PATELLAR TENDİNOPATİ
ÖZET
Patellar tendinopati, diz kapağının altındaki tendonda ortaya çıkan, yüklenmeyle ilişkili ağrı ve işlev kaybıyla seyreden bir durumdur. Tendon diz kapağını kaval kemiğine bağlar ve uyluğun ön kaslarıyla birlikte dizin doğrultulmasına yardımcı olur. Sıçramalı sporlarla sık ilişkilendirilse de yalnız basketbol veya voleybol oynayanlarda görülmez.
Yakınmalar yavaş başlayabilir; diz önünde hassasiyet, sabah tutukluğu veya kas güçsüzlüğü eşlik edebilir. Aktivite düzeyinin düzenlenmesi ve kademeli egzersiz önemlidir. İyileşme kişiden kişiye değişir; uygun bir programın tamamlanması üç ayı aşabilir ve erken ağrı azalması tam düzelme anlamına gelmeyebilir.
Klinik değerlendirmede ağrının yeri ve tendonun yüklenmeye verdiği yanıt önem taşır. Görüntüleme tanıyı desteklemek veya başka sorunları değerlendirmek için kullanılabilir; belirtisiz kişilerde de değişiklikler bulunduğundan tek başına tanı koydurmaz. Patellofemoral ağrı, menisküs veya yağ yastıkçığı sorunları gibi başka nedenler ayrıca değerlendirilmelidir.
Tedavinin başlangıcı eğitim, yük düzenleme ve kişiye uygun kuvvetlendirmedir. Sonraki aşamalarda spora özgü enerji depolama hareketleri ve idame yer alır. Hollanda kılavuzu en az on iki haftalık ilerleyici program önerir; ancak kanıtın kesinliği sınırlıdır. Ek tedaviler rutin başlangıç seçeneği değil, yanıt yetersizliğinde ortak kararla değerlendirilecek seçeneklerdir.
Egzersiz araştırmaları tüm programların aynı olduğunu veya tek yöntemin herkes için en iyi olduğunu göstermemektedir. Kademeli yüklemenin belirli bir eksantrik programa göre işlevsel yararı bulunmuş olsa da spora dönüş üstünlüğü gösterilmemiştir. Bu sonuç, araştırılan hasta grubu ve karşılaştırma programı bağlamında yorumlanmalıdır.
Yeni bir çalışmada seanslar arasındaki daha uzun dinlenme üstünlük sağlamamıştır; fakat haftalık egzersiz miktarı da değiştiğinden yalnız dinlenmenin etkisi ayrılamaz. Egzersiz sıklığı kişisel değerlendirme olmadan tek bir araştırmadan reçeteleştirilmemelidir.
Ciddi yaralanma, günlük yaşamı bozan ağrı veya öz bakımla düzelmeme değerlendirme gerektirir. Kırmızı, sıcak ve şiş eklemde gecikmeden tıbbi yardım alınmalıdır.
- patellar tendon
- sıçrayıcı dizi
- kademeli yükleme
- VISA-P
- kuvvetlendirme
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU: DİZ ÖNÜNDE TENDON AĞRISI
Patellar tendon diz kapağını kaval kemiğine bağlar ve dizin doğrultulmasına katkı sağlar. Zıplamayla ilişkili spor yapanlarda sık görülse de yalnız bu sporlarla sınırlı değildir. Ağrı zamanla merdiven çıkma veya sandalyeden kalkmayı etkileyebilir.
Yakınmalar arasında diz önünde hassasiyet, sabah tutukluğu, hafif şişlik ve bacak kaslarında güçsüzlük bulunabilir. Belirtiler çoğunlukla kademeli gelişir.
GENEL OKUYUCU: NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Uykuyu veya günlük yaşamı bozan şiddetli ağrı, ciddi yaralanma veya öz bakıma rağmen düzelmeme durumunda değerlendirme alın. Kırmızı, sıcak ve şiş eklem için gecikmeden tıbbi yardım gerekir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Koşu ve sıçrama yükü, antrenman sıklığı veya yoğunluğundaki ani artışlar, ağrının egzersiz ve günlük hareketlerle ilişkisi sorgulanır. Önceden var olan böbrek hastalığı, diyabet veya romatolojik hastalıklar da öyküde dikkate alınır.
FİZİK MUAYENE
Patella alt ucunda yükle ilişkili ağrıya eşlik eden yerel palpasyon hassasiyeti, Royal London testi veya tek bacak eğimli çömelmeyle aynı bölgede ağrı araştırılır. Bulgular birlikte yorumlanır; muayene doğruluğuna ilişkin kanıt sınırlıdır.
AYIRICI TANI
Patellofemoral ağrı, yağ yastıkçığı sıkışması, menisküs yaralanması, kıkırdak değişiklikleri ve Osgood–Schlatter hastalığı düşünülür. Patellofemoral ağrı ile tendinopati birlikte bulunabilir.
Travma sonrası ani kopma hissi, ciddi şişlik veya dizi doğrultamama, rutin tendon ağrısı kabul edilmeden acilen değerlendirilmelidir.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE GÖRÜNTÜLEME
Tanı klinik değerlendirmeye dayanır. Ultrason veya MR doğrulama ve eşlik eden sorunları araştırmada kullanılabilir; belirtisiz kişilerde de tendon görüntüleme değişiklikleri görülebilir.
Hollanda kılavuzu, tanı belirsizliğinde veya 12 haftalık egzersize rağmen anlamlı değişiklik olmadığında ek görüntüleme düşünülmesini önerir.
TEDAVİ
TEDAVİ VE KANIT SINIRLARI
Eğitim ve yük düzenlemesini, kişiye göre ilerletilen kuvvetlendirme, spora özgü sıçrama yükü ve idame izler. Hollanda kılavuzu en az 12 haftalık kademeli program önerir; kanıtın kesinliği düşüktür ve tek program herkese uymaz.
Breda çalışmasında kademeli yükleme 24 haftalık VISA-P sonucunda ağrı uyandıran eksantrik programa göre daha iyi bulundu. Spora dönüşteki fark anlamlı değildi; bütün egzersiz yöntemlerine üstünlük çıkarılamaz.
TEREX çalışmasında haftada bir yerine üç seans karşılaştırmasında ana sonuçlarda üstünlük gösterilmedi. Haftalık toplam hacim de değiştiğinden bulgular yalnız dinlenme süresinin etkisi olarak yorumlanamaz.
Ek tedaviler ilk seçenek değildir. Kılavuz, egzersize yanıt yetersizse destek seçeneklerinin belirsizliği ve tercihlerin birlikte görüşülmesini önerir.
İZLEM VE ÖNERİLER
İZLEM VE AKTİVİTEYE DÖNÜŞ
Aktivite miktarı ve egzersiz aşaması belirtilere göre ayarlanır; kötüleşme varsa sağlık profesyoneline danışılır. Programın tamamlanması üç ayı aşabilir; erken düzelme her zaman tüm belirtilerin geçtiği anlamına gelmez.
TEREX grubunda belirtiler düzelirken tendon yapısı belirgin değişmedi ve tam iyileşmeye ulaşılamadı. Klinik yanıt ile görüntüleme aynı hızda değişmeyebilir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
KIRMIZI BAYRAKLAR VE SEVK
Yaralanma sonrası ani ses veya kopma hissi, ciddi ağrı-şişlik ya da dizi doğrultamama varsa acil değerlendirme gerekir.
Kırmızı, sıcak, şiş eklemde beklemeyin.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Patellar tendinitis — Symptoms and causes ↗
Mayo Clinic · Erişim: 2026-10-27
- Patellar Tendinopathy ↗
NHS Forth Valley · Erişim: 2026-10-27
- Patellar Tendinopathy ↗
Calderdale and Huddersfield NHS Foundation Trust · Erişim: 2026-10-27
- Clinical Management of Patellar Tendinopathy ↗
Journal of Athletic Training · Kaynak tarihi: 2021-10-08 · Erişim: 2026-10-27
- Dutch multidisciplinary guideline on anterior knee pain: Patellofemoral pain and patellar tendinopathy ↗
Knee Surgery, Sports Traumatology, Arthroscopy · Kaynak tarihi: 2024-07-24 · Erişim: 2026-10-27
- Effectiveness of progressive tendon-loading exercise therapy in patients with patellar tendinopathy: a randomised clinical trial ↗
British Journal of Sports Medicine · Kaynak tarihi: 2020-11-20 · Erişim: 2026-10-27
- Extended Restitution Between Sessions Does Not Enhance the Benefits of 12 Weeks Exercise-Based Treatment for Patellar Tendinopathy: A Randomized Controlled Clinical Trial (The TEREX Trial) ↗
Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports · Kaynak tarihi: 2026-03-08 · Erişim: 2026-10-27
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
Konuya doğrudan katkısı olan yayınlar seçildi; yirmi yayın kotası uygulanmadı. Sistematik tarama veya klinik onay değildir.
01 · KADEMELİ TENDON YÜKLEME VE EKSANTRİK EGZERSİZİN KARŞILAŞTIRILMASI
Effectiveness of progressive tendon-loading exercise therapy in patients with patellar tendinopathy: a randomised clinical trial
Stephan J Breda, Edwin H G Oei, Johannes Zwerver ve arkadaşları · British Journal of Sports Medicine · 2021
Çalışma türü: Değerlendirici kör randomize çalışma.
Kapsam: 76 kişi; çoğunlukla genç erkekler ve kronik yakınma; 24 hafta.
ÖZET
VISA-P için düzeltilmiş grup farkı 9 puanla kademeli yükleme lehineydi; spora dönüş farkı anlamlı değildi.
İzlem kaybı gruplarda dengesizdi: bir ve sekiz kişi. Aktif karşılaştırma, belirli programlar ve seçilmiş hasta grubu söz konusuydu; evrensel üstünlük kanıtı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33219115 · DOI: 10.1136/bjsports-2020-103403
02 · EGZERSİZLER ARASINDAKİ DİNLENME SÜRESİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
Extended Restitution Between Sessions Does Not Enhance the Benefits of 12 Weeks Exercise-Based Treatment for Patellar Tendinopathy: A Randomized Controlled Clinical Trial (The TEREX Trial)
Anne-Sofie Agergaard, Rene B Svensson, Rikke Hoeffner, Syed Zahra Gillani, S Peter Magnusson · Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports · 2026
Çalışma türü: Tek kör randomize üstünlük çalışması.
Kapsam: 52 hasta; haftada bir veya üç seans, 12 hafta.
ÖZET
Uzun dinlenme lehine üstünlük saptanmadı; tendon kalınlığı ve Doppler alanında anlamlı iyileşme yoktu.
Egzersiz hacmi de farklıydı. Her iki grupta sıçrama-koşma kısıtlandı; egzersizsiz kontrol yoktu. Sonuç eşdeğerlik kanıtı veya herkese haftada bir seans reçetesi değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41796988 · DOI: 10.1111/sms.70235
Eğitim amaçlı, hekim incelemesini bekleyen taslaktır; kişisel tanı ve tedavinin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.