OSTEOKONDRİTİS DİSSEKANS

GENEL BAKIŞ VE STABİLİTE

Osteokondritis dissekans, eklem yüzeyinin altındaki bir kemik alanının ve üzerindeki kıkırdağın çevresinden ayrılmaya başlamasıdır. Özellikle çocuk ve ergenlerde görülür; diz sık etkilenir, dirsek veya ayak bileği de tutulabilir. Parça yerinde stabil kalabilir veya gevşeyerek eklem içinde serbestleşebilir. Bu ayrım belirtileri ve tedaviyi etkiler. Durum, basit menisküs yırtığı ya da bütün eklemi etkileyen artritle eş anlamlı değildir. [1]

Aktiviteyle artan ağrı ve şişlik sık yakınmalardır. Parça ayrıldığında takılma veya kilitlenme olabilir. Muayenede ağrı, eklem hareketi ve şişlik değerlendirilir. Röntgen lezyonun yerini göstermeye yardımcı olur; MR boyutu ve kıkırdakla ilişkisi hakkında ek bilgi sağlayabilir. Görüntüleme sonucu yalnız isim koymak için değil, parçanın durumu ve iyileşme potansiyelini değerlendirmek için kullanılır. [1]

İskelet olgunluğu önemlidir. Büyümesi süren çocukta stabil lezyonun ameliyatsız iyileşme olasılığı erişkinden farklı olabilir. Yük ve spor etkinliği geçici olarak azaltılabilir. Parça instabilse, büyükse veya konservatif tedaviyle düzelmiyorsa cerrahi değerlendirme gündeme gelir. Bu nedenle herkese aynı bekleme veya spora dönüş süresi verilmesi uygun değildir. [1]

ÇOCUK VE GENÇLERDE DEĞERLENDİRME

Children’s Hospital of Philadelphia, tekrarlayan yüklenme, kanlanma özellikleri ve genetik etkenlerin olası katkılarını belirtir; kesin neden her hastada açıklanamaz. Ağrı, şişlik, boşalma hissi ve yakalanma veya kilitlenme yakınmaları değişken olabilir. Çocuğun yalnız yarışma sırasındaki değil, okul ve günlük yaşam hareketlerindeki güçlükleri de sorulur. Tek bir antrenman sonrası ağrıya bakılarak kesin tanı konulmaz. [2]

Pediatrik ortopedi veya spor hekimliği ekibi öykü, muayene ve gerekli görüntülemeyi birlikte değerlendirir. Tedavinin ilk basamağı çoğunlukla etkinlik düzenlemesidir; seçilmiş hastada koruyucu destek ve yük kısıtlaması gerekebilir. Ameliyatsız yaklaşım yeterli olmazsa parçayı korumaya veya sorunlu dokuyu ele almaya yönelik girişimler görüşülür. Bu öneriler çocuk ve genç hastaya aittir; erişkin yaklaşımının doğrudan karşılığı değildir. [2]

Takip yalnız ağrının geçmesini değil, kemik iyileşmesini ve büyüme sürecini izler. Kontrollerde grafi veya başka testler kullanılabilir. Aile, okul ve antrenörün yük kısıtlamasını bilmesi önemlidir. Çocuğun ağrısı azaldığında bile spor programı hekim izni olmadan artırılmaz. Cerrahi uygulanmışsa yara ve rehabilitasyon izlemi ayrıca planlanır; kurumların kontrol takvimi kişisel önerinin yerine geçmez. [2]

AYIRICI DEĞERLENDİRME VE KARARIN SINIRLARI

NHS Tayside, yeni tanı konan olguların tedavi seçeneklerini ve belirsizlikleri konuşmak üzere uzman değerlendirmesini önerir. Bazı lezyonlar tesadüfen görüntülemede bulunurken bazıları topallama ve spor yapamamayla ortaya çıkar. Ağrının yerinin net tarif edilememesi tanıyı dışlamaz. Şikâyetin süresi, sürekliliği, gece veya yürüyüşle ilişkisi ve önceki tedaviler sevk bilgisinde yer almalıdır. [3]

MR'da parçanın arkasında sıvı görülmesi ayrılma riski açısından değerlendirilebilir. Tam ayrılan parça eklem içinde serbest cisim oluşturup kilitlenmeye yol açabilir. Devam eden veya yeni kilitlenme, sıradan antrenman ağrısı sayılmadan yeniden değerlendirilmelidir. Eklem zorla açılmaya çalışılmamalıdır. Mekanik yakınmanın nedeni muayene ve görüntülemeyle açıklanır; her takılma aynı yapısal sorunu göstermez. [3]

Cerrahi bazı hastalarda yararlı olabilir, fakat bütün işlemlerin hastalığın uzun dönem doğal seyrini kesin değiştirdiği söylenemez. Bu belirsizlik, hiç tedavi yapılmaması gerektiği anlamına da gelmez. Kararda lezyonun stabilitesi, büyüklüğü, belirtiler ve iskelet olgunluğu birlikte ele alınır. Hastaya hedefin ağrıyı azaltmak mı, serbest parçayı ele almak mı veya eklem yüzeyini korumak mı olduğu açıklanmalıdır. [3]

Çocukta büyüme plaklarının açık olup olmadığı tedavi görüşmesinin parçasıdır. Lezyonun büyüklüğü ve stabilitesi kadar hastanın yaşı da değerlendirilir. İyileşme görüntüleme ve klinik takip ile doğrulanmadan yüksek etkili spora dönüş kararı verilmemelidir. [1]

AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.