PAROKSİSMAL HEMİKRANİYA

ÖYKÜ VE KLİNİK İPUÇLARI

Ağrının tarafı, her atağın süresi, günlük sayısı ve ataklar arasındaki durum ayrıntılı sorgulanır. Sürekli bir arka plan ağrısı olup olmadığı, göz-burun belirtileri ve huzursuzluk öğrenilir. Günlük kayıt, birbirine benzeyen kısa baş ağrısı sendromlarını ayırmayı kolaylaştırabilir.

ÖYKÜ VE KLİNİK İPUÇLARI — DEVAM

Migren benzeri bulantı, ışık veya ses hassasiyeti bulunması tanıyı otomatik dışlamaz. Önceki tedavilere yanıtın tam mı kısmi mi olduğu ve hangi sürede değerlendirildiği önemlidir. Yeni başlangıç, seyirde değişiklik, nörolojik veya sistemik ek belirtiler varsa ikincil neden şüphesi ayrıca kaydedilir.

Nörolojik muayene yapılır; göz kapağı ve pupil bulguları, görme yakınmaları ve ilgili kraniyal sinirler değerlendirilir. Ataklar arasında muayene normal olabilir. Muayene sırasında atak görülmemesi öyküyü geçersiz kılmaz; fakat kalıcı anormal bulgular daha geniş inceleme gerektirir.

MUAYENE — DEVAM

Yeni görme alanı sorunu veya endokrin belirtiler gibi ek ipuçları araştırmanın kapsamını değiştirebilir. Tesadüfen bulunan bir hipofiz lezyonu baş ağrısının kesin nedeni sayılmaz. Lezyonun klinik anlamı ve baş ağrısının tedavisi, uygun uzmanlıkların değerlendirmesiyle ayrı ayrı ele alınabilir.

Küme baş ağrısı, SUNCT/SUNA ve hemikraniya kontinua başlıca klinik ayrımlardır. Atak süresi-sıklığı ve arada sürekli ağrı bulunması yönlendiricidir; tek başına göz yaşarması bu tanıları ayırmaz. Migren de otonom belirtilerle görülebilir.

AYIRICI TANI — DEVAM

Paroksismal hemikraniyada indometazine tam yanıt ayırt edicidir; kısmi rahatlama genel analjezik etki olabilir. İkincil baş ağrıları benzer fenotip ve ilaç yanıtı gösterebildiği için yanıtın varlığı yapısal nedeni dışlamaz. Özellikle yeni başlayan veya atipik tabloda inceleme kararı bu ayrımı gözetir.

TANISAL YAKLAŞIM VE SINIRLAR

ICHD-3 ölçütleri en az 20 şiddetli tek taraflı atak; 2–30 dakika süre; çoğunlukla günde 5’ten fazla atak; otonom belirti veya huzursuzluk ve terapötik indometazinle tam önlenme çerçevesini kullanır. Sınıflamadaki ayrıntı ve istisnalar klinik bağlamda yorumlanır; burada kendi kendine tanı testi sunulmaz.

TANISAL YAKLAŞIM VE SINIRLAR — DEVAM

Uygun hastada hekim gözetimli ilaç denemesi öncesinde kontrendikasyonlar ve etkileşimler gözden geçirilir. Doz, süre ve yanıt ölçümü önceden planlanmalıdır. 2026 küçük karma olgu serisi bazı atipik yanıt örüntülerini göstermiştir; bu seri resmî ölçütleri değiştirmez ve her tek taraflı ağrıya sınırsız ilaç denemesi önermez. Yeni başlangıçta nörogörüntüleme değerlendirmesi önemlidir.

TEDAVİ VE GÜVENLİK

İndometazin temel önleyici tedavidir; amaç atakları kontrol ederken mümkün olan en düşük etkili tedavi düzeyini sürdürmektir. İlaç yanıtı yalnız ağrı şiddetinde küçük azalma değil, hedeflenen atakların ortadan kalkması açısından değerlendirilir. Tedavi şeması ve azaltma denemeleri uzman tarafından kişiselleştirilir.

TEDAVİ VE GÜVENLİK — DEVAM

Ülser/kanama öyküsü, böbrek ve kalp-damar hastalığı, gebelik ve eş ilaçlar karar öncesinde ele alınır. Gastroproteksiyon gereksinimi ve izlem planı belirlenir; mide koruyucu verilmesi tüm riskleri ortadan kaldırmaz. Başka NSAİİ veya kan sulandırıcılarla birlikte kullanım kendi kendine düzenlenmez.

TEDAVİ VE GÜVENLİK — DEVAM

Tolere edemeyen hastada alternatif ilaç veya nöromodülasyon seçenekleri uzman merkezde tartışılabilir. 2025 derlemesi alternatifler için kanıtın sınırlı olduğunu vurgular; farklı ilaçların indometazinle eşdeğer etkinliği kanıtlanmış değildir. Alternatif seçimi hastalık adı kadar kişinin riskleri ve önceki yanıtına dayanır.

İZLEM VE GÜNLÜK YAŞAM

Atak günlüğü, işlev, uyku ve yan etkiler izlenir. Süregelen tedavide gereklilik ve tolerabilite yeniden değerlendirilir; ilacın kesilmesi veya azaltılmasıyla ağrının dönmesi her zaman yeni bir hastalık anlamına gelmez. Kontrol planı tedavi yanıtını ve güvenliği birlikte kapsamalıdır.

İZLEM VE GÜNLÜK YAŞAM — DEVAM

Hastalık dönemsel veya kronik örüntü gösterebilir. Ağrısız dönem ile kalıcı iyileşme aynı kabul edilmez; hasta ne zaman ekibe başvuracağını bilmelidir. Yeni farklı bir baş ağrısı veya alışılmadık belirti eski tanıya otomatik bağlanmaz. Kanıtın önemli kısmı küçük serilerden geldiği için tedavi vaadi bireysel sonuç garantisine dönüştürülmemelidir.

ACİL UYARILAR VE SEVK

Aniden en şiddetli düzeye ulaşan baş ağrısı, yeni güçsüzlük/konuşma bozukluğu veya bilinç değişikliğinde 112 aranır. İndometazin kullanırken kanlı kusma, siyah dışkı, göğüs ağrısı veya ciddi nefes darlığı acil değerlendirme gerektirir. Yeni alarm bulgularında olağan atak tedavisinin etkisi beklenmez.