontrolü pediatrik yolda yer alır. Ağır enfeksiyon, apse veya kafa içi tutulumda toplam tedavi süresi bireyselleştirilir; basit preseptal selülitin kısa rejimi kopyalanmaz. [4,5]

GÜVENLİK AĞI

Orbital şüphe aynı gün acil sevk gerektirir. Görme azalması veya ağrılı/kısıtlı hareket, gözün öne çıkması, bilinç değişikliği ve nörolojik bulgu acil yeniden değerlendirme nedenidir. Çocukta takip güvencesi bulunmayan hafif preseptal olgu bile evde tedavi için uygun olmayabilir. [1,3]