PATELLAR TENDON KOPMASI

Sıçrama, iniş, bükülü dize ani yük, düşme veya doğrudan darbe sorgulanır. Önceki tendon ağrısı ve diz cerrahisi kaydedilir.

Diyabet, kronik böbrek hastalığı, kortikosteroid ve florokinolon maruziyeti değerlendirilir. Yırtığın zamanı, yürüme kapasitesi ve önceden var olan işlev kaybı tedavi planını etkiler.

İnfrapatellar boşluk, şişlik, morarma ve patellanın yukarı yer değiştirmesi araştırılır. Aktif diz ekstansiyonu ve düz bacak kaldırma değerlendirilir; korunmuş retinakulum önemli kopmada bile kısmi işlev sağlayabilir.

Distal nabızlar, duyu ve eşlik eden yaralanmalar kontrol edilir.

Kuadriseps tendon kopması, patella kırığı ve patella çıkığı ayırt edilir. Hasarın patellanın üstünde, altında veya kemikte olması ekstansör mekanizmanın değerlendirilmesini yönlendirir.

Kronik tendinopati ve kısmi yırtık, akut tam kopmayla aynı tedavi kapsamına alınmamalıdır. Tendon devamlılığı ve ekstansör işlev birlikte değerlendirilir.

TANI VE GÖRÜNTÜLEME

Tanı öykü ve muayeneyle başlar. Yan röntgende yüksek patella görülebilir; MR yırtığın yeri ve kapsamını göstererek benzer yaralanmaların ayrımına yardım eder.

Ultrason tendon devamlılığını inceleyebilir; görüntüleme seçimi klinik bulgulara göre yapılır. Ekstansiyon bozukluğu olan hastada yalnız ağrıya odaklanılmamalıdır.

TEDAVİ VE KANIT SINIRLARI

Ekstansör mekanizması korunmuş seçilmiş kısmi yırtıklarda koruyucu ortez ve rehabilitasyon düşünülebilir. Akut tam kopmada çoğunlukla cerrahi onarım gerekir; kronik yaralanmada rekonstrüksiyon ihtiyacı artabilir.

Kemik tüneli, sütür ankrajı ve uygun olgularda destekleyici onarım seçenekleri vardır. Sistematik derlemedeki çalışmaların heterojenliği, tek bir tekniğin herkes için üstün olduğu sonucunu sınırlar.

Geriye dönük bir karşılaştırmada ankraj grubunda düzeltilmiş ameliyat süresi daha kısaydı; diğer klinik sonuçlarda fark saptanmadı. Zamana göre grup oluşumu, nedensel veya eşdeğerlik yorumu yapılmasını engeller.

İZLEM VE REHABİLİTASYON

Ortez, yük verme ve hareket ilerlemesi onarımın özellikleriyle cerrahın talimatlarına göre belirlenir. Ağrı, şişlik, hareket ve güç ölçümleri izlenir; yerel protokol kişisel kararın yerini tutmaz.

Kısa izlemli küçük bir seride ameliyat kararından cerrahiye kadar sürenin hareketle ilişkisi saptanmamıştır. Bu bulgu geciktirmeyi güvenli kılmaz ve uzun dönem spora dönüşü açıklamaz.

KIRMIZI BAYRAKLAR VE SEVK

Yeni ekstansiyon kaybı ve dolaşım bozukluğu şüphesinde gecikmeden ortopedik değerlendirme gerekir.

Ameliyat sonrası nefes darlığı veya göğüs ağrısı acildir. Yara açılması, artan kızarıklık, ateş veya yeni baldır ağrısı hızla değerlendirilmelidir.