OTOİMMÜN HEPATİT

BELİRTİLER VE HASTALIĞIN GELİŞİMİ

Yorgunluk, eklem ağrısı, bulantı, iştahsızlık ve sağ üst karında ağrı görülebilir. Gözlerde veya deride sararma, idrarın koyulaşması ve dışkının açılması karaciğer-safra sistemiyle ilgili değerlendirme gerektirir. Bazı kişilerde tanı rutin kan testleri sırasında gündeme gelir. Yakınmanın az olması hastalığın önemsiz olduğunu göstermez. [1]

Genetik yatkınlık ve çevresel etkenlerin birlikte rol oynadığı düşünülür; kesin tetikleyici her hastada saptanamaz. Hastalık ilerlediğinde karında sıvı birikimi, bacak şişliği ve düşünmede güçlük görülebilir. Kan kusma veya bilinç değişikliği ciddi komplikasyon göstergesi olabilir. Bunlar sıradan yorgunluk gibi değerlendirilmemelidir. [1]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Hekim kullanılan ilaçları, bitkisel ürünleri, alkol tüketimini ve başka otoimmün hastalıkları sorgular. Viral hepatitler, ilaçlara bağlı hasar ve diğer karaciğer hastalıkları dışlanmadan otoimmün hepatit kararı verilmez. Tiroid hastalığı veya bağırsak inflamasyonu öyküsü de değerlendirmeye katkı sağlar. Hastanın bütün ürünlerini isimleriyle bildirmesi tanı açısından önemlidir. [2]

ALT ve AST, ANA ve düz kas antikoru gibi otoantikorlar ile immünoglobulin G birlikte yorumlanır. Çoğu olguda karaciğer biyopsisi tanıyı desteklemek ve hasarı değerlendirmek için kullanılır. Tek başına pozitif ANA sonucu kesin tanı sayılmaz; muayene, testler ve gerektiğinde doku incelemesi aynı klinik soruya birlikte cevap verir. [2]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Tedavide bağışıklık yanıtını azaltan kortikosteroidler ve immün baskılayıcı ilaçlar kullanılır. Amaç inflamasyonu kontrol altına alırken yan etkileri azaltmaktır. İlaç ve doz kişiye göre düzenlenir; kan testleriyle yanıt izlenir. Klinik olarak iyi hissetmek tek başına ilacın bırakılabileceğini göstermez. [3]

Remisyon, hastalığın kontrol altına alınmasıdır; her zaman kalıcı iyileşme anlamına gelmez. Seçilmiş hastalarda uzun süreli kontrol sonrasında ilaç azaltma veya kesme düşünülebilir, fakat bu yalnız yakın hekim izlemiyle yapılır. Tedavinin kontrolsüz bırakılması ağır nükse yol açabilir. Yetersiz yanıt veya yan etkide plan yeniden değerlendirilir. [3]

İZLEM VE ÖZEL BAKIM GEREKSİNİMLERİ

İmmün baskılayıcı tedavi enfeksiyon riskini artırabilir. Tedavi öncesinde aşı durumu ve hepatit B açısından değerlendirme yapılabilir; bazı ilaçlar için ek güvenlik testleri gerekir. İzlemde yalnız karaciğer enzimlerine değil, tedaviye bağlı sorunlara da dikkat edilir. Siroz veya karaciğer yetersizliği gelişmişse komplikasyon yönetimi ve gerektiğinde nakil değerlendirmesi ayrı bir uzmanlık planı gerektirir. [3]

Beslenmenin otoimmün hepatiti başlattığı veya belirli bir diyetin hastalığı önlediği gösterilmemiştir. Dengeli beslenme önerilir. Uzun süre kortikosteroid kullananlarda kemik yoğunluğu azalabileceği için kemik sağlığı önemlidir; kalsiyum ve D vitamini desteğinin gerekip gerekmediği hekim tarafından belirlenir. Destek ürünleri ilaç tedavisinin yerine geçmez. [4]

Beslenme önerilerinin amacı bağışıklık sistemini “sıfırlamak” değil, genel sağlığı ve kemikleri korumaktır. Özellikle uzun dönem ilaç kullanan kişi hangi desteği, ne kadar süreyle alacağını öğrenmeli; farklı vitamin ürünlerini üst üste eklememelidir. Siroz varsa beslenme planı ayrıca uyarlanabilir. [4]

ACİL BAŞVURU VE KLİNİK AKIL KARTI

Kan kusma, siyah dışkı veya ani bilinç bulanıklığında acil yardım gerekir. Yeni sarılık ve belirgin karın şişliği de gecikmeden değerlendirilmelidir. [5]