PANKREAS KANSERİ

GENEL BAKIŞ VE RİSK

Bu bölümün içeriği yazının özetinde sunulmuştur.

BELİRTİLER VE UYARILAR

Erken hastalık belirti vermeyebilir veya yakınmalar kolay fark edilmeyebilir. Göz aklarında ya da deride sararma, koyu idrar, açık renk dışkı ve kaşıntı safra akımındaki soruna işaret edebilir. İştah kaybı, açıklanamayan zayıflama, üst karın ve sırt ağrısı, bulantı veya dışkılama değişiklikleri eşlik edebilir. Bu belirtiler pankreas kanserine özgü değildir; başka sindirim veya safra yolu hastalıkları da benzer tablo oluşturabilir. [1]

Yeni sarılık için gecikmeden değerlendirme istenmelidir. Devam eden kusma, uzayan ishal veya kötüleşen yakınmalar da sağlık kuruluşuna başvuru nedenidir. Önceden bilinen bir sindirim hastalığı varsa bile alışılmıştan farklı gidiş ayrıca bildirilmelidir. Şikayetlerin başlangıç zamanı, yemekle ilişkisi ve kilo değişimi görüşmede anlatılır. Kanser şüphesiyle ileri incelemeye yönlendirilmek, hastalığın kesinleştiği anlamına gelmez; ancak belirtileri yalnız hazımsızlık olarak kabul edip değerlendirmeyi bırakmak uygun değildir. [1]

TANI, EVRELEME VE AYIRICI DEĞERLENDİRME

Tanıda muayene, görüntüleme ve gerektiğinde doku örneklemesi bir arada kullanılır. Bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans, pankreasın yanı sıra çevre damarları ve organları değerlendirebilir. Endoskopik ultrason pankreasa yakın bölgeden görüntü alınmasını ve uygun durumda örnekleme yapılmasını sağlar. Tümör belirteçleri tek başına kesin tanı vermez. Pankreatit veya pankreas kisti gibi başka durumlarla ayrım, tüm bulgular birlikte değerlendirilerek yapılır. [2]

Bir pankreas kistinin bulunması otomatik olarak kanser tanısı değildir. Ailede pankreas veya ilişkili kanserler varsa genetik değerlendirme gereksinimi konuşulabilir. Tanıdan sonra evre ve ameliyatla çıkarılabilirlik, uzman ekibin kararına yön verir. [2]

TEDAVİ VE BELİRTİLERİN KONTROLÜ

Tedavi planında tümörün yaygınlığı, kişinin genel durumu ve hedefler birlikte ele alınır. Cerrahi, sistemik kemoterapi ve seçilmiş durumlarda radyoterapi veya hedefe yönelik yöntemler seçenekler arasındadır. Ameliyat öncesi ya da sonrası tedavi farklı amaçlarla verilebilir. İlaçların sürdürülebilirliği, organ işlevleri ve yan etkilerle birlikte yeniden değerlendirilir. Tedaviyi değiştirme gereksinimi yalnız görüntüdeki boyuta değil, bütün klinik gidişe bağlıdır. [3]

Pankreas başındaki uygun tümörlerde yapılan ameliyatla gövde veya kuyruktaki tümör için yapılan ameliyat aynı değildir. Çevre damarların tutulumu ve uzak yayılım, cerrahi planı etkiler. Bazı girişimler tümörü ortadan kaldırmak için değil, safra veya sindirim yolundaki tıkanıklığı azaltmak için yapılır. Bu amaçların hastaya ayrı ayrı açıklanması gerekir. Pankreasın tamamı çıkarılırsa insülin ve sindirim enzimi gereksinimi gibi uzun dönem sonuçlar gündeme gelir. [4]

İZLEM VE DESTEK

Takipte tedavi yanıtının yanında beslenme, ağrı ve günlük işlev konuşulmalıdır. Tedavinin beklenen yararı, yan etkiler ve ihtiyaç duyulan yardım konusunda açık görüşme yapılması ortak kararı kolaylaştırır. Ek hastalıkları bulunan kişilerde planın uygulanabilirliği ayrıca değerlendirilir; başka bir hastanın tedavisi doğrudan örnek alınamaz. [3]

MRCP, safra ve pankreas kanallarının ayrıntılı görüntülenmesini sağlayabilir. ERCP veya başka safra yolu girişimleri ise farklı amaçlarla kullanılabilir. Tetkiklerin isimleri benzer görünse de yanıtladıkları sorular ve işlem biçimleri farklıdır. Görüşmede önerilen incelemenin yalnız tanı için mi, örnek almak için mi, yoksa tıkanıklığı gidermek için mi planlandığını sormak yararlıdır. [4]

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Sarılığı erteleme. [1] Belirteci tek başına tanı sayma. [2] “Ameliyatın veya ilacın hedefi nedir?” sorusunu sor. [3] Pankreas tümörünün hücresel türünü öğren. [4]