PASTEURELLA MULTOCİDA ENFEKSİYONU
ÖZET
Pasteurella multocida, sağlıklı kedi ve köpeklerde taşınabilen, insana ısırık, tırmalama veya yalama yoluyla geçebilen bir bakteridir. En sık yumuşak doku enfeksiyonu oluşturur; apse, septik artrit veya osteomiyelite ilerleyebilir. Özellikle altta yatan akciğer hastalığında solunum yolu enfeksiyonu da görülebilir. Tanı, uygun klinik örnekte bakterinin üretilmesiyle desteklenir; hayvanın sağlıklı görünmesi insan için bulaş riskini ortadan kaldırmaz.
Kedi ısırığının küçük görünen deliği derin dokulara uzanabilir; köpek ısırığında ezilme hasarı daha belirgin olabilir. Değerlendirmede yalnız deri yüzeyine değil, tendon, eklem ve kemik tutulumu olasılığına da dikkat edilir. Hayvan ısırığı enfeksiyonları birden fazla mikroorganizma içerebilir; Pasteurella saptanması diğer aerobik veya anaerobik etkenlerin varlığını otomatik olarak dışlamaz.
Yara sabun ve ılık suyla temizlenip temiz bir örtüyle kapatılmalıdır. Büyük veya derin yarada, durmayan kanamada acile başvurulmalıdır. El, ayak, yüz veya baş ısırıkları; sıcaklık artışı, şişlik, akıntı, kötü koku ya da ateş gecikmeden tıbbi değerlendirme gerektirir. Tetanos ve maruziyete göre kuduz korunması da değerlendirilir.
Tedavi yaşa, ağırlığa ve kültüre göre düzenlenir. Kötüleşmede veya antibiyotik başladıktan sonraki 24–48 saatte düzelme başlamazsa yeniden değerlendirme gerekir; kültüre göre antibiyotik daraltılabilir.
Isırık öyküsü bulunmaması enfeksiyonu dışlamaz: Danimarka’daki toplum temelli çalışmada kronik yara ve solunum yolu enfeksiyonları da saptanmıştır. Örneklerin yüzde41’i birden fazla mikroorganizma içermiştir. Bu gözlemsel veriler, belirli bir antibiyotiğin üstünlüğünü kanıtlamaz.
Güney Kore araştırmasında kan kültürü yalnız seçilmiş hastalardan alınmıştır. Bu nedenle kültürü alınanlardaki bakteriyemi oranı tüm Pasteurella enfeksiyonlarına doğrudan uygulanamaz; ileri yaş ve invaziv hastalık olasılığı klinik değerlendirmede önem taşır. Tür tanımlamasında kütle spektrometrisi veya otomatik sistemler kullanılabilir. Toplam 283 katılımcının 213’ünde yalnız temel verilerin bulunması, hastalık ağırlığı ve sonuçlar hakkındaki yorumları sınırlar.
- Pasteurella multocida
- hayvan ısırığı
- yumuşak doku enfeksiyonu
- bakteriyemi
GENEL OKUYUCU
GENEL BAKIŞ VE KAPSAM
Pasteurella multocida, sağlıklı kedi ve köpeklerin de taşıyabildiği bir bakteridir. Isırık, tırmalama veya yalama yoluyla insanlara geçebilir. En sık yara ve yumuşak doku enfeksiyonu yapar; hayvanın hasta görünmemesi riski ortadan kaldırmaz.
BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM
Isırılan yerde ağrı, sıcaklık, şişlik, kızarıklık veya koyulaşma; akıntı ve kötü koku enfeksiyonu düşündürebilir. Ateş ve titreme eşlik edebilir.
Enfeksiyon apseye, eklem veya kemik tutulumuna ilerleyebilir. Özellikle altta yatan akciğer hastalığında solunum yolu enfeksiyonları da bildirilmiştir.
NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
El, ayak, yüz veya baş ısırıkları; ateş, akıntı ya da şişlikle birlikte yaralar gecikmeden değerlendirilmelidir. Geniş/derin yara veya durmayan kanamada acile başvurun.
Hızlı kötüleşme, genel durum bozulması veya yara görünümünden beklenmeyecek kadar şiddetli ağrı acil yeniden değerlendirme gerektirir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Isırık kadar tırmalama ve yaranın hayvan tarafından yalanması da sorulur. Akciğer hastalığı ve solunum yakınmaları değerlendirilir.
Yaranın zamanı, derinliği ve bölgesi; diyabet, dalak yokluğu, immün baskılanma ve dekompanse karaciğer hastalığı kaydedilir. Tetanos ve kuduz riski ayrıca değerlendirilir.
Belirgin ısırık öyküsü bulunmaması enfeksiyonu dışlamaz; kronik yaralar veya solunumsal odaklar da araştırılır.
FİZİK MUAYENE
Kedi dişleri küçük görünen fakat derine uzanan delici yaralar oluşturabilir; köpek ısırığında ezilme ve doku yırtılması görülebilir. El yaralarında tendon, eklem ve kemik komplikasyonlarına dikkat edilir.
Yaranın derinliği, enfeksiyon yayılımı ve eklem/tendon, sinir veya damar penetrasyonu değerlendirilir. Derin yapı tutulumu hastane sevkini gerektirebilir.
AYIRICI TANI
Isırık enfeksiyonları tek etkenli olmayabilir. Stafilokok, streptokok, anaeroblar ve Capnocytophaga da düşünülür. Kedi teması sonrası Bartonella enfeksiyonu farklı bir klinik olasılıktır.
Apse, septik artrit ve osteomiyelit basit yüzeyel yara enfeksiyonundan ayrılmalıdır.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRLARI
Akıntılı yaradan mikrobiyolojik örnek alınır; sonuç geldiğinde tedavi yeniden değerlendirilir.
Kültür izolatının tür tanısı için MALDI-TOF veya doğrulanmış biyokimyasal sistemler kullanılabilir. Sistemik hastalıkta kan kültürü değerlendirilir; her hastada kan kültürü alınmayan seriler gerçek bakteriyemi sıklığını kesin göstermez.
TEDAVİ
TEDAVİ VE GÜVENLİK
Yarayı sabun ve ılık suyla temizleyip temiz örtüyle kapatın; tıbbi değerlendirme gerektiren yaralarda bunu başvurunun yerine koymayın.
İrrigasyon/debridman ve gerektiğinde antibiyotik birlikte planlanır. Isırık tedavisinde amoksisilin-klavulanat sık kullanılan ilk seçenektir; penisilin alerjisi, gebelik, yaş ve organ işlevi seçenekleri değiştirir. Enfeksiyon tedavisi ile henüz enfekte olmayan yarada profilaksi ayrı kararlardır.
Doğrulanmış Pasteurella enfeksiyonunda duyarlılık sonucu yol gösterir; basit yara için seçilen yaklaşım derin veya invaziv enfeksiyona otomatik aktarılmaz.
İZLEM VE ÖNERİLER
Tedavi başladıktan sonra 24–48 saatte düzelme başlamazsa veya herhangi bir zamanda kötüleşme olursa tekrar değerlendirme gerekir. Kültür sonucu antibiyotik seçimini daraltmaya yardımcı olabilir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR VE SEVK
Sepsis, nekrotizan enfeksiyon, ağır selülit veya eklem/kemik tutulumu şüphesinde hastaneye sevk edilir. Profilaksiye rağmen enfeksiyon gelişmesi veya ağızdan tedaviye yanıtsızlık uzman görüşü gerektirir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Pasteurellosis: characteristics, diagnosis and management ↗
UKHSA · Kaynak tarihi: 2011-05-23 · Erişim: 2026-10-27
İçerik 23 Mayıs 2011; 15 Temmuz 2025 değişikliği yalnız kurum adıdır.
- Human and animal bites: antimicrobial prescribing — Recommendations ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2020-11-04 · Erişim: 2026-10-27
- Animal and human bites ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2025-10-27 · Erişim: 2026-10-27
- Animal bite ↗
DermNet · Erişim: 2026-10-27
Yazar tarihi Mayıs 2015.
- Pasteurella Infections in South Korea and Systematic Review and Meta-analysis of Pasteurella Bacteremia ↗
Emerging Infectious Diseases · Kaynak tarihi: 2024-09-23 · Erişim: 2026-10-27
- Incidence, clinical presentation, and outcomes of Pasteurella infections: a population-based study in the North Denmark Region (2009–2023) ↗
European Journal of Clinical Microbiology and Infectious Diseases · Kaynak tarihi: 2026-10-24 · Erişim: 2026-10-27
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.
01 · GÜNEY KORE’DE PASTEURELLA ENFEKSİYONLARININ ÇOK MERKEZLİ DEĞERLENDİRMESİ
Pasteurella Infections in South Korea and Systematic Review and Meta-analysis of Pasteurella Bacteremia
Seri Jeong, Eunjin Chang, Nuri Lee ve ark. · Emerg Infect Dis · 2024
Çalışma türü: Retrospektif çok merkezli kohort; ayrıca ayrı sistematik derleme.
Kapsam: 2018–2022 döneminde 283 olgu; 195 P. multocida.
ÖZET
Kan kültürü alınan 35 kişinin 8’inde üreme vardı; tüm kohort için bildirilen oran 8/283 idi.
Seçici kan kültürü ve 213 olguda sınırlı klinik veri; bu oran gerçek invazyon riskini kesin belirlemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39320134 · DOI: 10.3201/eid3010.240245
02 · KUZEY DANİMARKA’DA PASTEURELLA POZİTİF ÖRNEKLERİN POPÜLASYON TEMELLİ DEĞERLENDİRMESİ
Incidence, clinical presentation, and outcomes of Pasteurella infections: a population-based study in the North Denmark Region (2009–2023)
Laura Øbo Larsen, Hans Linde Nielsen, Kirstine Kobberøe Søgaard · Eur J Clin Microbiol Infect Dis · 2026
Çalışma türü: 2009–2023 dönemi retrospektif bölgesel çalışma.
Kapsam: 676 hasta; 301 hastane başvurusu, 375 birinci basamak izlemi.
ÖZET
P. multocida %61 ile baskındı; örneklerin %41’i polimikrobiyaldi. Isırık dışı kronik yara ve solunum odakları da bildirildi.
Yalnız P. multocida çalışması değildir; kültür pozitiflik seçilimi ve bölgesel veriler genellenebilirliği sınırlar. Özet düzeyinde incelendi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 42925383 · DOI: 10.1007/s10096-026-05683-2
Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.