PANNİKÜLİTLER
ÖZET
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Lobüler/septal patolojiye dayalı yaklaşım; eritema nodozumun yeniden yazımı değil.
HALK İÇİN
Deri altında ağrılı sertlik, kızarıklık, bazen yara ve yağlı akıntı görülebilir. Aynı dış görünüm farklı nedenlere bağlı olabilir; tekrarlayan veya ülserleşen nodüller yalnız “çıban” kabul edilmemelidir. [1]
Karın ağrısı ve eklem yakınmasıyla birlikte yağlı akıntılı nodüller pankreas hastalığının belirtisi olabilir. Deri bulgusu alttaki hastalıktan önce başlayabilir; yalnız deri kremiyle geçmesini beklemek uygun değildir. [3]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
NEDENE YÖNELTEN ÖYKÜ
Soğuk/yaralanma, enjeksiyon, ilaçlar, bağışıklık baskılanması, enfeksiyon, bağ dokusu hastalığı ve ateş sorgulanır. Akciğer/karaciğer hastalığı ile yağlı akıntı alfa-1 antitripsin eksikliğini; karın ağrısı pankreatik nedeni düşündürür. [1,3,4]
FİZİK MUAYENE
DAĞILIM VE EŞLİK EDEN BULGULAR
Nodül/plakların dağılımı, ülser, skar, lipoatrofi ve akıntı incelenir. Venöz yetmezliğe bağlı alt bacak sertleşmesi, lupus profundus ve lenfoma benzeri tablolar ayırt edilmelidir. [1]
AYIRICI TANI
PATERN BİR SON TANI DEĞİLDİR
Septal patern eritema nodosumda sık olsa da bu madde onun ayrıntılı yönetimini tekrarlamaz. Lobüler veya mikst patern enfeksiyon, lupus, enzim hasarı ve subkutan pannikülit benzeri T hücreli lenfomada görülebilir. Atipik lenfosit ve sistemik bulgular uzman değerlendirmesini gerektirir. [1]
TANISAL YAKLAŞIM
DOĞRU DERİNLİKTE ÖRNEK
Tanı klinik-patolojik korelasyon gerektirir. Deri altı yağı içeren derin biyopsi alınır; yüzeyel örnek yetersiz kalabilir. Hemogram, karaciğer testleri, lipaz/amilaz, ANA veya alfa-1 antitripsin gibi testler klinik kuşkuya göre seçilir. [2]
Patoloji septal/lobüler/mikst dağılım, vaskülit, hücre tipi ve nekrozu değerlendirir. Pankreatik tipte nekrotik “hayalet” yağ hücreleri yol gösterir; pankreas testleri ve görüntüleme gerekir. [3]
TEDAVİ
NEDENE YÖNELİK YAKLAŞIM
Dinlenme, uygun ağrı kontrolü ve yara bakımı destekleyicidir; ana tedavi nedene yöneliktir. Pankreatik pannikülitte pankreas hastalığının medikal, endoskopik veya cerrahi tedavisi gerekir; topikal steroid ve immün baskılama genellikle yeterli değildir. [1,3]
Alfa-1 antitripsin eksikliği tipinde seçilmiş olgularda dapson/tetrasiklin veya intravenöz replasman uzman tarafından değerlendirilir. Enflamasyonda serum düzeyi yanıltıcı normal/yüksek olabilir; güçlü şüphede fenotip/genotip gerekir. Sigara ve travmadan kaçınma ile akciğer/karaciğer değerlendirmesi önemlidir. [4]
İZLEM VE ÖNERİLER
SONUCA GÖRE YENİDEN DEĞERLENDİRME
Yeni nodül, ülser iyileşmesi, ağrı ve sistemik bulgular izlenir. Pankreatik tipte deri iyileşmesi alttaki sürecin kontrolüyle ilişkilidir. Alfa-1 antitripsin eksikliğinde nüks ve organ hasarı uzun süreli izlem gerektirir. [3,4]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
GECİKMEMESİ GEREKEN TABLOLAR
Ülser, atipik yerleşim veya altı haftada düzelmeme sevk gerektirir. Karın ağrısı/ateşle nodüller pankreatik hastalık açısından hızla değerlendirilir; enfeksiyon ve malignite dışlanmalıdır. [1,3]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
AYIRICI DEĞERLENDİRME
Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Panniculitis ↗
Primary Care Dermatology Society · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- Panniculitis ↗
Royal College of Pathologists of Australasia · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- Panniculitis associated with pancreatic disease ↗
DermNet · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-26
- Alpha-1-antitrypsin deficiency panniculitis ↗
DermNet · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.
01 · LUPUS PANNİKÜLİTİNDE KLİNİK-PATOLOJİK ÖZELLİKLER
Clinicopathological Features of Lupus Erythematosus Panniculitis (LEP): A Retrospective Analysis of 54 Cases.
Maryam Nasimi, Narjes Ramezani, Kambiz Kamyab, Alireza Abdshah, Maryam Ghiasi, Sahar Montazeri, Hanie Babaie, Fatemeh Saberi · Health science reports · 2026
Çalışma türü: Retrospektif tek merkez çalışma
Kapsam: Biyopsi doğrulanmış 54 olgu
ÖZET
Tanı gecikmesi lipoatrofiyle ilişkiliydi; %85,2 klinik iyileşme gösterdi. Tedavi rejimleri arasındaki farklar anlamlı değildi.
Gözlemsel tasarım ve küçük gruplar ilaç üstünlüğünü kanıtlamaz; bütün pannikülitlere genellenmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 42504242 · DOI: 10.1002/hsr2.72871
02 · SİTOFAJİK HİSTİYOSİTİK PANNİKÜLİT SERİSİ
Clinicopathological Characteristics and Outcome of Cytophagic Histiocytic Panniculitis: A Single-Center, Retrospective Study.
Ting Su, Wentong Wang, Xixi Xiong, Meihua Zhang, Yan Lu, Zhonglan Su · Clinical, cosmetic and investigational dermatology · 2024
Çalışma türü: Tek merkez retrospektif çalışma
Kapsam: 2009–2022 arasında 12 olgu
ÖZET
Dokuz olguda sistemik bulgu vardı; hiçbirinde hemofagositik lenfohistiyositoz veya ölüm gözlenmedi. Septal ve lobüler karışık infiltrasyon görüldü.
Küçük seçilmiş seri ciddi sistemik hastalık riskini dışlamaz; alt tiplerin ayırıcı tanısı için bilgi sağlar.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 38831784 · DOI: 10.2147/CCID.S460784
03 · ALFA-1 ANTİTRİPSİN EKSİKLİĞİNDE REPLASMAN SONRASI UZUN İZLEM
Acute Disseminated Panniculitis Associated with Alpha-1 Antitrypsin Deficiency.
António Guilherme Murinello, Helena Sá Damásio, Pedro Guedes, António Manuel de Figueiredo, Adriana Santos, Ana Serrano · Case reports in dermatology · 2022
Çalışma türü: Tek olgu bildirimi
Kapsam: Travma sonrası yaygın pannikülit gelişen bir kişi
ÖZET
Alfa-1 antitripsin replasmanı sonrası hastalık kontrol edildi; 10 yıllık izlemde amfizem veya karaciğer hastalığı bildirilmedi.
Tek vaka etkinlik oranı veya herkese ömür boyu tedavi zorunluluğu göstermez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 36824156 · DOI: 10.1159/000526156
Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.