İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

PEPTİK ÜLSER HASTALIĞI

ÖZET

Peptik ülser, mide veya onikiparmak bağırsağının iç yüzeyinde oluşan derinleşmiş yaradır. En önemli nedenler Helicobacter pylori enfeksiyonu ve NSAİİ grubu ağrı kesicilerdir; her üst karın ağrısı ülser anlamına gelmez. [1]

Kaynaklar:[1]
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

KAPSAM

Erişkin odaklı genel bilgi ve profesyonel yaklaşım; çocukluk ve gebelik için ayrı kişiselleştirilmiş değerlendirme gerekir.

HALK İÇİN KISA BİLGİ

Üst karında yanma veya ağrı, erken doyma, şişkinlik ve bulantı görülebilir; bazı ülserler belirti vermeden kanayabilir. Hastalık yalnız stres veya acılı yiyeceklerden kaynaklanmaz. Kanama, delinme ve mide çıkışında tıkanma ciddi komplikasyonlardır. Tanıda kullanılan testler yakınmalar, yaş, ilaçlar ve komplikasyon şüphesine göre seçilir. [1]

Kaynaklar:[1]

TEDAVİYE KATILIM

H. pylori saptanırsa birden fazla ilacın birlikte kullanıldığı eradikasyon tedavisi verilir. İlaçların önerilen sürede tamamlanması önemlidir. Ağrı kesici kullanımının sürdürülüp sürdürülmeyeceği hekimle değerlendirilir; gerekli hastada koruyucu asit baskılama planlanır. Kalp veya damar hastalığı için verilen aspirin kendi kendine kesilmemelidir. Tedaviden sonra enfeksiyonun temizlendiği ayrıca doğrulanır. [2]

Kaynaklar:[2]

ACİL BELİRTİLER

Kan kusma, kahve telvesi görünümünde kusma, siyah katranımsı dışkı, bayılma veya ani şiddetli karın ağrısında acil yardım gerekir. Bu belirtiler basit hazımsızlık olarak değerlendirilmemelidir. [1]

Kaynaklar:[1]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Ağrının başlangıcı, yemeklerle ilişkisi, kusma, erken doyma ve kanama belirtileri sorgulanır. Reçeteli veya reçetesiz NSAİİ, aspirin ve önceki ülser öyküsü özellikle öğrenilir. H. pylori tedavisi alıp almadığı ve tedavi başarısının kontrol edilip edilmediği kaydedilir. [1]

Kaynaklar:[1]

FİZİK MUAYENE

FİZİK MUAYENE VE İLK YAKLAŞIM

Kanama şüphesinde vital bulgular, dolaşım ve genel durum önceliklidir. Üst gastrointestinal kanama hastane temelli değerlendirme gerektirebilir; endoskopi öncesi risk sınıflaması ve uygun resüsitasyon yapılır. Transfüzyon kararı kanama, hemoglobin ve kardiyovasküler durumla birlikte değerlendirilir; yalnız ülser tanısına dayanarak verilmez. [4]

Kaynaklar:[4]

AYIRICI TANI

H. pylori ve NSAİİ ilişkili hastalık ilk sırada değerlendirilir. Her iki etken yoksa idiopatik ülser olasılığı düşünülmeden önce ilaç ve enfeksiyon değerlendirmesinin yeterliliği gözden geçirilir. Komplike ve komplike olmayan ülserlerin tedavi yolları farklıdır; kanama, perforasyon ve stenoz ayrı karar gerektirir. [3]

Kaynaklar:[3]

TANISAL YAKLAŞIM

H. pylori testleri ve gerektiğinde üst gastrointestinal endoskopi nedenin belirlenmesine yardımcı olur. Tedaviye rağmen iyileşmeyen ülserde yeniden endoskopi ve biyopsi gerekebilir. Eradikasyon kontrolü antibiyotik tedavisi bittikten en az dört hafta sonra planlanır; testin doğruluğunu etkileyen ilaçların nasıl düzenleneceği hekim tarafından belirlenir. Yakınmaların kaybolması tek başına eradikasyonun kanıtı değildir. [2]

Kaynaklar:[2]

TEDAVİ

Asit baskılayıcı tedavi ve etkenin ortadan kaldırılması birlikte ele alınır. NSAİİ ilişkili ülserde mümkünse sorumlu ilaç bırakılır; sürdürülmesi gerekiyorsa PPI ile koruma değerlendirilir. Daha önce ülser veya kanama geçirmiş hastalarda yeniden NSAİİ ya da düşük doz aspirin gereksinimi, gastrointestinal ve kardiyovasküler riskler birlikte tartılarak yönetilir. Antibiyotik rejimi yerel direnç ve önceki antibiyotik kullanımı dikkate alınarak seçilir. [3]

Kaynaklar:[3]

İZLEM VE ÖNERİLER

Devam eden yakınmalar tedavi uyumu, devam eden NSAİİ kullanımı ve kalıcı enfeksiyon açısından değerlendirilir. Sigaranın bırakılması desteklenir. İyileşmeyen veya tekrarlayan ülser, yalnız asit baskılayıcı dozu artırılarak izlenmemeli; neden yeniden araştırılmalıdır. [2]

Kaynaklar:[2]

GASTRİK ÜLSERİN KONTROLÜ

Gastrik ülserde yer ve boyut belgelenir, maligniteyi dışlamaya yönelik biyopsi değerlendirilir ve iyileşmeyi doğrulamak için genellikle 6–8 haftada tekrar endoskopi planlanır. H. pylori durumu ve eradikasyon gereksinimi ayrıca değerlendirilir. [6]

Kaynaklar:[6]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

KANAYAN ÜLSER VE SEVK

Yüksek riskli kanama bulgularında endoskopik hemostaz uygulanır; ardından uygun PPI tedavisi sürdürülür. Yeniden kanamada ilk değerlendirme sıklıkla tekrar endoskopidir. Başarısızlık halinde girişimsel radyoloji veya cerrahi seçenekleri multidisipliner değerlendirilir. [4]

Kaynaklar:[4]

DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR

H. PYLORİ ERADİKASYONU VE DOĞRULAMA

Duyarlılık bilinmiyorsa ACG 2024, 14 günlük optimize bizmutlu dörtlü rejimi (PPI, bizmut, tetrasiklin ve metronidazol) tercih eder; seçim alerji, yerel direnç ve erişime uyarlanır. Klaritromisin veya levofloksasin içeren kurtarma rejimleri duyarlılık gösterilmeden seçilmemelidir. Eradikasyon üre nefes testi veya dışkı antijeniyle doğrulanır. Yanlış negatifliği azaltmak için testten önce PPI iki hafta, antibiyotik ve bizmut dört hafta kesilmiş olmalıdır; bu ara hekim tarafından güvenli biçimde planlanır. [5]

Kaynaklar:[5]

KLİNİK DURUMLARIN KARŞILAŞTIRILMASI

Karşılaştırma eğitim amaçlıdır; klinik bağlam ve hasta özellikleriyle birlikte yorumlanır.

Kaynaklar:[2][4]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Peptic ulcers: definition and clinical features ↗

    Bu kayıtta belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-25

  2. Treatment for peptic ulcers ↗

    Bu kayıtta belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-25

  3. Evidence-based clinical practice guidelines for peptic ulcer disease 2020 ↗

    Kamada T ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-25

  4. Upper gastrointestinal bleeding: current evidence ↗

    Shung DL ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-25

  5. ACG 2024 Helicobacter pylori guideline highlights ↗

    ACG · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-25

  6. BSG/AUGIS upper GI endoscopy quality standards ↗

    BSG/AUGIS · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-25

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 6 ARAŞTIRMA

Bu bölümde konuya doğrudan ilişkin 6 doğrulanmış çalışma özeti yer alır. Yirmi üst sınırdır; birbirini tekrarlayan veya kapsamı uygun olmayan yayınlar sayıyı artırmak için eklenmemiştir.

01 · ASİT BASKILAYICILARIN GÜVENLİĞİ

Safety of Potassium-Competitive Acid Blockers Compared With Proton Pump Inhibitors in Patients With Gastroesophageal Reflux Disease and Peptic Ulcer Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis.

Jang Y ve arkadaşları · Journal of gastroenterology and hepatology · 2026

Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz

Kapsam: Reflü veya ülser hastalarında 10 randomize, bir gözlemsel çalışma.

ÖZET

P-CAB ve PPI gruplarında çoğu yan etki benzerdi; P-CAB grubunda gastrin artışı daha fazlaydı.

Karma hastalık popülasyonu ve sınırlı uzun dönem veri nedeniyle tüm ülser hastalarına aynı sonuç uygulanamaz.

02 · ARALIKLI VE SÜREKLİ PPI TEDAVİSİ

Intermittent vs continuous proton pump inhibitor therapy for high-risk bleeding ulcers: a systematic review and meta-analysis.

Sachar H ve arkadaşları · JAMA internal medicine · 2014

Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz

Kapsam: Endoskopik tedavi uygulanmış yüksek riskli kanayan ülserler.

ÖZET

Aralıklı PPI rejimleri yeniden kanama açısından sürekli infüzyona karşı önceden belirlenen aşağı kalmama sınırını karşıladı.

Sonuçlar endoskopik hemostaz sonrası uygun doz rejimlerine aittir; tedavisiz kanamaya genellenemez.

03 · NSAİİ ÜLSERİNİ ÖNLEMEDE FEKSUPRAZAN

Comparing the Efficacy and Safety of Fexuprazan and Lansoprazole for the Prevention of Nonsteroidal Anti-inflammatory Drug-Induced Peptic Ulcer.

Hong S ve arkadaşları · Gut and liver · 2025

Çalışma türü: Çift kör randomize aktif kontrollü çalışma

Kapsam: Güney Kore’de uzun süreli NSAİİ kullanan 423 hasta.

ÖZET

24 haftada endoskopik ülseri önlemede feksuprazan lansoprazana aşağı kalmadı; kanama olayı görülmedi.

Düşük olay sayısı ve belirli NSAİİ seçenekleri, ağır kanamayı önleme veya uzun dönem güvenlik çıkarımını sınırlar.

04 · PROFİLAKTİK ARTER EMBOLİZASYONU

Systematic Review and Meta-Analysis of Prophylactic Transarterial Embolization for High-Risk Bleeding Peptic Ulcer Disease.

Chang JHE ve arkadaşları · Journal of vascular and interventional radiology : JVIR · 2021

Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz

Kapsam: Başarılı endoskopik hemostaz sonrası yüksek riskli ülserlerde beş çalışma.

ÖZET

Ek embolizasyon grubunda yeniden kanama ve ölüm daha düşük bulundu.

Az sayıda ve heterojen çalışma, yöntemin herkese rutin uygulanmasını desteklemek için yeterli değildir.

05 · YAPIŞIK PIHTILI ÜLSERDE ENDOSKOPİK TEDAVİ

Systematic review and meta-analysis of endoscopic versus medical management of peptic ulcers with adherent clots.

Tassone D ve arkadaşları · Journal of gastroenterology and hepatology · 2024

Çalışma türü: Randomize çalışmaların meta-analizi

Kapsam: Yedi çalışmada 268 hasta.

ÖZET

Endoskopik hemostaz yeniden kanamayı azalttı; ölüm veya cerrahi gereksiniminde belirgin fark gösterilemedi.

Örneklem ve özellikle ölüm verileri azdı; belirsizlik geniştir.

06 · STATİN KULLANIMI VE ÜLSER RİSKİ

Statins and risk of peptic ulcer disease: A systematic review and meta-analysis.

Wijarnpreecha K ve arkadaşları · Arab journal of gastroenterology : the official publication of the Pan-Arab Association of Gastroenterology · 2020

Çalışma türü: Gözlemsel çalışmaların meta-analizi

Kapsam: Üç vaka-kontrol veya kohort çalışması.

ÖZET

Statin kullananlarda ülser riski sayısal olarak daha düşük olsa da istatistiksel olarak anlamlı değildi.

Yüksek heterojenlik ve gözlemsel tasarım nedeniyle statinler ülser tedavisi veya korunması için önerilemez.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurun.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.