PERİODONTAL SONDALAMA VE PERİODONTAL KAYIT

Periodontal sondalama, diş eti ile diş arasındaki aralığın küçük, işaretli bir probla ölçülmesidir. Diş hekimi bu ölçümü kanama, çekilme ve diğer muayene bulgularıyla birlikte değerlendirir. Amaç yalnız bir sayı üretmek değil, dişi destekleyen dokuların durumunu anlamaktır. Öyküde tütün kullanımı ve diyabet gibi etkenler sorulabilir; kemik kaybı için gerektiğinde radyografilerden yararlanılır.

Temel Periodontal Muayene, İngilizce kısaltmasıyla BPE, hızlı bir taramadır. Ağız altı bölgeye ayrılır ve her bölgenin en yüksek kodu kaydedilir. Bu kısa kayıt hangi alanın daha ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini gösterir; kendi başına kesin periodontitis tanısı koymaz. Aynı nedenle tedaviye yanıtın yalnız toplam BPE koduna bakılarak değerlendirildiği bir takip yeterli değildir.

Ayrıntılı başlangıç kaydında diş başına altı noktadaki sondalama derinliği ve kanama değerlendirilir. Diş eti çekilmesi, diş hareketliliği, çok köklü dişlerde kökler arası bölgenin etkilenmesi ve irin gibi ek bulgular da kayda katılır. Başlangıç muayenesi ile tedavi sonrası izlemde gereken kayıt kapsamı her zaman tamamen aynı değildir.

Cep derinliği, diş eti kenarının yerinden ve dokudaki iltihaptan etkilenebilir. Bu nedenle klinik ataşman düzeyiyle aynı ölçüm değildir. Sondalamada kanama, iltihabın izlenmesine katkı sağlar; ancak uygulanan kuvvet ve ölçüm tekniği de sonucu etkileyebilir. Güncel Avrupa uzlaşısında manuel periodontal prob, rutin klinik değerlendirmede temel ölçüm aracı olmayı sürdürmektedir.

Ölçümlerin izlemde karşılaştırılabilmesi için uygulama standardizasyonu önemlidir. Bir eğitim sonrası güvenirlik araştırmasında tek bir periodontolog, otuz dokuz erişkinin seçilmiş iltihaplı ceplerinde tekrarlanabilir ölçümler elde etmiştir. Bununla birlikte tek değerlendiricinin seçilmiş bölgelerdeki başarısı, her klinikte aynı ölçüm hatasının bekleneceğini göstermez. Bu tür sonuçlar eğitim ve yöntem koşullarıyla birlikte okunmalıdır.

Diş etinde sürekli kanama, çekilme, çiğnerken ağrı veya sallanan dişler değerlendirilmelidir. Muayene sonucunda bakımın kapsamı belirlenebilir ve gerektiğinde diş eti hastalıkları uzmanına yönlendirme yapılabilir. Kişinin kendi başına diş eti aralığını ölçmeye çalışması, profesyonel muayenenin yerini tutan bir tanı yöntemi olarak görülmemelidir.