OTONOM SİNİR SİSTEMİ TESTLERİ

İSTEM DIŞI DÜZENLEMEYİ ARAŞTIRMAK

Kalp ve damar yanıtlarını inceleyen testlerde göğse elektrotlar, kola veya parmağa basınç ölçüm araçları yerleştirilebilir. Derin nefes alma, kontrollü biçimde bir ağızlığa üfleme veya yatarken ayağa kalkma gibi görevler verilir. Valsalva manevrası adı verilen üfleme sırasında basınç ve kalp hızı yanıtı izlenir. Amaç kişinin performansını sınamak değil, belirli bir uyarana vücudun verdiği yanıtı kayıt altına almaktır. Talimatları anlamadığınızda açıklama istemek önemlidir. [3]

Terleme incelemeleri farklı bir işlev alanını değerlendirir. QSART olarak bilinen yöntemde derinin belirli bölgelerinde terlemeyi uyaran bir madde ve hafif elektriksel uyarı kullanılır; ter bezleriyle ilişkili sinir yanıtı kaydedilir. Isı düzenleyici terleme testinde ise sıcak ortamda oluşan terleme örüntüsü değerlendirilir. Bu yöntemler birbirinin aynısı değildir. Hangi testin yapıldığını bilmeden yalnız “ter testi normal” ifadesinden bütün otonom işlevler hakkında sonuç çıkarılmamalıdır. [1]

TİLT MASA TESTİ

Tilt testinde kişi güvenlik kayışları bulunan bir masaya yatırılır ve masa kontrollü biçimde yukarı kaldırılır. Kalp hızı ve kan basıncı değişimleri yakınmalarla birlikte izlenir. Bazı protokollerde yanıtı değerlendirmek için ilaç da kullanılabilir; bu her kişiye aynı biçimde uygulanacağı anlamına gelmez. Baygınlık hissi veya rahatsızlık hemen bildirilir. Gerektiğinde masa yeniden yatay konuma getirilir ve sağlık ekibi kişinin toparlanmasını izler. [2]

Tilt testi özellikle açıklanamayan bayılma veya bayılacak gibi olma yakınmalarının değerlendirilmesinde kullanılabilir. Test öncesinde kişiye yöntem anlatılır ve onam alınır. Gebelik olasılığı, kullanılan ilaçlar, alerjiler ve önemli sağlık sorunları ekibe bildirilmelidir. Damar yolu açılması veya ek izlem gereksinimi merkezin uygulamasına göre değişebilir. İşlem boyunca yalnız bırakılmamak ve kan basıncının izlenmesi, günlük yaşamda kendiliğinden yaşanan bir bayılmadan farklı bir değerlendirme ortamı sağlar. [4]

HAZIRLIK VE SONUÇ

Yeme, içme ve ilaçlarla ilgili hazırlık talimatları randevu biriminden alınır. İlaçların olağan saatte kullanılıp kullanılmayacağı sorulmalı, kendi kendine değişiklik yapılmamalıdır. Tilt sonrasında yorgunluk veya bulantı olabilir. Test sırasında bilinç kaybı olduysa daha uzun gözlem gerekebilir ve kişi kendisi araç kullanarak dönmemelidir. Eve dönüş planının önceden konuşulması, son anda güvenli olmayan bir ulaşım seçeneğine yönelmeyi önler. [2]

Profesyonel yorumda yalnız tek bir nabız veya basınç sayısına değil, test sırasında oluşan değişimlere ve yakınmalara bakılır. Bulgular başka değerlendirmelerin gerekip gerekmediğine yardımcı olabilir. Tilt incelemesi her bayılma nedenini tek başına açıklayan bir yöntem değildir; hekim test sonucunu kişinin durumuyla birlikte konuşur. Sonucun olumsuz ya da olumlu diye adlandırılması, kişinin kendi başına ilaç kesmesi veya yeni tedaviye başlaması için yeterli değildir. [4]

KAVRAMSAL HIZLI KART

Bu bölümün içeriği aşağıdaki hızlı başvuru kartında sunulmuştur.

GÜVENLİK NOTU

Testler bazı yakınmaları kontrollü ortamda ortaya çıkarmayı amaçlayabilir; basınç düşmesi ve kalp hızı değişmesi mümkündür. Her aşamada rahatsızlık bildirilebilir ve istenmeyen bir bölüm için görüşülebilir. Bu manevralar evde bayılmayı kışkırtmak amacıyla tekrarlanmamalıdır. Sonuçlar yönlendiren hekimle değerlendirilmelidir. [3]