İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

PARS PLANA VİTREKTOMİ

ÖZET

Pars plana vitrektomi, gözün arka bölümünü dolduran jel kıvamındaki vitreusun cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Amaç yalnız jeli uzaklaştırmak değil, retinaya ulaşarak altta yatan sorunun tedavisine olanak sağlamaktır. Cerrah gerektiğinde zarları ayırabilir, lazer uygulayabilir veya göz içine destek sağlayan bir madde yerleştirebilir. İşlem göz hastalıkları uzmanının vitreoretinal cerrahi değerlendirmesiyle planlanır. Aynı ameliyat adı farklı hastalıklar için kullanıldığından her kişinin beklenen yararı aynı değildir.

Retina dekolmanı, makula deliği, epiretinal membran, vitreus kanaması ve bazı göz yaralanmaları bu işlemin düşünülebildiği durumlardır. Bazen amaç tanıya yardımcı olacak vitreus örneğini almaktır. Ameliyat öncesinde kullanılan ilaçlar ve alerjiler ekibe bildirilmelidir. Özellikle kan sulandırıcıların yönetimi kişiye özel olarak belirlenir; hasta bunları kendi kararıyla kesmemelidir. Lokal veya genel anestezi seçimi kişinin sağlık durumu ve işlemin gereksinimleriyle birlikte değerlendirilir. Anestezi ekibinin hazırlık talimatları esas alınır.

Ameliyat sonrasında görme hemen düzelmeyebilir. Gözde gaz varsa belirgin bulanıklık beklenebilir; nihai görme, ameliyat öncesindeki retina hasarıyla da ilişkilidir. Girişim bazen tek seansta yeterli olmaz. Enfeksiyon, kanama, göz basıncı değişikliği, katarakt ve yeniden retina sorunu gibi riskler görüşmede açıklanır. Görmenin tamamen düzeleceği sözü verilmez. Beklenen düzelme ile tedavinin önlemeye çalıştığı kayıp ayrı ayrı konuşulmalıdır. Her iki konu da hastanın ameliyat kararını anlamlandırmasına yardımcı olur.

Göz içindeki hava veya gaz zamanla emilirken silikon yağı kendiliğinden kaybolmaz; çıkarılması için yeni bir ameliyat gerekebilir. Baş pozisyonu gerekiyorsa cerrahın kişiye özel yönergesine uyulur. Gaz varlığında uçuş yapılmamalı ve başka bir işlem için anestezi uygulanacaksa sağlık ekibine mutlaka bilgi verilmelidir. Kontrollerin zamanı ve damlalar yazılı olarak netleştirilir. Şiddetli ağrı veya artan görme kaybı normal iyileşme kabul edilmeden göz ekibine bildirilmelidir.

Kaynaklar:[1][3][2][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • vitrektomi
  • vitreus
  • retina cerrahisi
  • göz içi gaz
  • ameliyat sonrası izlem
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU İÇİN İŞLEMDEN BEKLENTİ

Vitreus çıkarılması gözün yerinden alınması değildir. Cerrah gözün beyaz kısmındaki küçük girişlerden göz içine ulaşır. Görme merkezinin önceden ne ölçüde etkilendiği, iyileşmenin değerlendirilmesinde önem taşır. Hasta ameliyatın hangi sorunu hedeflediğini, alternatiflerini ve ek girişim olasılığını görüşmede sormalıdır.

Kaynaklar:[2]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

HAZIRLIK VE İLAÇ GÖRÜŞMESİ

İlaç listesi ve alerjiler kaydedilir; antikoagülan kullanımı cerrahi ve anestezi ekiplerine bildirilir. Ameliyattan önce kızarıklık ve yapışkan akıntı gibi enfeksiyon belirtileri ortaya çıkarsa birimle iletişim kurulmalıdır. Açlık ve ilaç düzenlemesi için evrensel bir süre veya kesme önerisi yerine ilgili anestezi planı izlenir.

Kaynaklar:[3]

FİZİK MUAYENE

İŞLEM VE ANESTEZİ ÇERÇEVESİ

Ameliyatta vitreus uzaklaştırılırken aydınlatma ve göz içi basıncını sürdürme sistemleri kullanılır; gerekirse retina doğrudan tedavi edilir. Pek çok erişkinde lokal anestezi uygulanabilse de genel anestezi gereksinimi bireyseldir. İşlemin uzunluğu yapılan ek girişimlere bağlıdır; hasta için sabit bir süre vaat edilmez.

Kaynaklar:[5]

AYIRICI TANI

ALTERNATİF CERRAHİ YAKLAŞIMIN SEÇİMİ

Vitrektominin bütün dekolmanlar için tek seçenek olduğu varsayılmaz. VIPER çalışması, komplikasyonsuz psödofakik dekolmanda vitrektomiye çevreleyici bant eklenmesini araştırdı; ek bant yeniden retina ameliyatı gereksinimini anlamlı biçimde azaltmadı. Bu sonuç travmatik veya karmaşık dekolmanların tümüne aktarılmaz. Çalışma, ameliyatın ek bileşenlerinin ayrı kanıt ve endikasyon gerektirdiğini gösterir.

Kaynaklar:[6]

TANISAL YAKLAŞIM

GAZ VE SİLİKON YAĞININ AYRILMASI

Ameliyat notunda gözde bırakılan destek maddesi açıkça belirtilir. Gaz ve hava emilebilir; silikon yağı uzun süreli destek sağlayabilir, kendiliğinden emilmez ve sıklıkla sonradan çıkarılır. Geçici bulanıklığın süresi kullanılan maddeye göre değişebilir. Aynı pozisyon ve kontrol programını bütün tamponad türlerine uygulamak yerine cerrahın planı belgelenir.

Kaynaklar:[3]

TEDAVİ

GÖZ İÇİ GAZ İÇİN GÜVENLİK UYARISI

Gaz bulunan gözde uçuş ve yüksek rakıma çıkış basıncı artırabilir.

Azot protoksit içeren anestezi veya analjezi gazı kabarcığı genişleterek ciddi göz hasarına yol açabilir; gaz tamamen kaybolana kadar kullanılmamalıdır.

Hasta başka bir sağlık kurumuna başvurduğunda gazı bildirmeli, verilen uyarı bilekliğini yanında tutmalıdır.

Kaynaklar:[7][2][5]

İZLEM VE ÖNERİLER

İYİLEŞMENİN İZLENMESİ

Kontrolde cerrahın belirlediği damla, pozisyon ve etkinlik planı yeniden gözden geçirilir. Hasta ameliyattan hemen sonra araç kullanmamalı, ulaşım desteğini önceden düzenlemelidir. Araç kullanımına dönüş yalnız geçen gün sayısıyla değil güvenli görme ve hekimin değerlendirmesiyle ilişkilidir. Yüzüstü pozisyonun gerekip gerekmediği ve süresi hastaya özgü biçimde açıklanmalıdır.

Kaynaklar:[1]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL DEĞERLENDİRME GEREKTİREN DEĞİŞİKLİKLER

Artan ağrı, kızarıklık, şişlik, ışığa belirgin hassasiyet, renkli akıntı veya kötüleşen görme durumunda ameliyat ekibiyle gecikmeden iletişim kurulmalıdır. Bunlar beklenen hafif batma ile aynı kabul edilmez. Planlı kontrol tarihini beklemek yerine acil göz değerlendirmesi istenir; ilgili ekibe ulaşılamıyorsa acil sağlık hizmetine başvurulur.

Kaynaklar:[4]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Vitrectomy ↗

    American Society of Retina Specialists · Kaynak tarihi: Tarih belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-31

  2. Vitrectomy surgery, RFL971 version 5 ↗

    Royal Free London NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: 2024-12-02 · Erişim: 2026-10-31

  3. Vitrectomy surgery, GHPI0649_02_25 ↗

    Gloucestershire Hospitals NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: 2025-02 · Erişim: 2026-10-31

  4. Vitrectomy: Information for patients, OMI 75585 ↗

    Oxford University Hospitals NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: 2024-04 · Erişim: 2026-10-31

  5. Vitrectomy, Trust Docs 11230 version 9 ↗

    Norfolk and Norwich University Hospitals NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: 2024-10-29 · Erişim: 2026-10-31

  6. Vitrectomy with and without encircling band for pseudophakic retinal detachment: VIPER Study Report No 2—main results ↗

    British Journal of Ophthalmology · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-31

  7. Gas in eye ↗

    British and Eire Association of Vitreoretinal Surgeons · Kaynak tarihi: Tarih belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-31

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.

01 · VIPER: VİTREKTOMİYE BANT EKLENMESİ

Vitrectomy with and without encircling band for pseudophakic retinal detachment: VIPER Study Report No 2-main results

Peter Walter ve arkadaşları · British Journal of Ophthalmology · 2017

Çalışma türü: Çok merkezli randomize cerrahi karşılaştırma.

Kapsam: Komplikasyonsuz psödofakik retina dekolmanı bulunan 257 erişkin.

ÖZET

Ek çevreleyici bant, altı ayda tekrar retina onarımı gereksinimini anlamlı azaltmadı. Küçük kesili vitrektomi, tanımlanan ölçüte göre 20 G yöntemden aşağı bulunmadı.

Yalnız özet okundu. Seçilmiş hasta grubu, cerrah yeterliliğine göre kullanılabilen karşılaştırmalar ve altı aylık sonlanım bütün retina hastalıklarına genellemeyi sınırlar.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.