PERİTONSİLLER APSE

NASIL GELİŞİR VE BELİRTİLERİ NELERDİR?

Enfeksiyon çoğu zaman bademcikten çevresindeki alana yayılır. Başlangıçta yalnız dokuda şişlik ve iltihap bulunabilir; daha sonra boşlukta irin toplanabilir. Bu nedenle peritonsiller selülit ile gerçek apse arasında ayrım yapılır. İkisinin görünümü örtüşebilir, ancak drenaj gereksinimi aynı değildir. [2]

Tek taraflı belirgin boğaz ağrısı, ateş, kulağa vuran ağrı, boğuk ses ve salya artışı görülebilir. Yumuşak damak şişebilir, küçük dil karşı tarafa itilebilir. Yüz veya boyunda şişlik ve sıvı alamama hastalığın etkisini artırır. Ağız açmada kısıtlanma muayeneyi de zorlaştırabilir. [1]

Yakın zamanda tonsillit geçirilmesi tanıya yardımcıdır, fakat önceden belirgin bademcik enfeksiyonu anlatılmaması apseyi dışlamaz. Daha önceki tekrarlayan boğaz enfeksiyonları uzun dönem kararlar açısından önemlidir. Hastanın ne zamandır sıvı içemediği ve antibiyotik kullanıp kullanmadığı mutlaka öğrenilmelidir. [2]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Nefes almakta güçlük, hızla artan ağız-boğaz şişliği, yutamama veya belirgin ağız açamama varsa 112/acil başvuru gerekir. Evde şişliği delmeye, sıkmaya veya zorla boğazı açmaya çalışılmaz. Hava yolu güvenliği ve sıvı durumu önceliklidir; evde antibiyotik denemesi değerlendirmeyi geciktirmemelidir. [4]

Boğaz ağrısının hızla ağırlaşması ve sesin değişmesi de acil değerlendirme nedenidir. Hasta yalnız görünür beyaz noktaları temizlemeye odaklanmamalıdır. Sorun bademcik yüzeyinin ötesinde olabilir ve hastane tedavisi gerektirebilir. [1,4]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Klinik muayene tanının merkezindedir. Ağız açılması, damak asimetrisi, boyun bulguları, solunum ve genel durum değerlendirilir. Kan testleri enfeksiyon ve sıvı durumunu değerlendirmeye yardımcı olabilir. Uzman tarafından yapılan aspirasyon, irin varlığını göstermenin yanında tedavi sağlayabilir. İşlemin güvenli koşullarda yapılması gerekir. [1]

Enfeksiyöz mononükleoz benzer ağır boğaz tablosuna yol açabilir. Daha derin boyun enfeksiyonları veya farklı nedenler şüpheye göre araştırılır. Gerekli kültür ve örnekler yerel protokole göre alınır; ağır hastada tedavi bunların sonucunu beklemek için ertelenmez. [2,3]

Tablo klinik öncelikleri sıralar; evde değerlendirme veya drenaj rehberi değildir. [1,2]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Tedavide ağrı kontrolü, sıvı desteği ve bakterilere yönelik antibiyotikler kullanılır. Yutamayan veya ağır hastada damar yolu gerekebilir. İrin toplanmışsa iğne aspirasyonu veya kesiyle boşaltma değerlendirilir. Yalnız belirtilerin hafiflemesi apsenin tamamen giderildiğini kanıtlamaz. [2]

Antibiyotik seçimi streptokoklar ve anaeroblar dahil beklenen etkenler, alerji ve yerel direnç bilgisiyle yapılır. Tedavi süresi ve ağızdan tedaviye geçiş, drenaj ve klinik yanıta bağlıdır. Farklı merkezlerin süreleri aynı olmayabilir; herkese değişmeden uygulanacak bir ev reçetesi verilmez. [3]

İZLEM VE ÖZEL GRUPLAR

Taburculuk için sıvı alımı, ağrı, genel durum ve güvenli takip değerlendirilir. Bazı hastalar aynı gün eve dönebilir, bazıları yatırılır. Verilen ilaç planına uyulmalı; kötüleşme, yeniden yutamama veya solunum yakınmasında tekrar acile başvurulmalıdır. Kontrol ihtiyacı taburculuk sırasında açıkça belirlenir. [1]

Tekrarlayan apse veya ağır tonsillit öyküsünde bademcik ameliyatı görüşülebilir. Her ilk atak otomatik cerrahi anlamına gelmez. Hastanın tercihleri, önceki ataklar ve cerrahi riskler birlikte değerlendirilir. İyileşme sonrası tekrar belirtilerinin tanınması uzun dönem bakımın önemli parçasıdır. [2]

KLİNİK AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.