ÖZOFAGUS KANSERİ

GENEL BAKIŞ VE RİSK

Bu bölümün içeriği yazının özetinde sunulmuştur.

BELİRTİLER VE BAŞVURU

Yutarken takılma hissi, yutma sırasında ağrı, iştahsızlık, açıklanamayan kilo kaybı, ses kısıklığı veya geçmeyen öksürük bildirilmelidir. Bulantı, kusma ve reflü benzeri belirtiler de görülebilir. Özellikle alışılmış yakınmaların değişmesi veya kullanılan tedaviye rağmen kötüleşmesi yeniden değerlendirme gerektirir. Siyah ya da koyu kırmızı dışkı ve süren kusma için gecikmeden sağlık yardımı alınmalıdır. Belirtilerin nedeni iyi huylu olabilir; ancak beslenmenin giderek zorlaşmasını yalnız “reflü arttı” şeklinde yorumlamak doğru değildir. [1]

TANI VE AYIRICI DEĞERLENDİRME

Endoskopi yemek borusunun iç yüzeyinin görülmesini sağlar. Erken lezyonlar küçük veya yüzeysel değişiklikler şeklinde, daha ileri hastalık daralma ya da kitle şeklinde görülebilir. Kesin tanı için şüpheli dokudan biyopsi alınır. Baryumlu inceleme gibi yöntemler yapısal değişiklik hakkında bilgi verebilir, fakat hücresel tanının yerini tutmaz. Patoloji sonucunun görüntülemeyle birlikte değerlendirilmesi, benign daralma veya başka yutma sorunlarıyla ayrımda önemlidir. [3]

Tanı sonrasında görüntüleme seçenekleri kişiye göre seçilir. Tomografi, manyetik rezonans veya PET gibi yöntemler farklı sorulara yanıt verebilir; hepsinin her kişide yapılması gerekmez. Bronkoskopi de seçilmiş klinik sorular için gündeme gelebilir. Evreleme tamamlanmadan yalnız endoskopik görünümden bir tedavi yolu çıkarmak uygun değildir. [3]

TEDAVİ ÇERÇEVESİ

Çok erken, uygun seçilmiş hastalıkta endoskopik çıkarma bir seçenek olabilir. Daha geniş cerrahide yemek borusunun hastalıklı bölümü alınır ve sindirim devamlılığı yeniden sağlanır. Bazı durumlarda kemoterapi ve radyoterapi cerrahiyle birlikte veya ayrı bir tedavi planının parçası olarak kullanılır. Tümör tipi, evre, genel sağlık ve kişinin tercihleri kararın içindedir. Tedavi sırasının başka bir hastanın deneyimine bakılarak tahmin edilmesi güvenilir değildir. [4]

Yemek borusu tıkanıklığında stent gibi yöntemler yutmayı kolaylaştırmak amacıyla düşünülebilir. Bu işlem hastalığın bütününü ortadan kaldıran bir tedaviyle eşanlamlı değildir. Beslenme sorunları yalnız tümörden değil, tedavinin etkilerinden de kaynaklanabilir. Seçilmiş hastalarda tüple veya başka yollarla beslenme desteği gerekebilir. Destek yöntemini kişinin yutabilmesi, beslenme durumu ve tedavi planı belirler; evde zorlayarak yemek yemeye çalışmak yerine ekipten yardım istenmelidir. [4]

İYİLEŞME VE İZLEM

Özofagus ameliyatından sonra iyileşme aşamalar halinde ilerler. Ağrı kontrolü, solunum çalışmaları, güvenli hareket ve beslenmeye dönüş bakımın parçalarıdır. Başlangıçtaki sağlık durumu ve gelişen sorunlar süreyi etkiler. İleri yaş veya ek hastalıklar nedeniyle herkesten aynı hızda toparlanma beklenmez. [3]

Yutma ve beslenme sorunları sosyal yaşamı da etkileyebilir. Küçük miktarları daha sık almak, yumuşak ve nemli gıdalar seçmek gibi düzenlemeler bazı kişilerde yararlı olabilir; uygun düzen diyetisyenle belirlenir. Yeterli besin alınamıyorsa destek ürünleri veya beslenme tüpü gereksinimi değerlendirilir. Tüp kullanılarak eve dönülecekse kişi ve bakıcısı eğitim almalıdır. Ameliyat sonrasında reflü, çabuk doyma veya yemekle ilişkili baş dönmesi gibi sorunlar görülebilir; bunları normal kabul ederek saklamak yerine ekiple paylaşmak gerekir. [5]

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Yutma güçlüğünü küçümseme; kanama bulgusunda gecikme. [1] Endoskopi ile biyopsinin ayrı rollerini öğren. [3] Tedavi hedefini ve beslenme desteğini aynı görüşmede konuş; bir yöntemin bütün evrelere uygun olmadığını hatırla. [4]