PELVİK İNFLAMATUVAR HASTALIK

HASTALIK NASIL GELİŞİR?

Enfeksiyon vajina ve rahim ağzından üst genital organlara ilerleyebilir. Klamidya ve gonore önemli etkenlerdir, ancak her olgu bu iki mikroorganizmayla açıklanmaz; vajinal floradaki başka bakteriler de rol oynar. Tanı, kişinin ilişkisi hakkında suçlayıcı çıkarımlar yapmak için kullanılmamalıdır. Mikrobiyolojik testler tedaviyi yönlendirir; hastalığın tüm yönlerini tek başına açıklamaz. [4]

BELİRTİLER VE ACİL UYARILAR

Alt karın ağrısı, derin cinsel ilişkide ağrı, alışılmadık akıntı ve adet arası veya ilişki sonrası kanama görülebilir. Ateş bulunmayabilir; bazı kişilerde belirti çok azdır. Bu nedenle yalnız ateşin yokluğuyla enfeksiyon dışlanmamalıdır. Yakınmaların ne zaman başladığı ve giderek artıp artmadığı değerlendirmede önem taşır. [2]

Şiddetlenen ya da ani keskin ağrı, bayılma, yoğun kanama, yüksek ateş veya kusmayla belirgin hastalık hissi acil değerlendirme gerektirir. Gebelik olasılığı ve omuz bölgesine vuran ağrı da sağlık ekibine bildirilmelidir. Tedavi başlamış olsa bile kötüleşme, kontrol gününü beklemek için gerekçe değildir. [2]

KLİNİK TANI VE AYIRICI TANI

Hekim, alt karın ağrısının başka açıklaması bulunmadığında ve uygun risk öyküsüyle birlikte rahim ağzı hareketinde, rahimde veya adnekslerde hassasiyet saptadığında tedavi eşiğini düşük tutar. Bütün bulguların aynı anda bulunmasını beklemek bazı olguları kaçırabilir. Dış gebelik, apandisit, over torsiyonu ve kist komplikasyonları ayırıcı tanıdadır. [1]

Muayene kişinin onamıyla yapılır; rahim ağzı ve vajinadan örnek alınabilir. Negatif sürüntü sonucu üst genital enfeksiyonu kesin dışlamaz. Gebelik testi, kan incelemeleri ve gerektiğinde transvajinal ultrason tanısal sürece katkı sağlar. Ultrasonda apse veya başka bir neden aranabilir; test seçimi hastalığın ağırlığına göre yapılır. [3]

Hastaneye yatış kararı yalnız tek bir laboratuvar değerine dayanmaz. [3]

TEDAVİ

Antibiyotik tedavisi uygun klinik şüphede test sonuçları beklenmeden başlanabilir. Seçim, olası etkenleri kapsayacak şekilde yapılır; tek ilacı rastgele kullanmak yerine önerilen kombinasyon ve süre izlenir. Kendini iyi hissetmek tedaviyi erken kesme gerekçesi değildir. Ağrı kontrolü ve dinlenme destekleyicidir; apse varlığında drenaj gerekebilir. [3]

İZLEM VE PARTNER YAKLAŞIMI

İlk birkaç gün içinde ağrı ve genel durumda düzelme beklenir. Yaklaşık üç gün içinde düzelmeyen olguda yeniden değerlendirme gerekir. PID tanısında yakın dönem partnerlerin değerlendirilmesi, testleri ve klamidya/gonoreye yönelik ampirik tedavisi, hastada hangi etkenin gösterildiğinden bağımsız olarak planlanır. Tedavi tamamlanıp belirtiler düzelene ve partner tedavisi sağlanana kadar cinsel ilişkiye ara verilmelidir. [1]

Uzun dönemde kronik pelvik ağrı, tüplerde hasar, infertilite veya dış gebelik riski ortaya çıkabilir; bunlar her hastada gelişmez. Tekrarlayan enfeksiyonların önlenmesi önemlidir. Kontrolde ilaçların tamamlanması, partnerlerin durumu ve korunma seçenekleri açıkça konuşulmalıdır. [2]

Rahim içi araç kullanan kişi cihazı kendisi çıkarmamalı; gerekirse çıkarma kararını klinisyen vermelidir. [3]

Antibiyotik mevcut enfeksiyonu tedavi edebilir, ancak daha önce oluşmuş tüp hasarını geri çevirmeyebilir. Bu nedenle yalnız belirtiler ağırlaşınca başvurmak yerine erken yardım istemek önemlidir. Önceden PID geçirmiş olmak yeniden enfeksiyona karşı korumaz. Kondomun doğru kullanımı ve partnerle test sonuçlarının konuşulması, tekrar riskini azaltmaya yardımcı olabilir. [4]

KLİNİK AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.