PARASETAMOL ZEHİRLENMESİ

NEDEN ORTAYA ÇIKAR?

Parasetamol, bazı ülkelerde asetaminofen adıyla bilinen ağrı ve ateş ilacıdır. Zehirlenme yalnız tek seferde fazla tablet alınmasıyla gelişmez; farklı ürünlerin aynı etken maddeyi içerdiği fark edilmeden birlikte kullanılması da toplam alımı artırabilir. Soğuk algınlığı ürünleri, reçeteli birleşik ağrı ilaçları ve çocuk şurupları birlikte değerlendirilmelidir. Marka isimlerinin farklı olması içeriklerinin farklı olduğunu göstermez. Bu nedenle ilaç kutusundaki etken madde bölümü, kullanım aralığı ve kişiye önerilen sınırlar birlikte okunmalıdır. [1]

Korunmada her yeni ilaç için eczacıya mevcut ürünlerin gösterilmesi yararlıdır. Çocukta erişkin ürününün gelişigüzel bölünmesi veya farklı yoğunluktaki şurupların aynı hacimle verilmesi güvenli değildir. İlacın kendi ölçüm aracı kullanılmalı; farklı bakım verenler uygulanan zamanı kaydetmelidir. Ağrının devam etmesi ek dozları kendiliğinden artırmak için gerekçe değildir. Karaciğer hastalığı, düzenli alkol kullanımı veya başka ilaçlar varsa uygun kullanım hekimle konuşulmalıdır. Gebelikte de kişiye özgü ilaç değerlendirmesi gerekir; burada zehirlenme yaklaşımı anlatılmakta, rutin gebelik tedavisi önerilmemektedir. Olası fazla alım fark edildiğinde bir sonraki belirtiyi beklemek yerine profesyonel değerlendirme istenmelidir. Kutuları saklamak etken maddeyi doğru belirlemeyi kolaylaştırır. [1]

Aynı etken madde tablet, şurup veya birleşik ürünün içinde bulunabilir. Günlük değerlendirme bütün ürünleri kapsamalı; yalnız son alınan kutu üzerinden kullanım hesabı yapılmamalıdır. [1]

BELİRTİLER VE YARDIM İSTEME

Başlangıçta kişi kendini iyi hissedebilir veya yalnız bulantı, kusma, iştahsızlık ve belirsiz karın rahatsızlığı yaşayabilir. Erken belirtilerin hafif olması karaciğerin etkilenmeyeceğini kanıtlamaz. Daha sonra sağ üst karın ağrısı, sararma, belirgin halsizlik veya bilinç değişikliği görülebilir. Ağır olgularda karaciğer yetersizliği yanında böbrek sorunları da gelişebilir. Bu seyir, evde yalnız belirtilere bakarak güvenli karar vermeyi güçleştirir. Şüpheli fazla alımda zehir danışma merkeziyle hemen görüşülmeli; bayılma, nöbet veya solunum güçlüğünde acil yardım çağrılmalıdır. [2]

Görüşmede kullanılan bütün ürünlerin isimleri, yaklaşık alım zamanı ve tekrar eden alımlar bildirilmelidir. Kesin miktar bilinmiyorsa bunu açıkça söylemek, tahmini kesin bilgi gibi sunmaktan daha yararlıdır. Birden çok kişinin ilaç vermiş olması da anlatılmalıdır. Kişinin iyi görünmesi yardım aramasını ertelememelidir. Zehir danışmanlığı değerlendirmesi kişinin yaşı, kilosu, ürünün içeriği ve olayın koşullarını birlikte ele alır. Evde karaciğeri temizlediği iddia edilen içecekler, ek ilaçlar veya internet hesaplamaları tıbbi değerlendirmeye alternatif değildir. İyileşme çoğu olguda mümkündür; ancak erken başvuru ile gecikmiş karaciğer hasarı aynı risk düzeyinde kabul edilmez. [2]

Karaciğer etkilenmesi gecikebildiğinden sararma başlamasını beklemek uygun değildir. Bulantının bulunmaması veya kusmanın kesilmesi de olası maruziyeti kendi başına güvenli hale getiren bulgular değildir. [2]

HASTANEDE DEĞERLENDİRME VE İZLEM

Hekim tek, zamanı bilinen alımla tekrarlayan fazla kullanımı ayırır. Parasetamol kan düzeyi, alımdan sonra geçen süreyle birlikte yorumlanır; uygun olmayan zamanda alınmış tek örnek yanlış güven verebilir. Karaciğer enzimleri, pıhtılaşma göstergeleri ve gerektiğinde böbrek işlevi değerlendirilir. Zamanı belirsiz alım, uzun salımlı ürün veya birlikte alınan başka maddeler ayrı karar yolları gerektirir. Tek akut alım için kullanılan nomogram tekrarlayan fazla kullanıma doğrudan uygulanmaz. [3]

Asetilsistein karaciğer hasarını önlemeye veya azaltmaya yönelik hastane tedavisidir. Başlama ve sonlandırma kararı yalnız sabit süreye değil, klinik duruma ve laboratuvarın gidişine dayanır. Olası ciddi maruziyette sonuç beklemek tedaviyi geciktirecekse ekip erken tedaviyi değerlendirebilir. Aktif kömür yalnız seçilmiş koşullarda, havayolu güvenliği gözetilerek kullanılır; ev uygulaması değildir. Ağır karaciğer hasarında yoğun bakım ve gerektiğinde nakil merkezi görüşü gerekir. Çocuklarda hesaplama ve sıvı planı ayrıca düzenlenir. Taburculuk kararı uygun testler ve izlem tamamlanmadan verilmez; evde ilaç düzeninin yeniden kurulması, tekrarlayan kullanım hatasının önlenmesi için değerlidir. [3]

Tedavi sırasında alınan testlerin birimleri kontrol edilir. Farklı ölçüm birimlerini aynı nomogram üzerinde karıştırmak yanlış karar oluşturabileceğinden, değerlendirme deneyimli klinik ekip tarafından yapılır. [3]

AKIL KARTI

Erken iyi görünüm güvence değildir; şüpheli fazla kullanımda değerlendirmeyi geciktirmeyin. [2]

ÖĞRETİCİ TABLO

Acil durumda 112; zehir danışmanlığı için UZEM 114. [4]