PİYODERMA GANGRENOZUM

GENEL BAKIŞ VE BELİRTİLER

İnflamatuvar bağırsak hastalıkları, artrit ve bazı kan hastalıklarıyla birliktelik görülebilir. Bununla birlikte her hastada başka bir neden saptanmaz. Yaralanma sonrası başlaması önemlidir ve geçmiş cerrahi işlemler sorulmalıdır. Benzer görünüm venöz ülser, travma, enfeksiyon veya deri tümörlerinde oluşabilir. Tedavide uygun pansuman, deriye uygulanan ilaçlar veya bağışıklık yanıtını düzenleyen tedaviler kullanılabilir. İyileşme zaman alabilir ve skar kalabilir. İlk görüşmede hastanın ağrısı, yara süresi, önceki tedavileri ve eşlik eden bağırsak veya eklem yakınmaları birlikte kaydedilmelidir. [1]

Kişinin günlük yaşamında pansumanın uygulanabilirliği, stoma varsa çevre bakımının güçlüğü ve ağrının hareketi ne kadar sınırladığı konuşulmalıdır. Tedavi yalnız yaranın dış görünüşüne odaklanmamalı; altta yatan olası hastalığın değerlendirilmesi ve düzenli kontrol planı da içermelidir. Kendiliğinden iyileşmeyen yara tekrar görülmelidir. [1]

TANI VE AYIRICI YAKLAŞIM

Hastalık nötrofilik dermatozlar grubundadır; adı gangreni çağrıştırsa da kan akımının kesilmesiyle oluşan gangrenle aynı değildir. Bulaşıcı veya başlı başına deri kanseri değildir. Tek bir doğrulayıcı test bulunmaz. Muayene, başka ülser nedenlerinin dışlanması ve ilişkili hastalıkların araştırılması birlikte kullanılır. Kültür, kan veya diğer örnekler klinik duruma göre istenir. Biyopsi alternatif nedenleri dışlamak için yararlıdır; mikroskobik görünüm tek başına her olguda kesin tanı sağlamaz. Enfeksiyon, vaskülit, damar hastalığı ve tümör olasılığı değerlendirilmeden bağışıklık baskılayıcı tedavi başlanmamalıdır. [2]

YÖNETİM VE ÖZEL DURUMLAR

Tedavi yaygınlık ve şiddete göre dermatolog tarafından seçilir. Sınırlı hastalıkta yerel antiinflamatuvarlar, daha ağır tabloda sistemik ilaçlar gerekebilir. Birden fazla seçenek denenmesi mümkündür; yan etki ve tedavi yanıtı birlikte izlenir. Gebelik, emzirme, çocukluk ve eşlik eden enfeksiyon tedavi seçimini değiştirir. Burada herhangi bir sistemik ajanın bu gruplarda güvenli olduğu veya belirli dozda kullanılması gerektiği ileri sürülmemektedir. Eşlik eden hastalığın kontrolü de önemlidir. Hasta yara iyileşene kadar ve aktivite kontrol altına alınana dek izlenmelidir; erken kısmi düzelme takibi bırakma gerekçesi değildir. Tedavi etkisinin yavaş ortaya çıkabileceği anlatılmalıdır. Yeni yan etki veya günlük bakımı sürdürememe durumunda plan, hastayla birlikte yeniden düzenlenmelidir. [2]

İŞLEM GÜVENLİĞİ VE KIRMIZI BAYRAKLAR

Travma hastalığı kötüleştirebilir; buna paterji denir. Aktif piyoderma gangrenozumda geniş cerrahi debridman ülseri büyütebildiğinden otomatik uygulanmamalıdır. Bununla birlikte nekrotizan enfeksiyon gibi acil cerrahi gerektiren nedenler uzman ekipçe dışlanmalıdır; “paterji olabilir” düşüncesi ciddi enfeksiyonun tedavisini geciktirmemelidir. Uygun örnekleme, nazik yara bakımı ve ağrı kontrolü önemlidir. Sıradan antibiyotikler komplike olmayan hastalığın temel mekanizmasını düzeltmez; ek enfeksiyon varsa farklı değerlendirilir. Hastalık sakinleştikten sonra seçilmiş cerrahi onarım uzman planıyla mümkün olabilir; mutlak ve ömür boyu cerrahi yasağı değildir. [3]

AKIL KARTI VE İZLEM

Bu bölümün içeriği akıl kartında sunulmuştur.

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Ağrılı, hızla büyüyen ülser: enfeksiyonu dışla, travmayı azalt, iltihabı kontrol et. İzlemde ülser boyutu, kenar aktivitesi, ağrı ve yeni odaklar kaydedilir. Tedavi zararları ile eşlik eden hastalıklar ayrıca gözden geçirilir. Yeni cerrahi öncesinde eski piyoderma gangrenozum öyküsü mutlaka bildirilmelidir. [3]

Bu tablo işlem kararının hastalık evresinden bağımsız verilmemesi gerektiğini özetler. [3]