PERİFERİK ARTER HASTALIĞI

Ağrının yeri, yürümeyle başlama mesafesi, durmakla düzelmesi, gece/istirahat ağrısı ve yara süresi kaydedilir. Sigara, diyabet, böbrek hastalığı, önceki damar girişimleri ve diğer damar bölgelerindeki hastalık sorgulanır. İşlevsel kayıp ve günlük yaşam hedefleri tedavi kararına katılır. [2]

Her iki bacakta nabızlar, cilt rengi, sıcaklık, yara ve doku kaybı değerlendirilir; ayaklar ayakkabı çıkarılarak incelenir. Kol ve ayak bileği basınçlarının uygun Doppler tekniğiyle karşılaştırılması tanının parçasıdır. Diyabette normal veya yüksek indeks hastalığı tek başına dışlamaz. [3]

Spinal kanal darlığına bağlı nörojenik kladikasyon, eklem hastalığı, nöropati ve venöz sorunlar ayrılır. Ağrının yalnız oturmak veya omurgayı eğmekle düzelmesi, eklem hareketiyle ilişkisi ve nabız bulguları birlikte yorumlanır. Normal istirahat ABI’si varken tipik efor yakınmasında egzersiz testi gerekebilir. [2]

TANI VE KLİNİK SINIFLAMA

ABI ≤0,90 anormal; 0,91–0,99 sınırda; 1,00–1,40 normal; >1,40 sıkıştırılamayan damar lehinedir. Son grupta parmak basıncı/TBI ve dalga biçimleri kullanılır; TBI ≤0,70 anormaldir. Kronik ekstremiteyi tehdit eden iskemide ek perfüzyon testleri gerekir. Anatomik görüntüleme özellikle girişim planını değiştirecekse yapılır. [2]

MEDİKAL TEDAVİ VE REVASKÜLARİZASYON

Yüksek yoğunluklu statin, sigara bırakma ve yapılandırılmış egzersiz temel tedavidir. Semptomatik hastada aspirin veya klopidogrel; uygun düşük kanama riskinde düşük doz rivaroksaban–aspirin stratejisi değerlendirilir. Başka endikasyon yoksa tam doz antikoagülasyon verilmez. Silostazol kladikasyonda kullanılabilir fakat kalp yetersizliğinde verilmez. [2]

Denetimli egzersize rağmen yaşamı sınırlayan kladikasyonda uygun anatomi için revaskülarizasyon değerlendirilir; yalnız görüntüde darlık bulunması girişim gerekçesi değildir. [3]

Yürüme kapasitesi, istirahat ağrısı, yara iyileşmesi, ayak bakımı ve tedavi uyumu izlenir. Revaskülarizasyon sonrası klinik ve hemodinamik durum yeniden değerlendirilir. Yeni belirti, nabız değişimi veya yara gelişmesi kontrol zamanını öne çeker; işlem yapılmış olması damar riskinin sona erdiği anlamına gelmez. [4]

ACİL DAMAR DEĞERLENDİRMESİ

Ani ağrı, soğukluk, duyu kaybı veya özellikle motor güçsüzlük akut iskemi düşündürür. Ekstremitenin canlılığı hızla değerlendirilir; kurtarılabilir tehdit altındaki bacakta acil revaskülarizasyon geciktirilmez. İstirahat ağrısı, iyileşmeyen yara veya gangren de hızlı damar ekibi değerlendirmesi gerektirir. [4]