PERİORİFİSYAL DERMATİT
ÖZET
Periorifisyal dermatit, ağız, burun veya göz çevresinde küçük iltihaplı kabarıklıklar oluşturan yüz dermatozudur. Yüze sürülen kortizonlu ürünler önemli tetikleyicilerdendir. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Yüz papülleri ve steroid ilişkisi; rozasea ve akneden ayrım.
HALK İÇİN
Yanma, hassasiyet ve kuruluk olabilir; görünüm akne veya rozaseayla karışabilir. Güçlü steroid kısa süre rahatlatıp sonrasında döküntüyü sürdürebilir. Yüze yeni steroid başlamak yerine kullanılan ürünlerle birlikte muayeneye başvurulmalıdır. [1]
Aşırı kozmetik, ağır yağlı kremler ve tahriş edici temizleyiciler azaltılır. Tedavinin etkisi günlerden çok haftalar içinde ortaya çıkar; steroid bırakılırken geçici alevlenme gelişmesi tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez. [2]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
MARUZİYET ÖYKÜSÜ
Topikal steroidin gücü/süresi, burun spreyi veya inhaler, kozmetikler, güneş koruyucular ve diş çevresi ürünleri sorgulanır. Çocuklarda aile tarafından kullanılan steroidin yüze teması da değerlendirilir. [2]
FİZİK MUAYENE
Ağız, burun veya göz çevresindeki benzer boyutlu papül/püstüller ve hafif pullanma incelenir. Dudak kırmızısının hemen çevresinde dar sağlam şerit tipiktir. Komedonların olmaması akneden ayrımı destekler. [2]
AYIRICI TANI
Aknenin komedonları, rozaseanın farklı merkezi yüz dağılımı, seboreik dermatitin saçlı deri/kaş eşlikçiliği ve kontakt dermatitin belirgin kaşıntısı ayırıcıdır. Dudak yalama dermatiti ve impetigo da değerlendirilir. [2]
TANISAL YAKLAŞIM
Tanı çoğunlukla kliniktir; rutin geniş laboratuvar paneli gerekmez. Atipik veya dirençli olguda enfeksiyon için sürüntü/kazıntı, temas alerjisi için yama testi veya tanısal belirsizlikte biyopsi düşünülebilir. [2]
TEDAVİ
TEDAVİ SEÇİMİ
Yüze kullanılan steroid bırakılır; uzun süre güçlü steroid kullanmış hastada reboundu azaltmak için hekimce kademeli azaltma planı yapılabilir. Tıbben gerekli inhaler veya sistemik steroid kendi kendine kesilmez; inhaler sonrası yüz/ağız temizliği yardımcıdır. [2]
Hafif hastalıkta sade bakım ve uygun topikal metronidazol/eritromisin düşünülebilir. Daha belirgin olguda erişkine uygun oral tetrasiklin grubu antiinflamatuvar tedavi kullanılır; gebelik ve küçük çocukta uygun makrolid gibi alternatif seçilir. Tedavi genellikle birkaç hafta sürer, yanıta göre uzatılır. [1,3]
Pimekrolimus bazı hastalarda kısa dönem steroid dışı seçenek olabilir; küçük randomize çalışmada tedavi sırasında şiddet azalmış ancak takipte fark sürmemiştir. Refrakter olguda otomatik antibiyotik tekrarı yerine tanı/uyum değerlendirilir. [4]
İZLEM VE ÖNERİLER
Birkaç haftalık kontrolde papül yükü, yanma, tahriş ve ürün kullanımı gözden geçirilir. Düzelince tetikleyici steroidlerden kaçınma sürdürülür; nüks mümkündür. [1]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
HIZLI DEĞERLENDİRME
Göz ağrısına görme değişikliği, ışık hassasiyeti veya belirgin kızarıklık eşlik ediyorsa hızlı göz değerlendirmesi gerekir; ani görme kaybı acildir. Bu bulgular yalnız çevre derideki döküntüye bağlanmamalıdır. [5]
Tanı belirsizliği veya tedaviye yanıtsızlıkta dermatoloji değerlendirmesiyle taklitçiler ve tetikleyiciler yeniden gözden geçirilir. [2,3]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
AYIRICI DEĞERLENDİRME
Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Peri-oral dermatitis ↗
British Association of Dermatologists · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Periorificial dermatitis ↗
DermNet · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-26
- Perioral dermatitis ↗
Primary Care Dermatology Society · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Pimecrolimus cream (1%) efficacy in perioral dermatitis - results of a randomized, double-blind, vehicle-controlled study in 40 patients. ↗
Oppel, Pavicic, Kamann, Bräutigam, Wollenberg · Kaynak tarihi: 2007 · Erişim: 2026-10-26
- Eye pain ↗
NHS · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.
01 · PERİORAL DERMATİTTE PİMEKROLİMUS
Pimecrolimus cream (1%) efficacy in perioral dermatitis - results of a randomized, double-blind, vehicle-controlled study in 40 patients.
T Oppel, T Pavicic, S Kamann, M Bräutigam, A Wollenberg · Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology : JEADV · 2007
Çalışma türü: Randomize çift kör taşıyıcı kontrollü çalışma
Kapsam: 40 hasta, 4 hafta tedavi ve 4 hafta takip
ÖZET
Tedavi sırasında hastalık şiddeti pimekrolimusla daha düşüktü; takipte anlamlı fark yoktu. İkinci hafta %50 yanıt farkı istatistiksel anlamlılığa ulaşmadı.
Küçük tek merkez çalışma; kalıcı iyileşme veya tüm alt gruplarda üstünlük göstermez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 17894701 · DOI: 10.1111/j.1468-3083.2007.02191.x
02 · METRONİDAZOL KREM VE ORAL TETRASİKLİN
Topical metronidazole in the treatment of perioral dermatitis.
N K Veien, J M Munkvad, A O Nielsen, A M Niordson, D Stahl, J Thormann · Journal of the American Academy of Dermatology · 1991
Çalışma türü: Çift kör çift taklitli randomize çok merkezli çalışma
Kapsam: 108 hasta, 8 haftalık tedavi
ÖZET
İki yaklaşım papülleri azalttı; oral tetrasiklin daha etkiliydi. Son medyan papül yükü başlangıcın sırasıyla %8 ve %0’ıydı.
Eski çalışma; gebelik ve çocuklarda oral tetrasiklin kullanımına dayanak oluşturmaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 2007672 · DOI: 10.1016/0190-9622(91)70038-4
03 · ÇOCUKLARDA KRİSABOROL PİLOT ARAŞTIRMASI
Crisaborole 2% for Pediatric Periorificial Dermatitis: A Randomized, Double-Blind, Vehicle-Controlled Pilot Study.
Ayelet Ollech, Bat-El Bar Aluma, Adi Weiss-Fink, Amir Horev, Ori Toker, Tali Czarnowicki · Annals of dermatology · 2026
Çalışma türü: Randomize çift kör taşıyıcı kontrollü pilot çalışma
Kapsam: 3 ay–18 yaş arasında 23 katılımcı; 4 hafta tedavi, 4 hafta gözlem
ÖZET
Her iki grup iyileşti; krisaborol hiçbir zaman noktasında istatistiksel olarak plasebodan üstün değildi. Yanma/batma daha sık bildirildi.
Küçük pilot; rutin etkili standart tedavi iddiasını desteklemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 42244271 · DOI: 10.5021/ad.25.227
Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.