PERİFERİK POLİNÖROPATİ
ÖZET
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Çoklu periferik sinir hastalığı; yalnız parestezi yakınması ve tek sinir sıkışması ayrı konulardır.
HALK İÇİN KISA BİLGİ
Duyu kaybı nedeniyle sıcaklık veya yaralanma fark edilmeyebilir; denge ve yürüme etkilenebilir. Bazı hastalarda ayağı kaldırmak zorlaşır. Ayağa kalkınca baş dönmesi, terleme, sindirim veya mesane sorunları otonom sinir etkilenimini düşündürebilir. [1]
TEDAVİNİN AMACI
Tedavide önce düzeltilebilir neden aranır. Diyabet kontrolü, B12 eksikliğinin giderilmesi veya sorumlu ilacın hekimce değiştirilmesi yararlı olabilir. Ağrı tedavisi sinir hasarının nedenini ortadan kaldırmakla aynı şey değildir; her nöropati tamamen düzelmez. [3]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Başlangıç ve ilerleme hızı, simetri, ayak-el dağılımı, kuvvet ve otonom yakınmalar kaydedilir. Diyabet, böbrek hastalığı, alkol, ilaç/kemoterapi, beslenme veya mide-bağırsak cerrahisi ve aile öyküsü araştırılır. Kronik simetrik distal örüntü ile hızlı, asimetrik veya motor baskın tablo ayrılır. [4]
FİZİK MUAYENE
Kuvvet, refleksler ve duyu değerlendirilir. Yürüyüş, denge, kas erimesi ve ayak deformiteleri incelenir. Titreşim, pozisyon, ağrı-sıcaklık ve koruyucu duyu kaybı farklı liflerin etkilenimini gösterebilir; cilt, ülser ve periferik nabızlar da gözden geçirilir. [2,4]
AYIRICI TANI
Diyabet varlığı başka nedenleri araştırmayı gereksiz yapmaz. Vitamin eksikliği, toksik/ilaç etkisi, kalıtsal hastalık, paraprotein veya inflamatuvar nedenler düşünülebilir. Tek sinir, kök ya da merkezi sinir sistemi örüntüsü yaygın polinöropatiden ayrılır. [4]
TANISAL YAKLAŞIM
TANISAL İNCELEMELER
Başlangıçta kan sayımı, metabolik değerlendirme, glukoz, TSH, B12 ve immünfiksasyonlu serum protein elektroforezi klinik bağlamda değerlendirilir. Ayrıntılı testler örüntüye göre seçilir. Sinir iletim/EMG incelemesi tanıyı ve aksonal-demiyelinizan ayrımı destekler; biyopsi rutin değildir. [2,4]
TEDAVİ
Nedene yönelik tedaviye ek olarak nöropatik ağrıda amitriptilin, duloksetin, gabapentin veya pregabalin gibi seçenekler kişisel risklere göre değerlendirilebilir. Düşük dozla başlayıp toleransa göre ayarlama yapılır; uyku hali ve baş dönmesi düşme/araç kullanma riskini etkiler. Bağışıklık tedavisi yalnız uygun hastalık alt tipinde kullanılır. [3]
İZLEM VE ÖNERİLER
İŞLEV VE İZLEM
Ağrının yanında kuvvet, denge ve gündelik işlev izlenir. Fizyoterapi, ayak bileği desteği veya yürüme yardımı gerekebilir. İlaç yan etkisi ve işlevsel yarar birlikte tartılır; yalnız ağrı puanındaki değişiklik yeterli değildir. Mesane, sindirim ve cinsel işlev yakınmaları ayrıca ele alınır. [3]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
SEVK GEREKTİREN ÖRÜNTÜ
Hızla ilerleyen, belirgin asimetrik, proksimal veya motor baskın etkilenim daha ileri nöromüsküler değerlendirme gerektirir. Solunum veya yutma etkilenimi ve akut güçsüzlük, sıradan kronik nöropati kabul edilmeden acilen değerlendirilmelidir. [4]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
ARAŞTIRMALARIN SINIRI
Aşağıdaki çalışmalar ağırlıkla diyabetik ağrılı nöropatiyi değerlendirir. Ağrı azalması tüm polinöropatilerde sinir iyileşmesi anlamına gelmez. Bariatrik cerrahi yalnız nöropatiyi tedavi etmek amacıyla bu derlemeye dayanarak önerilemez; besin eksikliği de nöropati nedeni olabilir. [5]
SİNİR ETKİLENİMİNİN GÖRÜNÜMÜ
Bir hastada birden çok alan etkilenebilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Peripheral neuropathy symptoms ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Peripheral neuropathy diagnosis ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Peripheral neuropathy treatment ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Peripheral polyneuropathy evaluation and differential diagnosis ↗
AAPM&R KnowledgeNow · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-25
- The Effect of Bariatric Surgery on Peripheral Polyneuropathy: a Systematic Review and Meta-analysis. ↗
Çalışma yazarları · Kaynak tarihi: 2019 · Erişim: 2026-10-25
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
Bu maddede konuya ilişkin 3 seçilmiş araştırma yer alır; liste sistematik ve eksiksiz bir kanıt taraması değildir.
01 · DİYABETİK AĞRILI NÖROPATİDE DULOKSETİN VE GABAPENTİN
A comparative double-blind randomized study on the effectiveness of Duloxetine and Gabapentin on painful diabetic peripheral polyneuropathy.
Majdinasab N ve arkadaşları · Drug design, development and therapy · 2019
Çalışma türü: Çift kör randomize karşılaştırmalı çalışma
Kapsam: Ağrılı diyabetik polinöropatili 104 kişi.
ÖZET
Sekiz haftada her iki grupta ağrı ve uyku yakınmaları iyileşti; yazarlar belirgin gruplar arası etkinlik farkı olmadığını ve duloksetinde daha iyi tolerans bildirdi.
Kısa süre, seçilmiş popülasyon ve özetteki istatistik yazım tutarsızlıkları nedeniyle sayısal üstünlük çıkarılmamalıdır; tüm nöropatilere genellenmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 31354243 · DOI: 10.2147/DDDT.S185995
02 · BARİATRİK CERRAHİ VE POLİNÖROPATİ
The Effect of Bariatric Surgery on Peripheral Polyneuropathy: a Systematic Review and Meta-analysis.
Aghili R ve arkadaşları · Obesity surgery · 2019
Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz
Kapsam: Dört çalışma.
ÖZET
Bazı gruplarda nöropati belirti ve engellilik puanları cerrahi sonrasında azaldı. Buna karşın besin eksikliğine bağlı ameliyat sonrası nöropati riski de vurgulandı.
Az ve farklı popülasyonlu çalışmalar nedensel yorumu sınırlar; cerrahi yalnız nöropati için önerilemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 31256355 · DOI: 10.1007/s11695-019-04004-1
03 · DİYABETİK NÖROPATİDE FREMS EK TEDAVİSİ
The 8-Week Efficacy of Frequency Rhythmic Electrical Modulated System (FREMS) as an Add-on Therapy in the Treatment of Symptomatic Diabetic Peripheral Polyneuropathy.
Gorczyca-Siudak D ve arkadaşları · International journal of environmental research and public health · 2022
Çalışma türü: Tek kör randomize sahte girişim kontrollü çalışma
Kapsam: Semptomatik distal simetrik diyabetik polinöropatili kişiler; özette örneklem sayısı verilmedi.
ÖZET
Alfa-lipoik aside ek elektriksel uygulama sonrası ağrı ve bazı yaşam kalitesi ölçütlerinde sekiz haftaya uzanan iyileşme bildirildi.
Kısa takip ve özetteki sınırlı yöntem bilgisi yorum gücünü azaltır; kalıcı sinir onarımı veya rutin kullanım kanıtı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 36612433 · DOI: 10.3390/ijerph20010111
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde sağlık hizmetine başvurun.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.