PEPTİK ÜLSER HASTALIĞI
ÖZET
Peptik ülser, mide veya onikiparmak bağırsağının iç yüzeyinde oluşan derinleşmiş yaradır. En önemli nedenler Helicobacter pylori enfeksiyonu ve NSAİİ grubu ağrı kesicilerdir; her üst karın ağrısı ülser anlamına gelmez. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Erişkin odaklı genel bilgi ve profesyonel yaklaşım; çocukluk ve gebelik için ayrı kişiselleştirilmiş değerlendirme gerekir.
HALK İÇİN KISA BİLGİ
Üst karında yanma veya ağrı, erken doyma, şişkinlik ve bulantı görülebilir; bazı ülserler belirti vermeden kanayabilir. Hastalık yalnız stres veya acılı yiyeceklerden kaynaklanmaz. Kanama, delinme ve mide çıkışında tıkanma ciddi komplikasyonlardır. Tanıda kullanılan testler yakınmalar, yaş, ilaçlar ve komplikasyon şüphesine göre seçilir. [1]
TEDAVİYE KATILIM
H. pylori saptanırsa birden fazla ilacın birlikte kullanıldığı eradikasyon tedavisi verilir. İlaçların önerilen sürede tamamlanması önemlidir. Ağrı kesici kullanımının sürdürülüp sürdürülmeyeceği hekimle değerlendirilir; gerekli hastada koruyucu asit baskılama planlanır. Kalp veya damar hastalığı için verilen aspirin kendi kendine kesilmemelidir. Tedaviden sonra enfeksiyonun temizlendiği ayrıca doğrulanır. [2]
ACİL BELİRTİLER
Kan kusma, kahve telvesi görünümünde kusma, siyah katranımsı dışkı, bayılma veya ani şiddetli karın ağrısında acil yardım gerekir. Bu belirtiler basit hazımsızlık olarak değerlendirilmemelidir. [1]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Ağrının başlangıcı, yemeklerle ilişkisi, kusma, erken doyma ve kanama belirtileri sorgulanır. Reçeteli veya reçetesiz NSAİİ, aspirin ve önceki ülser öyküsü özellikle öğrenilir. H. pylori tedavisi alıp almadığı ve tedavi başarısının kontrol edilip edilmediği kaydedilir. [1]
FİZİK MUAYENE
FİZİK MUAYENE VE İLK YAKLAŞIM
Kanama şüphesinde vital bulgular, dolaşım ve genel durum önceliklidir. Üst gastrointestinal kanama hastane temelli değerlendirme gerektirebilir; endoskopi öncesi risk sınıflaması ve uygun resüsitasyon yapılır. Transfüzyon kararı kanama, hemoglobin ve kardiyovasküler durumla birlikte değerlendirilir; yalnız ülser tanısına dayanarak verilmez. [4]
AYIRICI TANI
H. pylori ve NSAİİ ilişkili hastalık ilk sırada değerlendirilir. Her iki etken yoksa idiopatik ülser olasılığı düşünülmeden önce ilaç ve enfeksiyon değerlendirmesinin yeterliliği gözden geçirilir. Komplike ve komplike olmayan ülserlerin tedavi yolları farklıdır; kanama, perforasyon ve stenoz ayrı karar gerektirir. [3]
TANISAL YAKLAŞIM
H. pylori testleri ve gerektiğinde üst gastrointestinal endoskopi nedenin belirlenmesine yardımcı olur. Tedaviye rağmen iyileşmeyen ülserde yeniden endoskopi ve biyopsi gerekebilir. Eradikasyon kontrolü antibiyotik tedavisi bittikten en az dört hafta sonra planlanır; testin doğruluğunu etkileyen ilaçların nasıl düzenleneceği hekim tarafından belirlenir. Yakınmaların kaybolması tek başına eradikasyonun kanıtı değildir. [2]
TEDAVİ
Asit baskılayıcı tedavi ve etkenin ortadan kaldırılması birlikte ele alınır. NSAİİ ilişkili ülserde mümkünse sorumlu ilaç bırakılır; sürdürülmesi gerekiyorsa PPI ile koruma değerlendirilir. Daha önce ülser veya kanama geçirmiş hastalarda yeniden NSAİİ ya da düşük doz aspirin gereksinimi, gastrointestinal ve kardiyovasküler riskler birlikte tartılarak yönetilir. Antibiyotik rejimi yerel direnç ve önceki antibiyotik kullanımı dikkate alınarak seçilir. [3]
İZLEM VE ÖNERİLER
Devam eden yakınmalar tedavi uyumu, devam eden NSAİİ kullanımı ve kalıcı enfeksiyon açısından değerlendirilir. Sigaranın bırakılması desteklenir. İyileşmeyen veya tekrarlayan ülser, yalnız asit baskılayıcı dozu artırılarak izlenmemeli; neden yeniden araştırılmalıdır. [2]
GASTRİK ÜLSERİN KONTROLÜ
Gastrik ülserde yer ve boyut belgelenir, maligniteyi dışlamaya yönelik biyopsi değerlendirilir ve iyileşmeyi doğrulamak için genellikle 6–8 haftada tekrar endoskopi planlanır. H. pylori durumu ve eradikasyon gereksinimi ayrıca değerlendirilir. [6]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
KANAYAN ÜLSER VE SEVK
Yüksek riskli kanama bulgularında endoskopik hemostaz uygulanır; ardından uygun PPI tedavisi sürdürülür. Yeniden kanamada ilk değerlendirme sıklıkla tekrar endoskopidir. Başarısızlık halinde girişimsel radyoloji veya cerrahi seçenekleri multidisipliner değerlendirilir. [4]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
H. PYLORİ ERADİKASYONU VE DOĞRULAMA
Duyarlılık bilinmiyorsa ACG 2024, 14 günlük optimize bizmutlu dörtlü rejimi (PPI, bizmut, tetrasiklin ve metronidazol) tercih eder; seçim alerji, yerel direnç ve erişime uyarlanır. Klaritromisin veya levofloksasin içeren kurtarma rejimleri duyarlılık gösterilmeden seçilmemelidir. Eradikasyon üre nefes testi veya dışkı antijeniyle doğrulanır. Yanlış negatifliği azaltmak için testten önce PPI iki hafta, antibiyotik ve bizmut dört hafta kesilmiş olmalıdır; bu ara hekim tarafından güvenli biçimde planlanır. [5]
KLİNİK DURUMLARIN KARŞILAŞTIRILMASI
Karşılaştırma eğitim amaçlıdır; klinik bağlam ve hasta özellikleriyle birlikte yorumlanır.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Peptic ulcers: definition and clinical features ↗
Bu kayıtta belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-25
- Treatment for peptic ulcers ↗
Bu kayıtta belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-25
- Evidence-based clinical practice guidelines for peptic ulcer disease 2020 ↗
Kamada T ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-25
- Upper gastrointestinal bleeding: current evidence ↗
Shung DL ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-25
- ACG 2024 Helicobacter pylori guideline highlights ↗
ACG · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-25
- BSG/AUGIS upper GI endoscopy quality standards ↗
BSG/AUGIS · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-25
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 6 ARAŞTIRMA
Bu bölümde konuya doğrudan ilişkin 6 doğrulanmış çalışma özeti yer alır. Yirmi üst sınırdır; birbirini tekrarlayan veya kapsamı uygun olmayan yayınlar sayıyı artırmak için eklenmemiştir.
01 · ASİT BASKILAYICILARIN GÜVENLİĞİ
Safety of Potassium-Competitive Acid Blockers Compared With Proton Pump Inhibitors in Patients With Gastroesophageal Reflux Disease and Peptic Ulcer Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis.
Jang Y ve arkadaşları · Journal of gastroenterology and hepatology · 2026
Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz
Kapsam: Reflü veya ülser hastalarında 10 randomize, bir gözlemsel çalışma.
ÖZET
P-CAB ve PPI gruplarında çoğu yan etki benzerdi; P-CAB grubunda gastrin artışı daha fazlaydı.
Karma hastalık popülasyonu ve sınırlı uzun dönem veri nedeniyle tüm ülser hastalarına aynı sonuç uygulanamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41330871 · DOI: 10.1111/jgh.70178
02 · ARALIKLI VE SÜREKLİ PPI TEDAVİSİ
Intermittent vs continuous proton pump inhibitor therapy for high-risk bleeding ulcers: a systematic review and meta-analysis.
Sachar H ve arkadaşları · JAMA internal medicine · 2014
Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz
Kapsam: Endoskopik tedavi uygulanmış yüksek riskli kanayan ülserler.
ÖZET
Aralıklı PPI rejimleri yeniden kanama açısından sürekli infüzyona karşı önceden belirlenen aşağı kalmama sınırını karşıladı.
Sonuçlar endoskopik hemostaz sonrası uygun doz rejimlerine aittir; tedavisiz kanamaya genellenemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 25201154 · DOI: 10.1001/jamainternmed.2014.4056
03 · NSAİİ ÜLSERİNİ ÖNLEMEDE FEKSUPRAZAN
Comparing the Efficacy and Safety of Fexuprazan and Lansoprazole for the Prevention of Nonsteroidal Anti-inflammatory Drug-Induced Peptic Ulcer.
Hong S ve arkadaşları · Gut and liver · 2025
Çalışma türü: Çift kör randomize aktif kontrollü çalışma
Kapsam: Güney Kore’de uzun süreli NSAİİ kullanan 423 hasta.
ÖZET
24 haftada endoskopik ülseri önlemede feksuprazan lansoprazana aşağı kalmadı; kanama olayı görülmedi.
Düşük olay sayısı ve belirli NSAİİ seçenekleri, ağır kanamayı önleme veya uzun dönem güvenlik çıkarımını sınırlar.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40567214 · DOI: 10.5009/gnl250019
04 · PROFİLAKTİK ARTER EMBOLİZASYONU
Systematic Review and Meta-Analysis of Prophylactic Transarterial Embolization for High-Risk Bleeding Peptic Ulcer Disease.
Chang JHE ve arkadaşları · Journal of vascular and interventional radiology : JVIR · 2021
Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz
Kapsam: Başarılı endoskopik hemostaz sonrası yüksek riskli ülserlerde beş çalışma.
ÖZET
Ek embolizasyon grubunda yeniden kanama ve ölüm daha düşük bulundu.
Az sayıda ve heterojen çalışma, yöntemin herkese rutin uygulanmasını desteklemek için yeterli değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33526343 · DOI: 10.1016/j.jvir.2020.12.005
05 · YAPIŞIK PIHTILI ÜLSERDE ENDOSKOPİK TEDAVİ
Systematic review and meta-analysis of endoscopic versus medical management of peptic ulcers with adherent clots.
Tassone D ve arkadaşları · Journal of gastroenterology and hepatology · 2024
Çalışma türü: Randomize çalışmaların meta-analizi
Kapsam: Yedi çalışmada 268 hasta.
ÖZET
Endoskopik hemostaz yeniden kanamayı azalttı; ölüm veya cerrahi gereksiniminde belirgin fark gösterilemedi.
Örneklem ve özellikle ölüm verileri azdı; belirsizlik geniştir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 38818853 · DOI: 10.1111/jgh.16611
06 · STATİN KULLANIMI VE ÜLSER RİSKİ
Statins and risk of peptic ulcer disease: A systematic review and meta-analysis.
Wijarnpreecha K ve arkadaşları · Arab journal of gastroenterology : the official publication of the Pan-Arab Association of Gastroenterology · 2020
Çalışma türü: Gözlemsel çalışmaların meta-analizi
Kapsam: Üç vaka-kontrol veya kohort çalışması.
ÖZET
Statin kullananlarda ülser riski sayısal olarak daha düşük olsa da istatistiksel olarak anlamlı değildi.
Yüksek heterojenlik ve gözlemsel tasarım nedeniyle statinler ülser tedavisi veya korunması için önerilemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 32830090 · DOI: 10.1016/j.ajg.2020.07.007
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurun.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.