PELLAGRA

Pellagra, niasin olarak da adlandırılan B3 vitamini eksikliğinin klinik hastalığıdır. Vücut niasinin bir bölümünü triptofandan oluşturabildiğinden, yeterli protein ve besin çeşitliliği de değerlendirmede önemlidir. Deri, sindirim sistemi ve sinir sistemi etkilenebilir. Düşük alımın yanında bazı ilaçlar ve emilim sorunları eksikliğe katkıda bulunabilir; her güneş hassasiyeti veya ishal yakınması pellagra anlamına gelmez ve başka nedenler araştırılmalıdır.

Güneş gören alanlarda iki taraflı, sınırları belirgin kızarıklık zamanla koyulaşıp kalınlaşabilir; boyunda yaka biçimindeki dağılım Casal kolyesi olarak tanımlanır. İshal ve bilişsel değişikliklerle birlikte anılan klasik üçlü her hastada tamamlanmaz. Bu nedenle yalnız deri bulgusu olması olasılığı dışlamaz. Lupus, porfiriler ve ilaçlara bağlı ışık duyarlılığı benzer görünebildiğinden, döküntünün dağılımı ve hastanın bütün klinik öyküsü birlikte yorumlanmalıdır.

Tanı çoğunlukla beslenme öyküsü ve muayeneye dayanır; gerektiğinde uygun laboratuvar değerlendirmesi destekleyebilir. Ağız ve dilde ağrı, kızarıklık veya yutma yakınmaları eşlik edebilir. Nöropsikiyatrik bulgular başka vitamin eksiklikleriyle karışabilir. Tedavide genellikle nikotinamid tercih edilir ve eşlik eden beslenme eksiklikleri düzeltilir. Klinik yanıt tanıyı destekler, ancak hastalığın altında yatan alım veya emilim sorununun ayrıca ele alınması gerekir.

Alkol kullanım bozukluğu, kronik ishal, gastrointestinal hastalık veya bazı ilaçların kullanımı sekonder eksiklik için ipucu oluşturabilir. İleri tabloda belirgin konfüzyon, deliryum ve bilinç kaybı gelişebileceğinden, bu bulgular yalnız dermatolojik bir yakınma gibi izlenmemelidir. Sağlık ekibi beslenme ve tedaviye erişimi birlikte değerlendirmelidir. Tek bir vitaminin verilmesi başka eksikliklerin ve altta yatan hastalığın araştırılması gereğini ortadan kaldırmaz.

2026 yılında yayımlanan sistematik derleme, 2000–2023 döneminden 133 kayıttaki 1212 olguyu değerlendirmiştir. Klasik üçlü olguların küçük bir bölümünde bildirilmiştir. Ancak bu sayı toplumda görülme sıklığı değildir; çalışma yayımlanmış olgulara ve serilere dayanır, coğrafi dağılımı da dengesizdir. Yayın tarihi yakın olsa bile literatür taraması Ocak 2023’te sona ermiştir; sonuçlar sonraki bütün araştırmaları kapsayan güncel bir tarama olarak sunulmamalıdır.