PELVİK ORGAN PROLAPSUSU

PELVİK ORGAN PROLAPSUSU NEDİR?

Gebelik ve doğum destek dokularını etkileyebilir; yaşlanma, menopoz, fazla kilo, uzun süreli kabızlık ve öksürük de katkıda bulunabilir. Doğum sonrası yeni bir dolgunluk hissi “artık hep böyle kalacak” diye yorumlanmamalı, değerlendirilmelidir. Yakınmaları saklamak yerine doğum sonrası kontrolde konuşmak bakım seçeneklerine ulaşmayı kolaylaştırır. Sarkmanın tipi ve kişiyi ne kadar etkilediği, tedaviyi belirleyen temel unsurlardır. [1]

TANI VE AYIRICI DEĞERLENDİRME

Görüşmede mesane, bağırsak ve cinsel işlev belirtileri birlikte sorulur. Onamla yapılan muayenede vajinanın hangi bölümünün etkilendiği, sarkmanın derecesi ve pelvik taban kaslarının işlevi değerlendirilir. Kitle gibi başka nedenler dışlanır. Muayenede açıkça görülen prolapsus için rutin görüntüleme her zaman gerekli değildir. Belirgin ağrı, açıklanamayan idrar sorunları veya dışkılama güçlüğü varsa ek inceleme gerekebilir. Doğum sonrası ağrıyı, kanamayı ya da enfeksiyon bulgusunu otomatik olarak sarkmaya bağlamak doğru değildir. [2]

Hafif belirtilerde izlem, kabızlığın azaltılması, uygun aktivite düzeni ve denetimli pelvik taban egzersizi düşünülebilir. Egzersiz yalnız “sıkıp bırakmak” değildir; doğru kası çalıştırmak ve kişiye uygun programı sürdürmek için fizyoterapi desteği gerekebilir. NICE, uygun hafif ve orta dereceli olgularda en az on altı haftalık denetimli programı seçenek olarak sunar. Menopozla ilişkili vajinal yakınmalarda lokal östrojen değerlendirilebilir; bu, doğum sonrası herkese uygulanacak bir tedavi değildir. [2]

PESSER VE CERRAHİ SEÇENEKLERİ

Pesser, vajinaya yerleştirilen ve organlara destek olan bir araçtır. Cerrahi istemeyen, ameliyata uygun olmayan veya gelecekte gebelik düşünen kişiler için seçenek olabilir. Uygun boyutu bulmak bazen birkaç deneme gerektirir. Yerleştirme sonrasında idrar yapabilmek ve aracın rahat olduğundan emin olmak önemlidir. Bakım, çıkarma ve değişim aralığı kullanılan pesserin türüne ve kişinin kendi bakım yapabilmesine göre planlanır; kontrol randevuları ihmal edilmemelidir. [3]

Pesserle yeni kanama, kötü kokulu akıntı veya belirgin ağrı olursa ekibe haber verilmelidir. Araç düşerse farklı boyut veya tür gerekebilir; bu tedavinin kesin başarısız olduğu anlamına gelmez. Pesserin tipi, ölçüsü ve kontrol tarihini kaydetmek, farklı sağlık birimlerinde bakımın sürdürülmesini kolaylaştırır. Kendi kendine çıkarıp takma ancak uygun eğitim ve kişiselleştirilmiş planla yapılmalıdır. [3]

Tablo: [4]

TAKİP VE GÜVENLİK

Cerrahi kararında sarkmanın yeri, önceki ameliyatlar, genel sağlık ve kişinin hedefleri birlikte değerlendirilir. Ameliyat sarkmayı düzeltebilir ancak bütün mesane, bağırsak veya cinsel yakınmaları mutlaka gidermeyebilir; tekrarlama olasılığı konuşulmalıdır. Yeni gebelik planı varsa bunun işlem seçimine ve zamanına etkisi uzmanla ele alınır. [4]

Ani idrar yapamama veya şiddetli yeni karın ağrısı rutin kontrolü beklememelidir. [5] Doğum sonrası ağır kanama ya da ateş, sarkmadan bağımsız obstetrik değerlendirme de gerektirir. [6]

Kontrollerde yalnız aracın yerinde durması değil, şikâyetleri azaltıp azaltmadığı ve vajina dokularında sorun oluşturup oluşturmadığı da değerlendirilir. Yeni rahatsızlık başladığında bir sonraki planlı değişim tarihine kadar beklemek yerine bakım ekibiyle iletişim kurulmalıdır. [3]

AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği akıl kartında sunulmuştur.

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Sarkmanın görüntüsü kadar yarattığı yakınma önemlidir. Her prolapsus ameliyat gerektirmez. Egzersiz, pesser ve cerrahi kişiye göre seçilir; doğum sonrası belirtiler ile gelecekteki gebelik isteği görüşmede mutlaka paylaşılır. [4]