PERİFERİK KAN YAYMASI

Periferik kan yayması, kan hücrelerinin mikroskop altında görünümünü değerlendiren laboratuvar incelemesidir. Kan örneği cam yüzeye yayılır ve hücreleri ayırt etmeyi kolaylaştıran boyalarla hazırlanır. Alyuvarların büyüklüğü ve biçimi, akyuvarların özellikleri ve trombositlerin görünümü değerlendirilir. Hemogram çoğunlukla sayısal bilgi verirken yayma bu hücrelerin nasıl göründüğünü göstererek değerlendirmeyi tamamlar. Anormal kan sayımı, kansızlık bulguları, açıklanamayan morarma veya bazı enfeksiyon şüphelerinde istenebilir. Tek başına bütün hastalıkların adını koyan bir test değildir. Sonuç, kişinin yakınmaları, öyküsü ve diğer incelemeleriyle birlikte yorumlanır. Raporun uzun veya çok sayıda teknik terim içermesi, kendiliğinden ağır hastalık anlamına gelmez.

Yaymanın önemli görevlerinden biri, otomatik cihazın verdiği düşük trombosit sonucunun gerçek olup olmadığını araştırmaktır. Örnek tüpünde trombositlerin birbirine yapışması, cihazın bunları tek tek saymasını engelleyebilir. Bu durum hastanın dolaşımında gerçekten aynı ölçüde trombosit eksikliği olduğu anlamına gelmez. Laboratuvar kümeleri veya örnekteki fibrin parçalarını görerek sonuçtaki teknik sorunu fark edebilir. Gerektiğinde yeni örnek ve uygun başka sayım yaklaşımı kullanılır. Hangi tüpün ve yöntemin seçileceği laboratuvarın doğrulama sürecine bağlıdır. Böylece yalnız cihaz sayısına dayanarak yanlış bir hastalık etiketi konulması önlenmeye çalışılır; gerçek trombosit düşüklüğü ise ayrıca klinik olarak değerlendirilir.

Parçalanmış alyuvarlar, yani şistositler, yaymada özel dikkat gerektiren bir bulgudur. Uluslararası standardizasyon önerileri bu hücrelerin tanımlanması ve sayılması için ortak bir yaklaşım sunar. Erişkinde yüzde birin üzerindeki şistosit oranı trombotik mikroanjiyopati açısından şüphe uyandırabilir. Bununla birlikte sayı, hastanın bütün bulgularından bağımsız kesin hastalık tanısı değildir. Prematüre bebeklerde erişkin sınırı otomatik uygulanmaz. Otomatik cihazların parçalanmış hücre uyarıları mikroskobik incelemeye yardımcı olabilir, fakat morfolojik değerlendirmeyi her durumda gereksiz kılmaz. Raporun hangi yaş grubuna, hangi sayım yöntemine ve hangi klinik soruya ait olduğu açıklanmalıdır. Sonuç, sayı ile görünümün birlikte değerlendirilmesini gerektirir.