PARENTERAL BESLENME
ÖZET
Parenteral beslenme (PN), besin öğelerinin damar yoluyla verilmesidir. Bağırsak kullanılamadığında veya oral/enteral alım gereksinimi karşılamadığında yaşamı destekleyebilir. Bazen tüm gereksinimi, bazen eksik kalan kısmı sağlar; yalnız serum takılmasıyla aynı şey değildir. [2]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Damar yoluyla beslenme, metabolik/kateter riskleri ve geçiş; enteral beslenme değil. Erişkin PN temel çerçevesi; prematüre kanıtı ayrıca sınırlandırılır.
NEDEN EKİP GEREKİR?
Karışımın içeriği ve veriliş hızı kişiye göre seçilir. Doktor, diyetisyen, hemşire ve eczacı birlikte çalışır; damar yolu bakımı ve düzenli kan testleri tedavinin parçasıdır. Bağırsaktan yeterli alım mümkün olduğunda PN gereksinimi tekrar değerlendirilir. [3]
EVDE TEDAVİ
Uzun süreli PN bazı hastalarda evde uygulanabilir; ancak güvenli kateter bakımı, pompa kullanımı, saklama, komplikasyonları tanıma ve acil iletişim için yapılandırılmış eğitim gerekir. Hastanın veya bakım verenin bu sorumluluğu üstlenebilmesi taburculuk planının temelidir. [2]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ENDİKASYON VE ALTERNATİF
Oral/enteral alım yetersiz veya güvensizse ya da bağırsak işlevsiz, erişilemez veya perforasyonluysa PN değerlendirilir. Oral ve enteral seçenekler yeniden gözden geçirilir. [1]
FİZİK MUAYENE
BAŞLANGIÇ DEĞERLENDİRMESİ
Beslenme durumu, sıvı dengesi, glukoz, böbrek/karaciğer işlevi ve elektrolitler gözden geçirilir. Kateter yeri enfeksiyon ve mekanik sorun yönünden izlenir. Kalp, böbrek veya karaciğer hastalığı planın bireyselleştirilmesini gerektirir. [3]
TANISAL YAKLAŞIM
YENİDEN BESLENME VE METABOLİK GÜVENLİK
Uzun süre az beslenen hastada besin yükünü hızlı artırmak tehlikeli elektrolit ve sıvı değişikliklerine yol açabilir. Risk değerlendirmesi, tiamin ve elektrolit desteğiyle kademeli başlangıç planlanır. Oral/enteral alım yeterli hale geldiğinde PN kontrollü biçimde azaltılıp kesilir. [1]
TEDAVİ
ERİŞİM VE UZMAN UYGULAMASI
Uzun süreli ev PN’sinde uygun santral damar erişimi, aseptik çalışma ve infüzyon pompası gerekir. Torba ve bağlantı yönetimi eğitimli kişilerce yapılır. Kalori, protein, yağ, sıvı ve mikrobesinler hastalık, kayıplar ve laboratuvar sonuçlarıyla yeniden düzenlenir; evde reçete dışı ekleme yapılmaz. [2]
Yoğun bakımda enteral açığın hemen PN ile kapatılması evrensel hedef değildir. EPaNIC’te geç destek daha az enfeksiyon ve daha hızlı toparlanmayla ilişkiliydi. Bu bulgu bağırsak yetmezliği veya ağır malnütrisyondaki her hastaya “sekiz gün bekle” kuralı olarak uygulanamaz. [5]
İZLEM VE ÖNERİLER
KISA VE UZUN VADELİ İZLEM
Glukoz yüksekliği, elektrolit bozukluğu ve karaciğer işlev değişiklikleri kan testleriyle izlenir. Kateterin temizliği ve bütünlüğü korunur; kızarıklık veya sızıntı bildirilir. Test sıklığı başlangıçta ve klinik değişimde artırılır. [3]
Stabil ev hastasında beslenme etkinliği, hidrasyon, yaşam kalitesi ve kateter sorunları düzenli değerlendirilir. Uzun dönemde vitamin/eser element eksikliği veya fazlalığı ve kemik sağlığı da izleme dahildir; tek bir normal kan testi tüm güvenliği göstermez. [2]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ATEŞ VE KATETER ALARMI
İnfüzyon sırasında ateş veya titreme kateter ilişkili enfeksiyon açısından önemlidir. Yazılı acil plana uyularak infüzyon durdurulur ve acil değerlendirme istenir; kendini kötü hisseden kişi bir sonraki rutin kontrolü beklememelidir. Beslenme ekibi önerisi olmadan yeniden başlatılmaz. [4]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
ÇOCUK VE YENİDOĞANDA SINIR
Prematüre ve çocuklarda büyüme, organ olgunluğu ve metabolik tolerans nedeniyle ayrı PN protokolleri gerekir. Prematürelerde daha yoğun erken PN çalışması nörogelişim üstünlüğü göstermedi; “daha yüksek enerji her zaman daha iyi” sonucu çıkarılamaz. [6]
İŞLEM KARARINI DEĞİŞTİREN AYRIMLAR
Karar klinik amaç, güvenlik ve hastanın tercihleriyle birlikte verilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Nutrition support for adults: CG32 recommendations ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2006; güncelleme 2017 · Erişim: 2026-10-26
- ESPEN practical guideline: Home parenteral nutrition. ↗
Loris Pironi, Kurt Boeykens, Federico Bozzetti, Francisca Joly, Stanislaw Klek, Simon Lal, Marek Lichota, Stefan Mühlebach, Andre Van Gossum, Geert Wanten, Carolyn Wheatley, Stephan C Bischoff · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Parenteral nutrition – Information for patients ↗
Cambridge University Hospitals NHS · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- Home parenteral nutrition and intravenous fluid advice ↗
Royal Berkshire NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Early versus late parenteral nutrition in critically ill adults. ↗
Michael P Casaer ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2011 · Erişim: 2026-10-26
- Randomized Trial of Early Enhanced Parenteral Nutrition and Later Neurodevelopment in Preterm Infants. ↗
Erin E Morris, Neely C Miller, Nicholas A Marka, Jennifer L Super, Emily M Nagel, Juan David Gonzalez, Ellen W Demerath, Sara E Ramel · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar işlem seçimi, güvenliği veya hasta deneyimiyle doğrudan ilişkilidir; sonuçlar kendi hasta grupları içinde değerlendirilmelidir.
01 · EPANIC: YOĞUN BAKIMDA ERKEN VEYA GEÇ DESTEKLEYİCİ PN
Early versus late parenteral nutrition in critically ill adults.
Michael P Casaer, Dieter Mesotten, Greet Hermans, Pieter J Wouters, Miet Schetz, Geert Meyfroidt, Sophie Van Cromphaut, Catherine Ingels, Philippe Meersseman, Jan Muller, Dirk Vlasselaers, Yves Debaveye, Lars Desmet, Jasperina Dubois, Aime Van Assche, Simon Vanderheyden, Alexander Wilmer, Greet Van den Berghe · The New England journal of medicine · 2011
Çalışma türü: Çok merkezli randomize çalışma
Kapsam: Yetersiz enteral alımı olan 4.640 yoğun bakım erişkini.
ÖZET
İlk 48 saatte başlamak yerine sekizinci güne kadar ertelemek daha az yoğun bakım enfeksiyonu ve daha erken canlı taburculukla ilişkiliydi. Ölüm oranları benzerdi.
Her iki kolda erken enteral protokol ve sıkı glukoz kontrolü vardı; sonuç her malnütrisyon veya bağırsak yetmezliği durumuna genellenmez. Yalnız yayımlanmış özet değerlendirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 21714640 · DOI: 10.1056/NEJMoa1102662
02 · PREMATÜRELERDE YOĞUNLAŞTIRILMIŞ ERKEN PN
Randomized Trial of Early Enhanced Parenteral Nutrition and Later Neurodevelopment in Preterm Infants.
Erin E Morris, Neely C Miller, Nicholas A Marka, Jennifer L Super, Emily M Nagel, Juan David Gonzalez, Ellen W Demerath, Sara E Ramel · Nutrients · 2022
Çalışma türü: Randomize çalışma ve gelişim izlemi
Kapsam: Gebelik yaşı <32 hafta, doğum ağırlığı <1.500 g olan 90 bebek.
ÖZET
İlk haftada daha yüksek glukoz ve lipid içeren PN, sonraki nörogelişim testlerinde üstünlük göstermedi. Enteral alımla bazı olumlu ilişkiler görüldü.
İzlem değerlendirmelerinde sayı 29–46 bebeğe düştü; enteral alım ilişkileri randomize karşılaştırma değildir. Yalnız yayımlanmış özet değerlendirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 36235546 · DOI: 10.3390/nu14193890
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. İşlem yalnız yetkin sağlık ekibince ve uygun izlem koşullarında uygulanır.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.