İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

PAROTİDEKTOMİ

ÖZET

Parotidektomi, kulağın önünde ve altında bulunan parotis tükürük bezinin bir bölümünün veya tamamının ameliyatla çıkarılmasıdır. Frimley Health, bu cerrahinin çoğunlukla bez içindeki bir kitle nedeniyle, bazı kişilerde ise sorun oluşturan tekrarlayıcı enfeksiyonlar için düşünüldüğünü açıklar. Ameliyat genellikle genel anestezi altında yapılır. Çıkarılacak doku miktarı, kişide saptanan soruna göre değişir.

Ameliyatın en önemli anatomik özelliği, yüz hareketlerini sağlayan fasiyal sinirin bezin içinden geçmesidir. CUH bilgilendirmesinde sinirin etkilenmesi yüzün bir tarafında güçsüzlük oluşturabilir. Bu durum geçici olabilir, ancak kalıcı hasar da mümkündür. Kulak memesinde uyuşma ise başka bir duyu sinirinin etkilenmesiyle ilişkilidir; yüz kaslarının hareket kaybıyla aynı bulgu değildir.

Kanser şüphesi olan bir kitlede ameliyat planı yalnız elle muayeneye dayanmaz. ASCO rehberi görüntüleme ve doku örneklemesiyle değerlendirmeyi önerir. Ultrason, bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans seçimi soruya göre yapılır. Sinir boyunca yayılım veya kafa tabanı tutulumu şüphesinde uygun manyetik rezonans incelemesi önem kazanır. Belirsiz bir sonuç, geri dönüşsüz geniş cerrahi kararını tek başına belirlememelidir.

ESMO–EURACAN kanser rehberinde cerrahinin kapsamı tümörün derecesi, evresi ve yerleşimiyle ilişkilidir. Bazı düşük dereceli, erken evre, yüzeyel lob tümörlerinde yüzeyel parotidektomi yeterli olabilir; ileri veya daha yüksek dereceli hastalık farklı plan gerektirir. Sinire yayılım, koruma veya rekonstrüksiyon seçeneklerini etkiler. Bu kanser önerileri bütün iyi huylu kitlelere otomatik olarak uygulanmaz.

İyileşme döneminde kesi izi, çevrede şişlik ve his değişikliği olabilir. CUH, tükürüğün yaradan sızabileceğini ve bazı kişilerde yemek sırasında kulak çevresinde terleme ile kızarıklık gelişebileceğini açıklar. İkinci durum Frey sendromu olarak bilinir. Her yeni belirti aynı anlama gelmez; kişinin yakınmaları planlanan kontrol görüşmesinde değerlendirilmelidir. Gerekli tedavi belirtinin türüne göre değişir.

Taburculuk sonrası kötüleşen şişlik veya kontrol edilemeyen ağrı ekibe bildirilmelidir. Gloucestershire bilgilendirmesi, şişliğin solunumu etkilemesi ya da devam eden veya fazla kanama olması halinde acil değerlendirme gerektiğini vurgular. Ateş, yeni ağrı, kızarıklık veya renkli akıntı enfeksiyon yönünden değerlendirilir. Takip, yara iyileşmesini ve işlevsel sonuçları birlikte ele alır.

Kaynaklar:[2][1][4][3][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • parotis cerrahisi
  • fasiyal sinir
  • tükürük bezi
  • Frey sendromu
  • patolojik değerlendirme
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU İÇİN: İYİLEŞMENİN PLANLANMASI

Frimley Health, ameliyattan sonra birkaç gün yorgunluk ve ameliyat tarafında morarma, şişlik veya uyuşma görülebileceğini açıklar. Dikiş, dren ve kontrol randevusu planı ekip tarafından belirlenir. İşe ve normal etkinliklere dönüş için kişiye verilen süre izlenir; bir kurumun rutin yatış süresi herkes için geçerli değildir.

Kaynaklar:[2]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

KANSER ŞÜPHESİNİ CERRAHİ ÖNCESİNDE DEĞERLENDİRMEK

ESMO–EURACAN, ağrı, büyüyen kitle ve yüz siniri felci gibi bulguların tükürük bezi kanserini düşündürmesi gerektiğini belirtir. Önceden malignite olasılığını aydınlatmak, ilk ameliyatın uygun kapsamda planlanmasına yardımcı olur. Beklenmedik malignite sonrası revizyon, daha önce ayrıştırılmış fasiyal sinir için ek risk taşır.

Kaynaklar:[3]

FİZİK MUAYENE

GÖRÜNTÜLEME SORUSUNU NETLEŞTİRMEK

ASCO, şüpheli tükürük bezi kanserinde görüntüleme ister. Komşu kemik tutulumu şüphesinde kontrastlı BT; perinöral veya kafa tabanı yayılımı şüphesinde uygun kontrastlı MR önerilir. Görüntüleme kitlenin yerleşim ve uzanımını gösterir, ancak histolojik belirsizliğin tümünü ortadan kaldırmaz.

Kaynaklar:[4]

AYIRICI TANI

BELİRSİZ PATOLOJİDE GERİ DÖNÜŞSÜZ KARARDAN KAÇINMAK

ASCO, malign ve malign olmayan lezyonların ayrımını desteklemek için ince iğne aspirasyonu veya kor biyopsi önerir. Ameliyat sırasında patoloji incelemesi kapsam kararına katkı verebilir. Ancak fasiyal sinirin çıkarılması gibi büyük zarar doğurabilecek kararlar yalnız belirsiz ameliyat öncesi veya ameliyat sırası tanıya dayandırılmamalıdır.

Kaynaklar:[4]

TANISAL YAKLAŞIM

ONKOLOJİK KAPSAM İLE İŞLEV KORUMAYI DENGELEMEK

ESMO–EURACAN, malign hastalığın uzman baş-boyun ekibinde çok disiplinli değerlendirilmesini önerir. Amaç uygun cerrahi sınırlarla çıkarımdır. Sinir tümör tarafından infiltre edilmemiş veya belirgin biçimde sarılmamışsa korunmalıdır. Sinir tutulumu bulunan olguda olası genişletilmiş işlem ve rekonstrüksiyon senaryoları hasta ile önceden görüşülür.

Kaynaklar:[3]

TEDAVİ

AMELİYATIN GÜVENLİK HEDEFİNİ AÇIKLAMAK

Frimley hasta bilgilendirmesi, cerrahide fasiyal sinirin bulunup korunmasını temel hedef olarak tanımlar. Kısmi veya tam bez çıkarımı uygulanabilir; kan birikimini uzaklaştırmak için dren kullanılabilir. İşlem kapsamı ve ameliyat sonrası izlem gereksinimi, bireysel cerrahi planla açıklanır.

Kaynaklar:[2]

İZLEM VE ÖNERİLER

DUYU DEĞİŞİKLİĞİ VE TÜKÜRÜK KAÇAĞINI AYIRMAK

Gloucestershire, kulak memesinde kalıcı uyuşma görülebileceğini ve tükürüğün yara alanında birikip kesi yerinden akabileceğini açıklar. Yemekle ortaya çıkan terleme ve kızarıklık farklı bir geç dönem bulgudur. İzlemde bu yakınmalar ayrı ayrı değerlendirilir; yara akıntısı yalnız terlemeyle karıştırılmamalıdır.

Kaynaklar:[5]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL BELİRTİLER

Solunumu etkileyen şişlik, süren veya fazla kanama acil yardım gerektirir. Ateş, kızarıklık, yeni ağrı veya renkli akıntıda enfeksiyon değerlendirmesi istenir. Gloucestershire ayrıca taburculuk tedavisine rağmen kontrol edilemeyen ağrıda sağlık ekibine başvurulmasını önerir.

Kaynaklar:[5]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Removal of parotid salivary gland ↗

    Cambridge University Hospitals; BAOMS metninden uyarlama · Kaynak tarihi: 2025-07-29; sürüm7;belge1128 · Erişim: 2026-10-31

  2. Parotid Surgery ↗

    Frimley Health NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: Onay2026-02-23; inceleme2029-02-01;G/027 · Erişim: 2026-10-31

  3. Salivary gland cancer: ESMO–EURACAN Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up ↗

    ESMO; EURACAN · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-31

  4. Management of Salivary Gland Malignancy: ASCO Guideline ↗

    Geiger JL ve arkadaşları; ASCO · Kaynak tarihi: Çevrim içi2021-04-26; basım2021-06-10 · Erişim: 2026-10-31

  5. Discharge information following a Parotidectomy ↗

    Gloucestershire Hospitals NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: GHPI1668_04_24; planlı inceleme Nisan2027 · Erişim: 2026-10-31

  6. Continuous intraoperative neuromonitoring of the facial nerve predicts postoperative facial palsy in parotid surgery: a prospective study ↗

    Stanković P ve arkadaşları; European Archives of Oto-Rhino-Laryngology · Kaynak tarihi: Elektronik2023-12-21; sayı Mart2024 · Erişim: 2026-10-31

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.

01 · SÜREKLİ SİNİR İZLEMİNİN AMELİYAT SONRASI GÜÇSÜZLÜKLE İLİŞKİSİ

Continuous intraoperative neuromonitoring of the facial nerve predicts postoperative facial palsy in parotid surgery: a prospective study

Stanković P ve arkadaşları · European Archives of Oto-Rhino-Laryngology · 2024

Çalışma türü: Prospektif, ardışık hasta serisi; sonradan yapılan öngörü analizi.

Kapsam: Sürekli nöromonitörizasyonla parotis cerrahisi yapılan 32 hasta.

ÖZET

Başlangıç amplitüdünün yarısının altına düşme, ameliyat sonrası fasiyal felçle ilişkiliydi. Analizde duyarlılık yüzde 87,5 ve negatif öngörü değeri yüzde 83,3 bildirildi.

Küçük seri ve post hoc eşik analizi dış doğrulama gerektirir. Öngörü ilişkisi, monitörün sinir hasarını önlediğini veya monitörsüz cerrahiden üstün olduğunu tek başına kanıtlamaz.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.