İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

PERKÜTAN TRANSHEPATİK BİLİYER DRENAJ

ÖZET

Perkütan transhepatik biliyer drenaj, cilt ve karaciğer üzerinden safra kanalına ince bir kateter yerleştirilerek safranın boşaltılmasıdır. Tıkanıklık nedeniyle bağırsaklara geçemeyen safra dışarıdaki torbaya yönlendirilebilir. Uygun durumda kateter tıkanıklığın ötesine ilerletilir veya iç stent yerleştirilir. Drenaj ile kontrast verilerek safra yollarını görüntüleyen kolanjiyografi birbirini tamamlayabilse de aynı işlemi anlatmaz.

Safra kanalı tıkanıklığına enfeksiyon eklenmesi acildir; kolanjit hızla sepsis ve organ yetmezliğine ilerleyebilir. ERCP yapılamıyorsa perkütan drenaj önemli bir seçenektir. Enfeksiyonun kontrolü ile tıkanıklığın kalıcı tedavisi her zaman aynı seansta tamamlanmaz. Aktif enfeksiyon sırasında önce drenaj sağlanması, taş çıkarma gibi ek işlemlerin sonraya bırakılması gerekebilir.

Başarısız ERCP sonrasında tek alternatif perkütan kateter değildir. ASGE, uygun koşullarda endoskopik ultrason rehberli drenajı tercih etmeyi koşullu ve düşük kesinlikli kanıtla önerir. Buna karşılık dolaşımı kararsız olan, genel anesteziyi tolere edemeyen veya gerekli endoskopik uzmanlığa erişemeyen hastada perkütan yaklaşım öne çıkabilir. Seçim hastanın durumu ve mevcut uzmanlıkla birlikte yapılır.

Kateterle eve çıkıldığında bakım eğitimi gerekir. Drenaj miktarının kaydı, pansumanın kontrolü ve kateterin yer değiştirmediğinin izlenmesi bakımın parçalarıdır. Fazla safra kaybı sıvı ve tuz kaybına yol açabileceğinden ekiple görüşülür. Yıkama işlemi için verilen kişiye özel talimat izlenir; bütün hastalar için aynı bakım sıklığı veya sıvı miktarı varsayılmaz.

İşlemin riskleri arasında kanama, safra kaçağı ve enfeksiyon bulunur. Ateş, titreme, karın ağrısı, kateter çevresinden safra sızması, akışın durması veya kateterin çıkması hızlı iletişim gerektirir. Kateter yerleştirilmiş olması bu sorunların oluşamayacağı anlamına gelmez. Tekrarlayan girişim veya kateterin yeniden konumlandırılması gerekebilir; takip planı taburculukta açıklanmalıdır.

Drenaj yöntemlerini karşılaştıran çalışmaların sonuçları hasta seçimine duyarlıdır. Prospektif bir kayıtta perkütan grupta yalnız destekleyici bakımı tercih eden hasta oranı daha yüksekti. Bu nedenle gruplar arasındaki ölüm veya komplikasyon farkı, tek başına işlemin neden olduğu fark olarak yorumlanamaz.

Kaynaklar:[1][2][3][4][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • safra yolu drenajı
  • PTBD
  • kolanjit
  • biliyer kateter
  • sarılık
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU İÇİN: HAZIRLIKTA PAYLAŞILACAK BİLGİLER

Kontrast alerjisi ve kullanılan ilaçlar bildirilir; kanama riskini değerlendiren kan testleri yapılır. Açlık ve sedasyon planı ekiple netleştirilir. Gebelik olasılığı varsa önceden söylenir; uygun durumda gebelik testi yapılabilir.

Kan sulandırıcılar kendiliğinden kesilmez. Diyabet ilaçları ve diğer tedaviler için işlem ekibinden ayrı plan alınır.

Kaynaklar:[1][4]

GECİKMEDEN İLETİŞİM GEREKTİREN DURUMLAR

Ateş, titreme, yeni karın ağrısı, safra sızması, akışın durması veya kateterin çıkması halinde drenaj ekibiyle hemen iletişime geçilir. Yıkama eğitimi olmayan kişi bunu denememeli; eğitim almış kişide de sıvı ilerlemiyorsa zorlamadan durmalıdır.

Kaynaklar:[1]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

TANISAL YAKLAŞIM

DRENAJ YOLUNA KARAR VERMEK

Başarısız ERCP sonrasında anatomik erişim, anesteziyi tolere edebilme ve yerel EUS deneyimi birlikte değerlendirilir. Asit varsa EUS veya perkütan girişim öncesinde ya da sırasında asit drenajı düşünülür. Transmural endoskopik yaklaşım için multidisipliner görüş ve hasta bilgilendirmesi gerekir.

Kaynaklar:[3]

TEDAVİ

ENFEKTE TIKANIKLIKTA AŞAMALI YAKLAŞIM

Antibiyotik profilaksisi girişimden önce uygulanır. Enfeksiyon varlığında kalıcı stent çoğu durumda aktif enfeksiyon tedavi edildikten sonra yerleştirilir. Safra kaçağında genişlememiş kanallara erişim daha zordur; uygun biloma drenajı bazı hastalarda safra yolu girişiminin ertelenmesine olanak sağlayabilir.

Kaynaklar:[2]

İZLEM VE ÖNERİLER

KATETER ÇALIŞMASI VE SIVI KAYBINI İZLEMEK

Drenajın günlük miktarı kaydedilir. Yüksek çıkışta sıvı ve tuz replasmanı hastanın durumuna göre planlanır. Tüp kıvrılması, yer değiştirmesi, kanlı drenaj veya yıkamada güçlük için ekip değerlendirmesi gerekir. Kateter çekilmez; kapatma denemesi yalnız verilen planla yapılır. Planlı değişim tarihleri yazılı bildirilir. MSK çoğu kateter için 8–12 haftalık değişim aralığı verir; hastaya göre daha kısa veya uzun aralık seçilebilir.

Kaynaklar:[4]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Percutaneous biliary drainage and percutaneous trans-hepatic cholangiogram (PTC), RD-N 26 001 001 ↗

    Royal Devon University Healthcare NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: Mart 2026 · Erişim: 2026-11-01

  2. CIRSE Standards of Practice for the Provision of Emergency IR Care on a 24/7 Basis ↗

    Mahnken ve arkadaşları; CIRSE · Kaynak tarihi: 8 Ocak 2026 · Erişim: 2026-11-01

  3. American Society for Gastrointestinal Endoscopy guideline on the role of therapeutic EUS in the management of biliary tract disorders: summary and recommendations ↗

    ASGE Standards of Practice Committee · Kaynak tarihi: 29 Temmuz 2024 çevrimiçi; Aralık 2024 dergi sayısı · Erişim: 2026-11-01

  4. About Your Biliary Drainage Catheter ↗

    Memorial Sloan Kettering Cancer Center · Kaynak tarihi: 25 Nisan 2026 · Erişim: 2026-11-01

  5. Endoscopic ultrasound-guided choledochoduodenostomy results in fewer complications than percutaneous drainage following failed ERCP in malignant distal biliary obstruction ↗

    de Jong ve arkadaşları; Endoscopy · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-11-01

  6. CIRSE Standards of Practice on Percutaneous Transhepatic Cholangiography, Biliary Drainage and Stenting ↗

    Das ve arkadaşları; CIRSE · Kaynak tarihi: 29 Temmuz 2021 çevrimiçi; Ekim 2021 dergi sayısı · Erişim: 2026-11-01

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Konuya ilişkin seçilmiş özgün araştırmaların özetleri sunulmuştur; çalışma sınırlılıkları sonuçlarla birlikte okunmalıdır.

01 · BESTDRAIN: ERCP SONRASI İKİ DRENAJ SEÇENEĞİ

Endoscopic ultrasound-guided choledochoduodenostomy results in fewer complications than percutaneous drainage following failed ERCP in malignant distal biliary obstruction

de Jong MJP ve arkadaşları · Endoscopy · 2025

Çalışma türü: Çok merkezli prospektif, randomize olmayan kayıt.

Kapsam: Distal malign tıkanıklığı olan 55 erişkin; perkütan drenaj 12, EUS drenajı 43 kişi.

ÖZET

En az bir advers olay perkütan grupta 11/12, EUS grubunda 19/43 kişide görüldü. Teknik başarı %100 ve %97,7 idi.

Küçük ve dengesiz gruplar; yöntem seçimi randomize değildi. Destekleyici bakım tercihleri farklıydı. Bazı yazarlarda cihaz firmalarından danışmanlık/araştırma ilişkileri bildirildi; ayrı çalışma finansmanı doğrulanmadı.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; bireysel klinik değerlendirme ve güncel yerel protokollerin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.