ÖZOFAGEAL LİKEN PLANUS

Özofageal liken planus, liken planusun yemek borusu mukozasını etkileyen iltihabi biçimidir. Başlıca yakınma yutma güçlüğüdür; bazı hastalarda belirgin yakınma bulunmayabilir. Mukoza soyulabilir, kolay yırtılabilir, beyazlaşabilir veya halkalı görünüm kazanabilir. Uzayan inflamasyon skar ve darlık oluşturabilir. Tanı, endoskopi ve doku incelemesiyle desteklenir.

Tanısal yaklaşım yalnız yemek borusuyla sınırlı tutulmaz. Yakın tarihli bir ileriye dönük çalışmada, yutma yakınmaları bulunan ve liken planus açısından değerlendirilen kişiler gastroenteroloji ve dermatoloji ekiplerince birlikte incelenmiştir. Endoskopik bulgular, histopatoloji ve doğrudan immünfloresan değerlendirmesi tanıyı desteklemiştir. Bu yaklaşım, başka bölgelerdeki hastalık belirtilerinin de kaydedilmesini ve benzer özofagus hastalıklarının ayrılmasını amaçlamıştır.

Aynı seçilmiş kohortta yemek borusu tutulumu saptanan hastalarda sık yutma güçlüğü, besin takılması ve göğüs arkası ağrı öne çıkmıştır. Yirmi bir olgunun ikisinde skuamöz hücreli kanser saptanmıştır; ancak bu sayı bütün liken planus hastalarına uygulanabilecek kanser olasılığı değildir. Belirtiye dayalı seçilim, küçük örneklem ve endoskopiye katılmayan hastalar genellenebilirliği sınırlar.

Tedavide inflamasyonu azaltmak ile oluşmuş darlığı gidermek ayrı ama tamamlayıcı hedeflerdir. Yutulan topikal kortikosteroidler kullanılan seçenekler arasındadır; semptomatik darlıkta endoskopik genişletme gerekebilir. Uygun ilaç ve girişim sırası, hastalığın ağırlığı ve yanıtına göre uzman ekipçe belirlenir. Alternatif bağışıklık baskılayıcı yaklaşımlar hakkındaki bilgiler çoğunlukla küçük serilere ve olgu bildirimlerine dayanır; bütün hastalar için kanıtlanmış tek bir tedavi algoritması bulunmamaktadır.

İzlem yalnız yakınmaların geçmesine indirgenmemelidir. Darlık gelişimi ve olası neoplastik değişiklikler değerlendirilir. Derleme, kesinleşmiş evrensel bir endoskopik izlem protokolü bulunmadığını vurgular; önerilen kontrol aralıkları uzman görüşü ve sınırlı gözlemsel verilere dayanmaktadır. Kullanılan tedavilerin kanser gelişimini önlediği de kanıtlanmış değildir. Bu nedenle takip planı bireyselleştirilmeli ve yeni bulgular yeniden değerlendirilmelidir. Ayrıca reflü, eozinofilik özofajit, enfeksiyonlar ve bazı büllöz hastalıklar benzer görünüm oluşturabileceğinden ayırıcı tanı önemlidir.