İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

PERKÜTAN NEFROSTOMİ

ÖZET

Perkütan nefrostomi, idrarı böbrekten vücut dışındaki bir torbaya boşaltmak için ciltten yerleştirilen bir drenaj tüpüdür. En sık, normal idrar akımı engellendiğinde böbrekte biriken idrarın boşaltılması amacıyla kullanılır. Mesaneye takılan sondadan farklıdır; doğrudan böbreğin toplayıcı sistemiyle bağlantılıdır. Bazı idrar kaçaklarında akımı başka yöne yönlendirmek için de gerekebilir.

Nefrostomi kararı verilirken tıkanıklığın nedeni, enfeksiyon, böbrek işlevi ve kişinin genel durumu değerlendirilir. Enfekte tıkanıklık, tek çalışan böbrekte tıkanma, iki taraflı tıkanma veya tıkanıklığa bağlı akut böbrek hasarı acil uzman değerlendirmesi gerektirebilir. İşlem kararı, yalnız ultrason raporundaki bir kelimeye değil bu klinik bütünlüğe dayanır.

İşlem öncesinde görüntüler, kullanılan ilaçlar, kanama riski, enfeksiyon bulguları ve anestezi gereksinimi gözden geçirilir. Kan testleri ve gerektiğinde kültürler planlamayı destekler. Acil bir durumda hastanın dolaşım ve solunum güvenliği ile drenaj gereksinimi birlikte yönetilir. Açlık, kan sulandırıcılar ve antibiyotikler için herkesin uygulayacağı tek bir ev reçetesi yoktur.

Bazı hastalarda böbrek ile mesane arasına yerleştirilen üreter stenti alternatif olabilir; bazılarında nefrostomi daha uygulanabilirdir. Her iki yöntem de altta yatan taşı, tümörü veya darlığı mutlaka ortadan kaldırmış olmaz. Geçici boşaltma ile sorunun kalıcı tedavisi ayrı planlanabilir. Nefrostominin ne kadar kalacağı da asıl neden ve sonraki tedaviye bağlıdır.

Eve çıkmadan önce hasta ve bakım veren kişiye torba, cilt bölgesi ve tüpün korunması hakkında bireysel eğitim verilmelidir. Malzeme temini, bakım desteği, kontrol ve gerekiyorsa tüp değişim randevusu belirlenir. Bu eğitim sadece bir broşürü teslim etmekten ibaret değildir; kişinin ne yapacağını ve ne zaman yardım isteyeceğini anladığı doğrulanmalıdır.

Torbanın boş kalması, tüpün yerinden çıkması, belirgin kanama, ateş veya artan yan ağrısı gecikmeden değerlendirilmelidir. Tüpü geri itmek, çekmek ya da kendi kararıyla yıkamak güvenli bir çözüm değildir. Küçük bir dış tüp gibi görünse de böbrekle bağlantılıdır; sorun halinde bakım ekibine veya acil servise ulaşmak gerekir.

ANAHTAR KELİMELER
  • perkütan nefrostomi
  • PCN
  • üriner drenaj
  • obstrüktif üropati
  • nefrostomi tüpü
  • piyonefroz
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

NEFROSTOMİ NASIL BİR DRENAJ SAĞLAR?

Nefrostomi tüpünün bir ucu böbrek toplayıcı sisteminde, diğer kısmı cilt dışındadır; idrar dış torbada birikir. Tek veya iki böbrek için gereksinim kişiye göre belirlenir. İşlem görüntüleme eşliğinde yetkin ekipçe yapılır ve sıklıkla lokal anestezi, gerektiğinde ek rahatlatıcı ilaç kullanılır. Amaç basıncı azaltmak veya idrarı hastalıklı bölgeden uzaklaştırmaktır. Tüpün bulunması böbreğin ne kadar iyileşeceğini tek başına göstermez. Bu metin yerleştirme tekniğini öğretmez.

Kaynaklar:[1]

EVDE YAŞAM VE BAKIMIN SINIRLARI

Tüp ve torba, çekilmeye veya istemsiz yer değiştirmeye karşı korunmalıdır. Pansumanın ve torbanın nasıl izleneceği hemşire tarafından gösterilir; bakım sıklığı kullanılan sisteme göre değişebilir. Sızıntı, torbaya idrar gelmemesi, yeni ağrı veya kanama olduğunda ekiple temas kurulur. Genel sıvı önerileri kalp veya böbrek hastalığına bağlı kısıtlamaları geçersiz kılmaz. Hasta yalnız kendisine öğretilmiş bakımı yapmalı; tıkanıklığı açmak için tüpe alet sokmamalı veya kuvvet uygulamamalıdır.

Kaynaklar:[7]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

ÖYKÜ, LABORATUVAR VE ANESTEZİ PLANI

Önceki görüntüler, kanama veya tromboz riski, antikoagülanlar, alerjiler, enfeksiyon bulguları ve sedasyon riski değerlendirilir. Acil girişimlerde tam kan sayımı, elektrolitler, renal işlev ve pıhtılaşma parametreleri komplikasyonların öngörülmesine yardım eder. Hava yolu ve dolaşım güvenliği için gerekli ekip, monitorizasyon ve gerekirse yoğun bakım desteği hazır olmalıdır. Enfekte sistemde antimikrobiyal yaklaşım kurumun mikrobiyoloji ve tedavi planıyla yürütülür. Bu değerlendirme, hayat kurtarıcı drenajın gereksiz geciktirilmesi anlamına gelmez.

Kaynaklar:[10]

FİZİK MUAYENE

GÖRELİ ENGELLER VE YARAR–RİSK DENGESİ

CIRSE 2026, nefrostomi için mutlak kontrendikasyon tanımlamaz; ağır koagülopati ve trombositopeni mümkünse düzeltilir. Düzeltilemeyen kanama riski, mümkün olduğunda retrograd stenti öne çıkarabilir. Ciddi elektrolit veya asit–baz bozukluğu nefrolojiyle eşgüdüm gerektirir. Septik hastada stabilizasyon sürerken drenaj, kusursuz koşullar beklenerek ertelenmemelidir. İleri malignitede yalnız teknik başarı değil beklenen yaşam kalitesi, hasta hedefleri ve tüpün bakım yükü de görüşülür.

Kaynaklar:[4]

AYIRICI TANI

DRENAJ GEREKSİNİMİ VE SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Akut böbrek hasarında olası üst sistem obstrüksiyonu ürolojik değerlendirmeyi gerektirir. Piyonefroz, tıkalı tek böbrek, iki taraflı obstrüksiyon veya obstrüksiyona bağlı komplikasyonlar önceliklidir. NICE, drenaj gerektiğinde bunun mümkün olan en kısa sürede yapılmasını vurgular. Görüntülemenin yanı sıra idrar çıkışı ve laboratuvar eğilimi izlenir; anatomik boşaltma sağlanması bütün akut böbrek hasarı nedenlerini dışlamaz. İyileşme yetersizse eşlik eden nedenler ve izlem gereksinimi yeniden değerlendirilir.

Kaynaklar:[5]

TANISAL YAKLAŞIM

ACİL ENDİKASYON: ENFEKTE OBSTRÜKSİYON

Taşa bağlı enfekte obstrüksiyon ve sepsis ürolojik acildir. Drenaj, perkütan nefrostomi veya üreter stentiyle sağlanabilir; seçeneklerin karşılaştırmalı kanıtı kusursuz değildir. Kültür alınması ve uygun antibiyotiğin gecikmeden başlanması drenajdan ayrı fakat eşzamanlı gereksinimlerdir. Kesin taş tedavisi genellikle sepsis düzeldikten sonraya bırakılır. Enfekte böbreği boşaltmakla taşı ortadan kaldırmak aynı işlem değildir; hasta ve yakınlarına bu ayrım açıkça anlatılmalıdır.

Kaynaklar:[2]

TEDAVİ

KOMPLİKASYONLAR

Başlıca riskler ağrı, kanama, enfeksiyon, tüp tıkanması, yerleştirmenin başarısız olması ve kontrast reaksiyonudur. Erken dönemde kanlı idrar görülebilir; devam eden veya artan kanama ek girişim gerektirebilir. Görüntüleme için kullanılan radyasyon gerekçelendirilir ve azaltılır. Tüpün başarıyla takılması, daha sonraki tıkanma veya enfeksiyon olasılığını ortadan kaldırmaz. Riskler kişinin hastalığı, pıhtılaşma durumu ve işlemin aciliyetiyle birlikte açıklanmalıdır.

Kaynaklar:[1]

ÜRETER STENTİ VE SONRAKİ TEDAVİ

Üreter stenti iç drenaj sağlar; nefrostomi dış drenaja izin verir. Teknik erişim ve tıkanıklığın özellikleri seçimi etkiler. Nefrostomi daha sonra iç stente dönüştürülebilir veya altta yatan neden tedavi edilince kaldırılabilir. Bu karar yalnız torbadaki idrarın görünümüne göre verilmez. Tüp kalıcı tedavinin yerine geçmiş sayılmamalı; sorumlu ekip sonraki aşamayı belirtmelidir.

Kaynaklar:[3]

İZLEM VE ÖNERİLER

TABURCULUK, PLANLI DEĞİŞİM VE BAKIM KOORDİNASYONU

Taburculukta hasta ve bakım verene bireysel eğitim verilir; idrar çıkışı izleme ve bakım becerileri hemşire gözetiminde anlaşılmış olmalıdır. Evde bakım desteği, gerekli malzemeler ve bakımın sorumlusu belirlenir. Uzun süre kalacak tüp için değişim randevusu ve neden daha erken başvurulacağı yazılı kaydedilir. Tek bir değişim süresi bütün tüp ve hastalara uygulanmaz. Cihaz bilgisi, yerleştirme tarihi ve sonraki kontrol, hastanın yanında taşıyabileceği belgede bulunmalıdır.

Kaynaklar:[8]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

TÜP SORUNU VEYA ENFEKSİYONDA BAŞVURU

Ateş, yeni ya da artan sırt/yan ağrısı, giriş yerinde kızarıklık veya şişme, çevreden idrar kaçağı, çok az drenaj, belirgin kanama veya tüpün çıkması hızla değerlendirilir. Özellikle tüp yerinden çıkmışsa ya da önemli kanama varsa acil servise başvurulur. Yeniden yerleştirmeyi hasta denememelidir. Sızıntının olması torbaya drenajın yeterli olduğu anlamına gelmez; rutin kontrol tarihini beklemek uygun değildir.

Kaynaklar:[6]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Percutaneous Nephrostomy ↗

    British Society of Interventional Radiology · Erişim: 2026-10-30

  2. EAU Guidelines on Urolithiasis – Management of sepsis and/or anuria in obstructed kidney ↗

    European Association of Urology · Erişim: 2026-10-30

  3. Ureteral Stenting and Nephrostomy ↗

    ACR / RSNA – RadiologyInfo · Erişim: 2026-10-30

    Sayfadaki tarama zamanı klinik güncelleme tarihi olarak kullanılmadı.

  4. CIRSE Standards of Practice on Nephrostomy and Ureteric Stent Placement and Exchange ↗

    CIRSE / Cardiovascular and Interventional Radiology · Kaynak tarihi: 2026-01-08 · Erişim: 2026-10-30

  5. Acute kidney injury: prevention, detection and management – Recommendations ↗

    NICE NG148 · Erişim: 2026-10-30

  6. Nephrostomy tube ↗

    University Hospitals Sussex NHS Foundation Trust · Erişim: 2026-10-30

  7. Nephrostomy Tube Care: Care Instructions ↗

    Alberta Health Services · Erişim: 2026-10-30

    Adaptation Date alanı12/09/2025 biçiminde; gün/ay sırası çıkarılmadı.

  8. Management of patients with nephrostomy tubes: Nursing toolkit ↗

    NSW Agency for Clinical Innovation · Kaynak tarihi: 2022-11 · Erişim: 2026-10-30

    Sürüm2; değişiklik tarihi Kasım2022, yayımlanma Aralık2022 ve sonraki inceleme2028 olarak belirtilmiş.

  9. Percutaneous nephrostomy tube versus double J ureteric stent for the management of non-septic calcular anuria in adults: Prospective randomized study ↗

    PubMed / Arab Journal of Urology · Kaynak tarihi: 2024-11-22 · Erişim: 2026-10-30

    Çevrimiçi2024; eCollection2025. Tam metin PMC11963175 üzerinden de kontrol edildi.

  10. CIRSE Standards of Practice for the Provision of Emergency IR Care on a 24/7 Basis ↗

    CIRSE / PMC · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-30

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

İşlemin güvenlik, ölçüm güvenilirliği veya hasta deneyimini doğrudan ele alan bir özgün çalışma seçildi. Yirmi yayın bir kota değildir; ilgisiz çalışmalar eklenmedi. Bu seçki sistematik derleme ve klinik etkinlik onayı değildir.

01 · SEPTİK OLMAYAN TAŞ KAYNAKLI ANÜRİDE NEFROSTOMİ İLE ÇİFT J STENTİN KARŞILAŞTIRILMASI

Percutaneous nephrostomy tube versus double J ureteric stent for the management of non-septic calcular anuria in adults: Prospective randomized study

Ahmed Mahmoud Hasan; Ahmed Mamdouh Abdelhamid; Mostafa Abdelrazek Ahmed; Ahmed Mahmoud Reyad · Arab J Urol · 2024

Çalışma türü: Prospektif randomize karşılaştırmalı çalışma; çevrimiçi 2024, sayı koleksiyonu 2025.

Kapsam: Taşa bağlı obstrüktif anürisi bulunan 239 erişkin; ilk drenajda idrar kültürü negatif, aktif sepsis olmayan seçilmiş hastalar.

ÖZET

Teknik başarı ve kreatininin normale dönme süresi açısından gruplar arasında belirgin fark gösterilmedi. Nefrostomi ve stentin hasta deneyimi ile komplikasyon örüntüsü farklıydı.

Tam metin erişildi. Sepsis, gebelik ve bazı yüksek riskli hastalar dışlandı; sonuçlar bu gruplara genellenemez. Böbrek işlevi tam düzelmeyen hastaların dışlanması, sonuca bağlı seçilim yanlılığı oluşturabilir. Fark saptanmaması bütün klinik durumlarda eşdeğerlik kanıtı değildir.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin, uzman değerlendirmesinin veya kurumun işlem talimatlarının yerine geçmez. İnvaziv işlemler yalnız yetkin sağlık ekiplerince yapılır; ilaç ve cihaz değişikliği kişinin kendi başına uygulayacağı bir talimat değildir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.