PLEVRAL EFÜZYON
ÖZET
Plevral efüzyon, akciğeri çevreleyen zarlar arasındaki boşlukta normalden fazla sıvı birikmesidir. Bir hastalık adı kadar altta yatan kalp, akciğer, enfeksiyon veya kanser gibi nedenlerin araştırılmasını gerektiren bir bulgudur. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Erişkin odaklı genel bilgi ve profesyonel yaklaşım; çocukluk ve gebelik için ayrı kişiselleştirilmiş değerlendirme gerekir.
HALK İÇİN KISA BİLGİ
Nefes darlığı, öksürük, derin nefesle artan göğüs ağrısı veya ateş görülebilir; küçük sıvılar belirti vermeyebilir. Sıvı boşaltılması bazı hastalarda nefesi rahatlatır, ancak nedeni tedavi etmeden tekrar birikme riski devam eder. Her efüzyon kanser değildir ve her sıvının mutlaka boşaltılması gerekmez. [1]
İŞLEM SONRASI GÜVENLİK
Sıvı örneği almak ile rahatlatıcı miktarda boşaltmak farklı amaçlardır. İşlem sonrasında yeni nefes darlığı veya solunum güçlüğü gelişirse hemen değerlendirme gerekir; pnömotoraks gibi komplikasyonlar olabilir. [1]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Başlangıç ve ilerleme, ateş, göğüs ağrısı, kilo kaybı, kalp yetmezliği ve kanser öyküsü sorgulanır. Enfeksiyon, pulmoner emboli ve sistemik hastalık olasılığı klinik bağlama göre değerlendirilir. Önceki görüntüleme tek veya çift taraflı ve yeni gelişmiş sıvının yorumunu kolaylaştırır. [2]
FİZİK MUAYENE
Solunum işi ve oksijenlenme değerlendirilir; akciğer dinlemesi ve perküsyon yapılır. Kalp, böbrek veya karaciğer hastalığını düşündüren eşlik eden bulgular araştırılır. Radyografi ve ultrason muayeneyi tamamlar; görüntüleme sıvının yerini ve miktarını belirlemeye yardımcıdır. [1]
AYIRICI TANI
Kalp yetmezliği, malignite, pnömoni ve pulmoner emboli sık nedenler arasındadır. Transüda-eksüda ayrımı ileri araştırmanın temelidir ancak tek başına kesin etiyoloji değildir. Pnömoniye eşlik eden sıvıda plevral enfeksiyon gözden kaçırılmamalıdır; malignite şüphesinde sitoloji veya plevral biyopsi gerekebilir. [2]
TANISAL YAKLAŞIM
SIVI ANALİZİ
Light ölçütlerinden en az biri varsa eksüda kabul edilir: plevra/serum protein oranı >0,5; plevra/serum LDH oranı >0,6; plevral LDH’nin serum normal üst sınırının üçte ikisini aşması. Enfeksiyon şüphesinde pH, glukoz ve kültür; malignite şüphesinde sitoloji değerlendirilir. [3]
TEDAVİ
ENFEKSİYONLA İLİŞKİLİ SIVI
Pürülan olmayan şüpheli enfekte sıvıda pH ≤7,2 ise güvenle erişilebilir koleksiyon drenaj gerektirir. pH 7,2–7,4 aralığında LDH, glukoz, septasyon ve klinik seyir birlikte değerlendirilir. Antibiyotik tek başına her komplike efüzyonda yeterli değildir. [3]
MALİGN EFÜZYON
Semptomsuz malign sıvıda rutin plevral girişim gerekmez. Semptomlu hastada terapötik aspirasyon, rahatlama ve akciğerin genişleme yeteneğini değerlendirir. Genişleyebilen akciğerde kalıcı plevral kateter veya kimyasal plörodez; genişlemeyen akciğerde çoğunlukla kateter seçeneği öne çıkar. Karar hastanın tercihi ve bakım olanaklarını içermelidir. [4]
İZLEM VE ÖNERİLER
Tedavi altta yatan hastalığa yöneltilir; sıvının tekrarı, semptom ve görüntüleme eğilimleri izlenir. Tanı belirsizse yalnız aralıklı boşaltmayla yetinilmemeli; plevral hastalık ve malignite açısından ileri değerlendirme planlanmalıdır. [2]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
SEVK
Ağır nefes darlığı, enfeksiyon bulguları veya işlem sonrası solunum kötüleşmesi hızlı değerlendirme gerektirir. [1]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
İŞLEM GÜVENLİĞİ
Torasentez ultrason rehberliğinde ve yetkin ekipçe yapılmalıdır. Sıvı kontrollü boşaltılır; tek işlemde genellikle 1,5 litreden fazlası alınmaz. Göğüs sıkışması, ağrı, sürekli öksürük veya artan dispnede işlem durdurulur. Bunlar evde uygulanacak işlemler değildir. [5]
KLİNİK DURUMLARIN KARŞILAŞTIRILMASI
Karşılaştırma eğitim amaçlıdır; klinik bağlam ve hasta özellikleriyle birlikte yorumlanır.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Pleural effusion ↗
Bu kayıtta belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-25
- Pleural effusion in adults: etiology, diagnosis, treatment ↗
Jany B ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2019 · Erişim: 2026-10-25
- BTS pleural disease guideline 2023 ↗
Bu kayıtta belirtilmemiş · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-25
- ATS/STS/STR malignant pleural effusion guideline ↗
Feller-Kopman DJ ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2018 · Erişim: 2026-10-25
- BTS Clinical Statement on pleural procedures ↗
Bu kayıtta belirtilmemiş · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-25
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 5 ARAŞTIRMA
Bu bölümde konuya doğrudan ilişkin 5 doğrulanmış çalışma özeti yer alır. Yirmi üst sınırdır; birbirini tekrarlayan veya kapsamı uygun olmayan yayınlar sayıyı artırmak için eklenmemiştir.
01 · MALİGN EFÜZYONDA SİTOLOJİ DUYARLILIĞI
Diagnostic sensitivity of pleural fluid cytology in malignant pleural effusions: systematic review and meta-analysis.
Kassirian S ve arkadaşları · Thorax · 2023
Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz
Kapsam: 36 çalışmada 6.057 hasta.
ÖZET
Birleşik sitoloji duyarlılığı yaklaşık yüzde 58’di; adenokarsinomda yüksek, mezotelyoma ve skuamöz kanserde düşüktü.
Yüksek heterojenlik vardır; negatif sitoloji maligniteyi dışlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 35110369 · DOI: 10.1136/thoraxjnl-2021-217959
02 · MIST2: TPA-DNAZ KOMBİNASYONU
Intrapleural use of tissue plasminogen activator and DNase in pleural infection.
Rahman NM ve arkadaşları · The New England journal of medicine · 2011
Çalışma türü: Kör randomize faktöriyel çalışma
Kapsam: 210 plevral enfeksiyon hastası.
ÖZET
Kombinasyon radyolojik drenajı iyileştirdi, cerrahi sevki ve yatışı azalttı; tek ajanlar etkili değildi.
Bulgular plevral enfeksiyona aittir; her efüzyonda kullanım veya sağkalım yararı çıkarılamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 21830966 · DOI: 10.1056/NEJMoa1012740
03 · TAP-IT: KALP YETMEZLİĞİNDE RUTİN TORASENTEZ
A Randomized Controlled Trial of Thoracentesis in Acute Heart Failure.
Glargaard S ve arkadaşları · Circulation · 2025
Çalışma türü: Açık randomize çalışma
Kapsam: LVEF ≤%45 olan 135 akut kalp yetmezliği hastası.
ÖZET
Standart tedaviye erken rutin torasentez eklenmesi 90 günde hastane dışında canlı geçirilen süreyi artırmadı.
Çok büyük efüzyonlar dışlandı; sonuç ağır semptomlu her hastada drenajın gereksiz olduğunu göstermez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40166829 · DOI: 10.1161/CIRCULATIONAHA.124.073521
04 · DİRENÇLİ TRANSÜDADA KALICI KATETER
Randomised trial of indwelling pleural catheters for refractory transudative pleural effusions.
Walker SP ve arkadaşları · The European respiratory journal · 2022
Çalışma türü: Çok merkezli randomize çalışma
Kapsam: 68 hasta.
ÖZET
Kateter ile tekrarlayan torasentez arasında nefes darlığı farkı gösterilemedi; kateter daha az işlem fakat daha çok yan etkiyle ilişkiliydi.
Küçük ve farklı sistemik nedenleri içeren örneklem; tercih ve bakım olanakları önemlidir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34413152 · DOI: 10.1183/13993003.01362-2021
05 · TÜBERKÜLOZ EFÜZYONUNDA ADA
Adenosine deaminase for diagnosis of tuberculous pleural effusion: A systematic review and meta-analysis.
Aggarwal AN ve arkadaşları · PloS one · 2019
Çalışma türü: Tanısal meta-analiz
Kapsam: 174 yayında 27.009 hasta.
ÖZET
ADA yüksek tanısal duyarlılık ve özgüllük gösterdi; eşiklerin klinik üstünlüğü kesinleşmedi.
Tüm çalışmalarda yüksek yanlılık riski vardı; ADA tek başına tüberküloz tanısı yerine geçmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 30913213 · DOI: 10.1371/journal.pone.0213728
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurun.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.