PERKÜTAN ENDOSKOPİK GASTROSTOMİ
ÖZET
Perkütan endoskopik gastrostomi (PEG), ağızdan yeterli/güvenli beslenemeyen, bağırsağı kullanılabilir kişide karın duvarından mideye uzun süreli beslenme erişimidir; yutma bozukluğunu iyileştirmez. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Beslenme erişimi kararı, etik hedefler, bakım ve komplikasyonlar; stoma genel maddesi değil. Erişkin endikasyon çerçevesi; çocuk verileri ayrı sunulur.
KARAR YALNIZ TÜP SEÇİMİ DEĞİLDİR
Beslenmenin beklenen süresi, iyileşme olasılığı, kişinin istekleri ve bakım yükü konuşulur. Kısa süreli gereksinimde burundan mideye tüp uygun olabilir; dört haftayı aşacak destek için perkütan erişim düşünülebilir. İleri demansta veya yaşam beklentisi 30 günden kısaysa ESGE PEG yerleştirilmemesini önerir. [1]
İLK GÜNLERDE DİKKAT
İlk 72 saatte besleme sırasında ağrı, mide içeriği sızıntısı veya yeni kanama olursa besleme durdurulup acil değerlendirme alınmalıdır. Bunlar yalnız pansuman sorunu kabul edilmez. Tüpün dış parçası hekimin belirlediği iyileşme süresinde oynatılmamalıdır. [4]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ENDİKASYON VE ALTERNATİF
Nörolojik yutma bozukluğu, geçişi engelleyen hastalık ve yetersiz oral alımda beslenme hedefi belirlenir. Nazogastrik/nazojejunal tüp, radyolojik gastrostomi veya cerrahi erişim klinik anatomiye göre alternatif olabilir. Gastrik intolerans ve yüksek aspirasyon riski jejunal yaklaşımı gündeme getirir. [1]
FİZİK MUAYENE
HAZIRLIK VE GÜVENLİK
Solunum ve dolaşımın kararlı olması, karın anatomisi, asit, önceki cerrahiler, kanama riski, ilaçlar ve sedasyon gereksinimi değerlendirilir. Hasta ve bakım verenin tüp yönetimini öğrenebilmesi planlanır. Kan sulandırıcılar kendi kendine kesilmez; antikoagülasyon kararı kanama ve tromboz risklerini birlikte tartar. [1,3]
TANISAL YAKLAŞIM
İNME SONRASI ZAMANLAMA
Akut inmede erken PEG ile “daha iyi beslenme mutlaka daha iyi işlevsel sonuç verir” varsayımı yapılmaz. FOOD çalışmasının PEG/nazogastrik karşılaştırması erken PEG politikasını desteklemedi. Yutma değerlendirmesi ve iyileşme beklentisi yeniden gözden geçirilmelidir. [5]
TEDAVİ
UZMAN EKİP NASIL UYGULAR?
Endoskopiyle uygun mide alanı değerlendirilir ve tüp steril koşullarda yerleştirilir. Çekme tekniğinin uygun olmadığı ağır özofagus darlığı veya bazı baş-boyun/özofagus tümörlerinde doğrudan introducer yaklaşımı düşünülebilir. İşlem öncesi tek doz uygun antibiyotik yara enfeksiyonunu azaltmak amacıyla verilir; seçim alerji ve yerel protokole bağlıdır. [2]
Komplikasyonsuz yerleştirmeden sonra beslenmeyi rutin olarak ertesi güne ertelemek gerekmez; ASGE dört saat içinde başlamayı destekler. Bu öneri peritonit kuşkusu, instabilite veya başka komplikasyon bulunan hastaya otomatik uygulanmaz. [3]
İZLEM VE ÖNERİLER
BAKIM VE TÜP İŞLEVİ
Giriş yeri günlük kontrol edilir, temiz ve kuru tutulur. Kızarıklık, akıntı, kanama, sızıntı veya tüpün olağan görünümündeki değişiklik ekibe bildirilir. Sabitleme ve hareket ettirme kuralları tüp türüne ve kanalın olgunlaşmasına bağlıdır; bir başka hastanın talimatı kopyalanmaz. [4]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
KOMPLİKASYON YAKLAŞIMI
Şiddetli karın ağrısı, besleme ile ağrı, erken sızıntı veya taze kanamada tüpten besin, su ve ilaç vermeye devam edilmez; acil yardım alınır. [4]
PEG çıkarsa kanal saatler içinde kapanabilir; gecikmeden hastaneye başvurulur. Yerine koyma işlemi profesyonel değerlendirmeyle yapılmalıdır. [8]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
ÇOCUK VE KIRILGAN HASTA
Pediatrik PEG hazırlığı, anestezisi ve beslenme hedefleri çocuk ekibince düzenlenir. Çocuklarda erken besleme çalışması erişkin sonuçlarının basit kopyası değil, ayrı bir kanıttır. Teknik başarı tek başına yaşam kalitesi veya sağkalım yararı anlamına gelmez. [7]
İŞLEM KARARINI DEĞİŞTİREN AYRIMLAR
Karar klinik amaç, güvenlik ve hastanın tercihleriyle birlikte verilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Endoscopic management of enteral tubes in adult patients – Part 1: Definitions and indications ↗
ESGE · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- Endoscopic management of enteral tubes in adult patients – Part 2: Peri- and post-procedural management ↗
ESGE · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- ASGE guideline on gastrostomy feeding tubes: summary and recommendations ↗
ASGE · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- Care of a PEG feeding tube ↗
Kent Community Health NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- Effect of timing and method of enteral tube feeding for dysphagic stroke patients (FOOD): a multicentre randomised controlled trial. ↗
M S Dennis, S C Lewis, C Warlow, FOOD Trial Collaboration · Kaynak tarihi: 2005 · Erişim: 2026-10-26
- Antibiotic prophylaxis for percutaneous endoscopic gastrostomy for non-malignant conditions: a double-blind prospective randomized controlled trial. ↗
A Saadeddin, D A Freshwater, N C Fisher, B J M Jones · Kaynak tarihi: 2005 · Erişim: 2026-10-26
- Tolerability and safety of early enteral nutrition in children after percutaneous endoscopic gastrostomy placement: A multicentre randomised controlled trial. ↗
Anna Wiernicka ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2019 · Erişim: 2026-10-26
- What do to if your gastrostomy feeding tube comes out ↗
Kent Community Health NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: 2026 güncelleme · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar işlem seçimi, güvenliği veya hasta deneyimiyle doğrudan ilişkilidir; sonuçlar kendi hasta grupları içinde değerlendirilmelidir.
01 · FOOD: İNMEDE BESLENME YOLU VE ZAMANLAMASI
Effect of timing and method of enteral tube feeding for dysphagic stroke patients (FOOD): a multicentre randomised controlled trial.
M S Dennis, S C Lewis, C Warlow, FOOD Trial Collaboration · Lancet (London, England) · 2005
Çalışma türü: Pragmatik çok merkezli randomize çalışmalar
Kapsam: Disfajik inme hastaları; erken/geç tüp karşılaştırmasında 859, PEG/nazogastrik karşılaştırmasında 321 kişi.
ÖZET
PEG kolunda ölüm veya kötü işlevsel sonuç mutlak %7,8 daha fazlaydı; yalnız ölüm farkı anlamlı değildi. Bulgular erken PEG politikasını desteklemedi.
İnme ve erken dönem kararına aittir; tüm uzun süreli gastrostomi endikasyonlarına genellenmez. Yalnız yayımlanmış özet değerlendirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 15733717 · DOI: 10.1016/S0140-6736(05)17983-5
02 · PEG ÖNCESİ ANTİBİYOTİK PROFİLAKSİSİ
Antibiotic prophylaxis for percutaneous endoscopic gastrostomy for non-malignant conditions: a double-blind prospective randomized controlled trial.
A Saadeddin, D A Freshwater, N C Fisher, B J M Jones · Alimentary pharmacology & therapeutics · 2005
Çalışma türü: Çift kör randomize kontrollü çalışma
Kapsam: Malign olmayan endikasyonlarla PEG yapılan 99 erişkin.
ÖZET
Profilaksi kolunda giriş yeri enfeksiyonu %11, plaseboda %47 idi. Sistemik enfeksiyon da azaldı; ölüm farkı gösterilmedi.
Küçük ve eski bir çalışmadır; güncel antibiyotik seçimini tek başına belirlemez. Yalnız yayımlanmış özet değerlendirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 16167973 · DOI: 10.1111/j.1365-2036.2005.02578.x
03 · ÇOCUKLARDA PEG SONRASI ERKEN BESLEME
Tolerability and safety of early enteral nutrition in children after percutaneous endoscopic gastrostomy placement: A multicentre randomised controlled trial.
Anna Wiernicka, Małgorzata Matuszczyk, Agnieszka Szlagatys-Sidorkiewicz, Piotr Landowski, Ewa Toporowska-Kowalska, Beata Gębora-Kowalska, Katarzyna Popińska, Marta Sibilska, Urszula Grzybowska-Chlebowczyk, Sabina Więcek, Ewa Hapyn, Karolina Blimke-Kozieł, Jarosław Kierkuś · Clinical nutrition (Edinburgh, Scotland) · 2019
Çalışma türü: Altı merkezli randomize kontrollü çalışma
Kapsam: PEG yapılan 97 çocuk; ilk besleme üçüncü veya sekizinci saatte.
ÖZET
Besleme toleransı, komplikasyon sayısı ve yatış süresi arasında anlamlı fark görülmedi. Erken başlama genel olarak iyi tolere edildi.
Nadir ciddi olaylar için güç sınırlıdır; üç saatte besleme her çocuk için zorunlu değildir. Yalnız yayımlanmış özet değerlendirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 30197271 · DOI: 10.1016/j.clnu.2018.08.018
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. İşlem yalnız yetkin sağlık ekibince ve uygun izlem koşullarında uygulanır.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.