OSTEOARTRİT: EKLEM AĞRISI, HAREKET VE TEDAVİ
ÖZET
Osteoartrit eklem ağrısı, tutukluk ve hareket kısıtlılığına yol açabilir. Tedavide amaç yalnız ağrıyı azaltmak değil, günlük yaşamda işlevi korumaktır.
GENEL OKUYUCU
OSTEOARTRİT NEDİR?
Eklem kıkırdağı ve çevresindeki yapılarda değişikliklerle seyreden bir eklem hastalığıdır; halk arasında kireçlenme denir. Diz, kalça ve el eklemlerini sık etkiler. Hareketle artan ağrı, kısa süreli tutukluk ve günlük işleri yaparken zorlanma görülebilir. Belirtiler kişiden kişiye değişir; her eklem ağrısı osteoartrit değildir.
Yaş, önceki eklem yaralanmaları, ailevi yatkınlık ve fazla kilo riski etkileyebilir. Hastalık mutlaka sürekli kötüleşecek anlamına gelmez. Kalıcı ağrı veya hareket kaybında değerlendirme alın; ağrı yüzünden etkinliklerin giderek azalmasını yaşlanmanın kaçınılmaz sonucu olarak kabul etmeyin.
SICAK, ŞİŞ VE ANİDEN AĞRIYAN EKLEME DİKKAT
Bir eklemde aniden başlayan şiddetli ağrı, belirgin sıcaklık, şişlik, renk değişikliği veya üzerine basamama varsa aynı gün acil değerlendirme gerekir. Ateş ve genel kötü hissetme enfeksiyon olasılığını artırır; ancak ateş olmaması eklem enfeksiyonunu dışlamaz. Bunu alışılmış kireçlenme ağrısı sayıp beklemeyin.
TANI İÇİN HER ZAMAN FİLM GEREKİR Mİ?
Hekim ağrının ne zaman geldiğini, sabah tutukluğunun süresini ve eklem hareketlerini değerlendirir. NICE, 45 yaş ve üzerindeki kişide hareketle ilişkili ağrı ve en fazla 30 dakikalık sabah tutukluğu varsa tipik osteoartritin çoğu kez görüntülemeden tanınabileceğini belirtir. Alışılmadık bulgular veya başka hastalık şüphesi varsa inceleme değişir.
HAREKET ETMEK EKLEMİ DAHA MI ÇOK YIPRATIR?
Uygun egzersiz tedavinin temelidir. Kas güçlendirme ve genel kondisyon çalışmaları kişiye göre planlanır; fizyoterapist desteği yararlı olabilir. Birden ağır yüklenmek yerine sürdürülebilir bir program kurun. Egzersizi tamamen bırakmak yerine ağrı, hareket ve programı sağlık ekibiyle birlikte değerlendirin.
Fazla kilo varsa destekle kilo yönetimi ekleme binen yükü azaltabilir. Sıcak veya soğuk uygulama bazı kişilerde ağrıyı hafifletebilir; yardımcı cihazlar günlük işleri kolaylaştırabilir. Bunlar kişiye uygun seçilmelidir. Ağrı kesici gereksinimi varsa mide, böbrek ve kalp hastalıkları ile diğer ilaçlar değerlendirilmeden rastgele ilaç kullanmayın.
KONTROLDE NELERİ PAYLAŞMALI?
Ağrının hangi işlerde arttığını, ne kadar yürüyebildiğinizi, uyku etkilenmesini ve denediğiniz tedavilerin sonucunu anlatın. Bazen ilaç, egzersiz ve destekleyici yöntemlerin birlikte düzenlenmesi gerekir. Kıkırdağı kesin yenilediği ileri sürülen ürünlere temkinli yaklaşın; glukozamin ve kondroitinin yararına ilişkin güçlü kanıt bulunmaz. Ağrıyı hafifletmek için kullanılan tabletler her kişide güvenli değildir. Özellikle mide ülseri, kalp-damar hastalığı veya astım öyküsünü ve aspirin kullanımını bildirin. Birden fazla yöntemin birlikte planlanması, tek üründen mucize beklemekten daha gerçekçi bir yaklaşımdır.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
KLİNİK YAKLAŞIM: YAKINMANIN ZAMAN ÇİZGİSİ VE MEKANİK ÖRÜNTÜ
Ağrının başlangıcını, yerini, tek veya çok eklemli oluşunu, yükle ilişkisini, istirahatle değişimini ve sabah tutukluğunu süreyle kaydedin. Yürüme, merdiven, çömelme, çorap giyme veya kavrama gibi somut işlerdeki kaybı sorun. Gece ağrısı ileri osteoartritte görülebilse de yeni ve açıklanamayan değişiklik ayrıca değerlendirilir. Kilitlenme, boşalma, şişlik ve düşmeleri ayırın. Kalça hastalığının diz ağrısı olarak hissedilebileceğini hatırlayın. Önceki kırık, bağ-menisküs yaralanması, eklem ameliyatı, çocukluk kalça bozukluğu, diğer eklemlerde hastalık ve ailede erken eklem hastalığı öyküsü tanısal bağlamı değiştirir.
KLİNİK YAKLAŞIM: KOMORBİDİTE, İLAÇ, ALERJİ VE YAŞAM BAĞLAMI
Öyküyü yalnız ağrı skoruyla sınırlamayın: uyku, yorgunluk, ruh hali, işte yük kaldırma veya diz çökme, ev içi bağımsızlık ve hareket korkusunu değerlendirin. Önceki egzersiz ve tedavilerin süresini, gerçek kullanımını, yararını ve bırakılma nedenini kaydedin. Reçeteli ve reçetesiz analjezikleri, takviyeleri ve önceki ilaç reaksiyonlarını ayrı sorun; alerji ile beklenen yan etkiyi ayırt edin. Ülser veya kanama, böbrek hastalığı, kalp-damar hastalığı, hipertansiyon, astım ve antikoagülan kullanımı tedavi güvenliği görüşmesine taşınır. Sigara, alkol, kilo değişimi, sosyal destek ve rehabilitasyona erişimi öğrenin. Hastanın önceliğini, örneğin kesintisiz uyumak veya belirli mesafeyi yürümek, ortak hedefe dönüştürün.
FİZİK MUAYENE
KLİNİK YAKLAŞIM: DİZ VE KALÇADA ODAKLI MUAYENENİN YORUMU
Boy, kilo ve beden kitle indeksiyle birlikte yürüyüş, denge ve alt ekstremite kas gücünü değerlendirin. Dizde eksen bozukluğu, kemiksi genişleme, eklem hattı hassasiyeti, efüzyon, krepitasyon ve aktif-pasif hareket açıklığını kaydedin; boşalma yakınmasında bağ stabilitesini inceleyin. Krepitasyon tek başına semptom kaynağını kanıtlamaz. Kalçada özellikle iç rotasyon, fleksiyon ve abdüksiyon kısıtlılığı ile ağrıyı araştırın; gerektiğinde bel ve sakroiliak bölgeyi inceleyin. Bulguları karşı tarafla ve hastanın işlevsel yakınmasıyla karşılaştırın. Yavaş yürüme ve güçsüzlük yalnız eklem bulgusu değil, düşme güvenliği ve rehabilitasyon planı için de önemlidir.
KLİNİK YAKLAŞIM: VİTAL BULGULAR VE ATİPİK TABLO
Genel görünüm ve vital bulguları kaydedin; özellikle akut kötüleşmede ateş, taşikardi veya dolaşım bozukluğu olağan mekanik ağrı açıklamasını sorgulatır. Muayenede ağrılı eklemin belirgin ısısı, kızarıklığı ve şişliğini kemiksi genişlemeden ayırın. Sistemik hastalık bulguları, açıklanamayan kilo kaybı, kanser öyküsü veya travmayla uyumsuz şiddetli ağrı varsa kırık, malignite ya da enfeksiyon araştırmasına yönelin. Normal vital bulgular bu tanıları tek başına elemez. Rutin kontrolde ise deformite, hareket kısıtlılığı ve fiziksel performans, yalnız görüntüdeki eklem aralığından daha işlevsel bir karşılaştırma sağlar.
AYIRICI TANI
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN: AYIRICI TANI
Uzamış sabah tutukluğu, hızla kötüleşme, sıcak-şiş eklem veya yakın travma tipik tabloyu yeniden düşünmeyi gerektirir. İnflamatuvar artrit, enfeksiyon ve yaralanma olasılığı bağlama göre araştırılır. Radyolojik görünümden çok ağrı, işlev ve yaşam kalitesindeki etkilenme yönetimi yönlendirir. Rutin görüntüleme, tipik klinik tanıyı doğrulamak veya her kontrol ziyaretinde tedaviyi izlemek için gerekli değildir.
KLİNİK YAKLAŞIM: KAÇIRILMAMASI GEREKEN SICAK-ŞİŞ EKLEM
Ani başlayan sıcak, şiş ve belirgin ağrılı doğal eklemde septik artrit öncelikle dışlanmalıdır; ateş olmaması veya normal kan inflamasyon belirteçleri güvenli dışlama sağlamaz. Gut ve kalsiyum pirofosfat artriti benzer görünebilir; sıvıda kristal bulunması eşzamanlı enfeksiyonu dışlamaz. Yakın girişim, enfeksiyon odağı ve bağışıklık baskılanması şüpheyi artırır. Bu durumda osteoartrit alevlenmesi varsayarak kortikosteroid enjeksiyonuna geçmeyin; eklem sıvısı örneklemesi ve enfeksiyon değerlendirmesi önceliklidir.
OSTEOARTRİT KUŞKUSU, 16–17 YAŞ: ÖNCE ALTERNATİFLERİ DEĞERLENDİR (1)
16–17 yaşta açıklanamayan eklem ağrısı veya şişlik doğrudan osteoartrit diye etiketlenmez. Travma, enfeksiyon ve inflamatuvar hastalıklar değerlendirilir; tanı belirsizse çocuk/ergen değerlendirmesi ve uygun uzman görüşü sağlanır.
TANISAL YAKLAŞIM
KLİNİK YAKLAŞIM: KLİNİK TANI İLE GÖRÜNTÜLEMENİN AYRILMASI
Tipik osteoartrit bulgularında görüntüleme zorunlu bir doğrulama basamağı değildir. Atipik yerleşim, beklenmeyen hızlı kötüleşme veya klinik-görüntü uyumsuzluğunda soruyu netleştirin: mevcut hastalığın derecesi mi, ek bir tanı mı araştırılıyor? Görüntüleme gerekiyorsa çoğunlukla önce direkt grafi seçilir; dizde yük vererek ve patellofemoral değerlendirmeyi içeren uygun çekimler tanısal bilgiyi artırabilir. MR, BT veya ultrason her hastada rutin basamak değildir; yöntem, yanıtlanacak soruya göre belirlenir. Filmdeki dejenerasyon her ağrının nedenini açıklamaz; klinik bulgularla ilişkilendirilmelidir.
OSTEOARTRİT KUŞKUSU, 16–17 YAŞ: YAŞ VE EKLEM KAPSAMINI KORU (1)
NG226, 16 yaş ve üzerini kapsar; görüntülemesiz klinik tanının 45 yaş koşulu ergenlere taşınmaz.
OSTEOARTRİT KUŞKUSU, 16–17 YAŞ: YAŞ VE EKLEM KAPSAMINI KORU (2)
Ergenlerde bildirilen temporomandibular eklem osteoartriti, yaşın tek başına dışlama ölçütü olamayacağını gösterir. Ancak bu ekleme ait gözlemsel veriler diz/kalça tanı ve tedavisine genellenmez.
TEDAVİ
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN: TEDAVİ SEÇİMİ
İlaçlar egzersizin yerine değil, onu desteklemek amacıyla kullanılır. Diz osteoartritinde topikal NSAİİ önerilir; oral NSAİİ düşünülürse gastrointestinal, renal ve kardiyovasküler riskler ile etkileşimler incelenir ve gastroproteksiyon planlanır. En düşük etkili doz ve en kısa uygun süre ilkesi geçerlidir. Parasetamol ve zayıf opioidler rutin ilk seçenek değildir. Cerrahi değerlendirme, konservatif tedavi yetersizken yaşam kalitesi belirgin bozulduğunda gündeme gelir. Eklem içi kortikosteroid enjeksiyonu seçilmiş hastada kısa süreli rahatlama sağlayabilir; kalıcı çözüm veya egzersizin alternatifi değildir. Eklem replasmanı için sevk kararı yalnız sayısal puanla değil klinik değerlendirmeyle verilir.
KLİNİK YAKLAŞIM: HAFİF-ORTA İŞLEV KAYBINDA TEMEL TEDAVİ
Tedavinin çekirdeği eğitim, kişiye uyarlanmış egzersiz ve gerekiyorsa kilo yönetiminden oluşan birlikte uygulanabilir bir plandır. Güçlendirme, aerobik etkinlik, hareket açıklığı ve denge bileşenleri kapasiteye göre seçilir; başlangıç yükü ve ilerleme planı belirlenir. Grup, bireysel, su içi veya uzaktan program seçenekleri erişim ve tercihle eşleştirilir. Yardımcı yürüme aracı, ayakkabı veya günlük yaşam düzenlemesi herkese aynı biçimde değil, somut güçlüğe göre önerilir. İş yükü ve çalışma ortamının uyarlanması da işlevi koruyabilir. Hareketsizliğe yönlendirmek yerine uygulanabilir, takip edilebilir hedefler kurun.
KLİNİK YAKLAŞIM: 2026 İLAÇ YAKLAŞIMI VE KOŞULLU SEÇENEKLER
ACR’nin Eylül 2026 özeti en az toksisite potansiyeliyle başlamayı ve eş hastalıklarla tercihleri birlikte değerlendirmeyi vurgular. Diz ve elde topikal NSAİİ, uygun hastada oral NSAİİ ve diz-kalçada eklem içi glukokortikoid seçenekleri desteklenir; kalça enjeksiyonunda ultrason rehberliği önerilir. Duloksetin koşullu bir seçenektir. Obezitesi olan diz osteoartritinde GLP-1 reseptör agonistleri diyet ve egzersizle kilo yönetimine yardımcı olmak üzere koşullu önerilmiştir; tüm osteoartrit hastalarına ağrı ilacı olarak genellenmez. Eroziv el osteoartritinde metotreksat koşullu, düşük kesinlikli bir uzman seçeneğidir; diz-kalça hastalığına aktarılmaz.
KLİNİK YAKLAŞIM: KANIT SINIRLARI VE DÜŞÜK DEĞERLİ GİRİŞİMLER
Aynı ACR özeti diz-kalça osteoartritinde kök hücre ve PRP enjeksiyonlarına güçlü biçimde karşıdır; opioidler ve eklem içi hiyalüronik asit için de aleyhte koşullu öneri verir. Glukozamin-kondroitin ürünleri rutin tedavi olarak desteklenmez. Koşullu öneri kesin yarar veya ruhsat onayı anlamına gelmez; endikasyon, güvenlik ve Türkiye’deki güncel ürün bilgisi ayrıca doğrulanır. Bu kaynak yayımlanmış 2026 öneri özetidir; henüz yayımlanmamış tam makalenin ayrıntıları varmış gibi kullanılmamalıdır.
KLİNİK YAKLAŞIM: GEBELİKTE MEVCUT OSTEOARTRİT VE ANALJEZİK GÜVENLİĞİ
Üreme çağında gebelik olasılığı, gebelik haftası ve kullanılan reçetesiz ağrı ilaçları özellikle sorulur. FDA, NSAİİ kullanımından 20. gebelik haftası ve sonrasında fetal böbrek etkilenmesi ve oligohidramnios nedeniyle kaçınılmasını önerir. 20–30. haftalarda zorunlu görülürse karar klinisyen tarafından en kısa süre ve en düşük etkili doz ilkesiyle verilir; 48 saati aşarsa amniyotik sıvı izlemi düşünülür. 30. haftadan itibaren duktus arteriozus riski de eklenir. Obstetrik endikasyonla hekimce verilen düşük doz aspirin bu uyarının istisnasıdır; kendi kendine kesilmez. Bu bölüm gebelikte analjezik güvenliği sınırını açıklar, standart erişkin ilaç planının gebeliğe aynen aktarılmasını onaylamaz.
KLİNİK YAKLAŞIM: CERRAHİ ÖNCESİ GÜVENLİK VE BEKLENTİLER
Cerrahiye aday hastada diyabet kontrolünün iyileştirilmesi ve nikotin kullanımının azaltılması/bırakılması için erteleme düşünülebilir. Kılavuz tek bir evrensel HbA1c eşiği tanımlamaz. Önceki eklem ameliyatı, hasta hedefi, bakım desteği ve rehabilitasyon beklentileri ortopedi görüşmesine aktarılır. Bu zamanlama önerilerinin kanıtı düşük veya çok düşük kalitededir; yarar, risk ve beklemenin sonuçları kişiye göre tartışılır. Şiddetli deformite veya kemik kaybı gibi özellikler uzman planlamasını etkiler; yalnız takvim gereği tekrar tekrar konservatif tedavi uzatılmaz.
ARAŞTIRMA BAĞLAMI: STEP 9
STEP 9, beden kütle indeksi en az 30 olan, orta derecede diz osteoartriti ve belirgin ağrısı bulunan 407 erişkini 68 hafta izledi. Diyet ve aktivite danışmanlığına ek semaglutid ile WOMAC ağrı puanı 100 üzerinden 41,7, plaseboyla 27,5 puan azaldı. Gastrointestinal yakınmalar tedaviyi bırakmada önemliydi. Üretici destekli bu çalışma normal kilolu hastaları temsil etmez; kilodan bağımsız eklem etkisi, kıkırdak yenilenmesi veya yapısal hastalık değişikliği kanıtlamaz.
ARAŞTIRMA BAĞLAMI: METHODS
METHODS, 40–75 yaşında, el osteoartriti ve MR’da sinoviti olan 97 kişide metotreksatı plaseboyla karşılaştırdı. Altıncı ayda ağrı farkı 100 mm üzerinden −9,9 mm idi (%95 güven aralığı −19,3 ile −0,6). Küçük örneklem ve eksik sonuç verileri yorumun gücünü sınırlar. MR sinovitiyle seçilmiş bu fenotip yalnız eroziv hastalık tanımıyla aynı değildir; sonuç bütün el osteoartritine veya diz hastalığına aktarılamaz.
ARAŞTIRMA BAĞLAMI: PROMOTE
PROMOTE, mevcut ilaçlara rağmen semptomlu radyografik diz osteoartriti olan 155 erişkini randomize etti. Altıncı ayda metotreksatın plaseboya karşı ortalama ağrı avantajı 10 üzerinden 0,79 puandı (%95 güven aralığı 0,08–1,51); katılımcıların %86’sı bu değerlendirmeyi tamamladı. İstatistiksel farklılık, her hastada büyük yarar anlamına gelmez. Çalışma yapısal hastalık değişikliğini veya rutin diz osteoartriti endikasyonunu kanıtlamaz; farklı doz ve popülasyonlar arasındaki sonuç farkı nedensel olarak açıklanmış değildir.
ARAŞTIRMA BAĞLAMI: SİNOVİTLİ DİZ OSTEOARTRİTİ
Çin’de MR ile efüzyon-sinovit saptanan 215 diz osteoartriti hastasının çalışmasında düşük doz metotreksat, 52 haftada plaseboya göre ağrı veya efüzyon-sinovit yararı göstermedi. Ağrı farkı 100 mm üzerinden 0,3 mm idi (%95 güven aralığı −6,7 ile 7,3); %81’i çalışmayı tamamladı. Çoğu katılımcı kadındı. Bu seçilmiş diz popülasyonu el osteoartritiyle aynı değildir; başka çalışmalarla doz farkı, sonuçların neden ayrıştığını tek başına kanıtlamaz.
ARAŞTIRMA BAĞLAMI: PROHIP
PROHIP, en az 50 yaşında, ağır kalça osteoartriti ve cerrahi endikasyonu bulunan 109 kişide protez cerrahisini direnç egzersiziyle karşılaştırdı. Altıncı ayda Oxford Kalça Skoru iyileşmesi cerrahi lehine 11,4 puan daha fazlaydı (%95 güven aralığı 8,9–14,0). Körleme yoktu; egzersiz grubunun %21’i cerrahiye geçti. Ciddi olaylar cerrahi komplikasyonları da içeriyordu. Bu kısa dönem sonuç, hafif hastalık veya bütün osteoartrit hastaları için ameliyat gerekliliği göstermez.
ARAŞTIRMA BAĞLAMI: DİZ EGZERSİZİ COCHRANE DERLEMESİ
Ocak 2024’e kadar taranan 139 çalışma 12.468 diz osteoartriti hastasını kapsadı. Dikkat kontrolü/plaseboyla karşılaştırmada egzersizin uygulama sonrasındaki ağrı avantajı 100 üzerinden ortalama 8,70 puandı (%95 güven aralığı 5,70–11,70); kanıt kesinliği düşüktü. Klinik açıdan anlamlılığın belirsizliği ve çoğu çalışmada körleme bulunmaması önemlidir. Tedavisiz veya olağan bakım karşılaştırmaları aynı etki tahmini değildir. Bulgular egzersizi yararsız göstermez veya tek bir egzersiz türünü herkes için üstün kılmaz.
İZLEM VE ÖNERİLER
KLİNİK YAKLAŞIM: TETKİK TEKRARINA KLİNİK GEREKÇE
Tedavi kararını değiştirmeyecek rutin seri grafiler izlem amacıyla istenmez. Yeni özellik kazanan veya hızla artan yakınma, ilk tanının yeniden ele alınmasını gerektirir. İleri görüntüleme için yalnız ağrının devam etmesi değil, hangi alternatif tanının araştırıldığı belirtilmelidir. Görüntüleme bulgularından ilaç veya egzersize yanıtın kesin öngörülebileceği düşünülmemelidir. Derin veya erişimi güç eklem enjeksiyonlarında görüntü rehberliği teknik güvenilirliği artırabilir; bunun kullanımı girişim deneyimi ve eklemin özellikleriyle birlikte değerlendirilir.
KLİNİK YAKLAŞIM: YANITI AĞRI VE İŞLEVLE BİRLİKTE İZLEME
Kontrolde başlangıçtaki günlük yaşam hedeflerine dönün: yürüme, merdiven, uyku veya iş kapasitesi düzeliyor mu? Egzersizin uygulanmasını, artan ağrıyı, programa katılmayı zorlaştıran korku veya erişim sorunlarını sorun. Bilgilendirmeyi tek görüşmelik bırakmayın; öz yönetim becerileri ve davranış değişikliği desteği sonraki ziyaretlerde pekiştirilir. Kilo yönetimi gerekiyorsa suçlayıcı olmayan sürdürülebilir destek sağlanır. Yararsız veya uygulanamayan bir programı aynı biçimde sürdürmek yerine bileşenleri ve yüklenmeyi yeniden düzenleyin; amaç tek sayıyı değil kişinin işlevini iyileştirmektir.
KLİNİK YAKLAŞIM: NSAİİ İÇİN BAŞLANGIÇ VE ERKEN GÜVENLİK İZLEMİ
Oral NSAİİ kararı verildiğinde tansiyon, böbrek işlevi, kreatinin ve tam kan sayımı açısından başlangıç değerlendirmesini riskle eşleştirin; karaciğer hastalığında karaciğer testleri de düşünülür. SPS, başlama veya doz değişikliği sonrası yaklaşık iki hafta içinde renal işlev ve kan sayımı; yaklaşık dört hafta içinde tansiyon değerlendirmesinin düşünülmesini önerir. Etorikoksib için tansiyon kontrolü daha erken, iki hafta içinde ele alınır. Gastrointestinal riski yüksek kişide hemoglobin izlemi ve sonraki kontroller bireyselleştirilir. Bunlar herkese zorunlu aynı takvim değil, ilaç, süre, yaş ve eş tedaviye göre uyarlanacak izlem başlıklarıdır.
KILAVUZ BAĞLAMI: EULAR FİZİKSEL AKTİVİTE GÜNCELLEMESİ
EULAR’ın 2025 güncellemesi (2026 yayını), inflamatuvar artrit ve osteoartritte fiziksel aktivitenin değerlendirilmesini ve hareketsiz sürenin azaltılmasını standart bakımın parçası olarak ele alır. Davranışsal ve teknoloji destekli yöntemler, kişinin gereksinimleri ve sağlık sistemi koşullarına uyarlanır. Bu çerçeve mevcut hastalığa özgü tedavi ve rehabilitasyonu tamamlar; tek bir egzersiz reçetesi veya ilaç yerine geçme önerisi değildir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
KLİNİK YAKLAŞIM: ASPİRASYON, KÜLTÜR VE ACİL YÖNLENDİRME
Septik artrit şüphesinde acil hastane değerlendirmesi ve gecikmeden aspirasyon gerekir. Sıvı bakteriyel inceleme/kültür, lökosit sayısı ve kristaller için değerlendirilir. SANJO’ya göre >50.000 hücre/µL şüpheyi artırır fakat tek başına tanı koydurmaz; <25.000 hücre/µL enfeksiyonu dışlamaz ve bu eşikler immünosüpresyonda güvenilir olmayabilir. Sepsis bulgusu yoksa ampirik antibiyotik öncesi tanısal örnek alınması kültür verimini korur; sepsis veya septik şokta örnekleme tedaviyi geciktirmemelidir. Bu eşikler protez eklem enfeksiyonuna aktarılmaz.
KLİNİK YAKLAŞIM: BELİRGİN İŞLEV KAYBINDA ORTOPEDİK KARAR
İlaç dışı ve uygun ilaç tedavisine rağmen yaşamı belirgin kısıtlayan orta-ağır semptomatik, radyografik kalça veya diz osteoartritinde cerrahi değerlendirme ortak karar sürecidir. ACR/AAHKS 2023 önerisi, ameliyat endikasyonu konmuş, cerrahiyi seçmiş ve konservatif tedavisi yetersiz hastada yalnız yeni bir fizik tedavi, enjeksiyon veya analjezik denemek için ameliyatı zorunlu ertelememeyi koşullu olarak destekler. Bu, yeni tanı alan herkesi doğrudan ameliyata gönderme önerisi değildir. Obezite tek başına geciktirme gerekçesi sayılmaz; artmış risk ve kilo yönetimi yine konuşulur.
OSTEOARTRİT KUŞKUSU, 16–17 YAŞ: ÖNCE ALTERNATİFLERİ DEĞERLENDİR (2)
Akut yürüyememe veya yük verememe kırmızı bayraktır. Şiddetli yerel eklem ağrısı ve şişlik, özellikle ateş eşlik ediyorsa, septik artrit açısından acil değerlendirilir. Dört haftayı aşan yakınma veya çoklu eklem tutulumu uzman değerlendirmesi gerektirir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Osteoarthritis ↗
NHS · Erişim: 2026-10-23
- Septic arthritis ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026-09-03 · Erişim: 2026-10-23
- NG226: Osteoarthritis in over 16s, recommendations ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2022-10-19 · Erişim: 2026-10-23
- Osteoarthritis: Treatment and support ↗
NHS · Erişim: 2026-10-23
- VA/DoD Clinical Practice Guideline for the Non-Surgical Management of Hip and Knee Osteoarthritis ↗
VA / Department of Defense · Kaynak tarihi: 2026-05 · Erişim: 2026-10-23
- Guideline for the management of knee and hip osteoarthritis, second edition ↗
Royal Australian College of General Practitioners · Kaynak tarihi: 2018-07 · Erişim: 2026-10-23
- Guideline for management of septic arthritis in native joints (SANJO) ↗
European Bone and Joint Infection Society · Kaynak tarihi: 2023-01-12 · Erişim: 2026-10-23
- EULAR recommendations for the use of imaging in the clinical management of peripheral joint osteoarthritis ↗
EULAR · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-23
- EULAR recommendations for the non-pharmacological core management of hip and knee osteoarthritis: 2023 update ↗
EULAR · Kaynak tarihi: 2024-01-11 · Erişim: 2026-10-23
- 2026 Update of the ACR Recommendations for the Management of Osteoarthritis of the Knee, Hip, and Hand: summary ↗
American College of Rheumatology · Kaynak tarihi: 2026-09-14 · Erişim: 2026-10-23
- NSAIDs monitoring ↗
NHS Specialist Pharmacy Service · Kaynak tarihi: 2026-07-02 · Erişim: 2026-10-23
- Avoiding NSAIDs in pregnancy at 20 weeks or later ↗
US Food and Drug Administration · Kaynak tarihi: 2020-10-15 · Erişim: 2026-10-23
- 2023 ACR/AAHKS Guideline for the Optimal Timing of Elective Hip or Knee Arthroplasty ↗
ACR / American Association of Hip and Knee Surgeons · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-23
- Prediction of painful temporomandibular joint osteoarthritis in juvenile patients using bone scintigraphy ↗
PubMed / National Library of Medicine · Kaynak tarihi: 2019-03-15;5(3):225–235; collection2019-06 · Erişim: 2026-10-23
Source access: Indexed PMC abstract, methods and limitations read; PubMed metadata; direct PubMed incomplete; not entire full paper
- The acutely swollen joint ↗
Royal Children’s Hospital Melbourne · Kaynak tarihi: Last updated2021-10; live PIC-endorsed RCH guideline · Erişim: 2026-10-23
Source access: Direct official page
- Once-Weekly Semaglutide in Persons with Obesity and Knee Osteoarthritis. ↗
The New England journal of medicine · Kaynak tarihi: 2024-10-31 · Erişim: 2026-10-24
PMID 39476339; DOI 10.1056/NEJMoa2403664. Yorum PubMed özetine dayanır; tam metin incelemesi değildir.
- Methotrexate to treat hand osteoarthritis with synovitis (METHODS): an Australian, multisite, parallel-group, double-blind, randomised, placebo-controlled trial. ↗
Lancet (London, England) · Kaynak tarihi: 2023-10-12 · Erişim: 2026-10-24
PMID 37839420; DOI 10.1016/S0140-6736(23)01572-6. Yorum PubMed özetine dayanır; tam metin incelemesi değildir.
- Pain Reduction With Oral Methotrexate in Knee Osteoarthritis : A Randomized, Placebo-Controlled Clinical Trial. ↗
Annals of internal medicine · Kaynak tarihi: 2024-07-30 · Erişim: 2026-10-24
PMID 39074374; DOI 10.7326/M24-0303. Yorum PubMed özetine dayanır; tam metin incelemesi değildir.
- Low-Dose Methotrexate for the Treatment of Inflammatory Knee Osteoarthritis: A Randomized Clinical Trial. ↗
JAMA internal medicine · Kaynak tarihi: 2025-07-01 · Erişim: 2026-10-24
PMID 40455462; DOI 10.1001/jamainternmed.2025.1359. Yorum PubMed özetine dayanır; tam metin incelemesi değildir.
- Total Hip Replacement or Resistance Training for Severe Hip Osteoarthritis. ↗
The New England journal of medicine · Kaynak tarihi: 2024-10-31 · Erişim: 2026-10-24
PMID 39476341; DOI 10.1056/NEJMoa2400141. Yorum PubMed özetine dayanır; tam metin incelemesi değildir.
- Exercise for osteoarthritis of the knee. ↗
The Cochrane database of systematic reviews · Kaynak tarihi: 2024-12-03 · Erişim: 2026-10-24
PMID 39625083; DOI 10.1002/14651858.CD004376.pub4. Yorum PubMed özetine dayanır; tam metin incelemesi değildir.
- EULAR physical activity in inflammatory arthritis and OA ↗
European Alliance of Associations for Rheumatology · Kaynak tarihi: 2026-04-26 · Erişim: 2026-10-24
2025 güncellemesi, çevrimiçi yayın 26 Nisan 2026. Resmî EULAR dizini ve PubMed özeti incelendi; ayrıntılı egzersiz doz tabloları okunmadı. PMID 42036268. DOI 10.1016/j.ard.2026.03.006.
Bu içerik genel bilgilendirme içindir; tanı veya kişisel tedavi önerisi değildir. Acil tehlike belirtilerinde Türkiye’de 112’yi arayın.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.