POLİMİYALJİ ROMATİKA

GENEL BAKIŞ

Polimiyalji romatika, özellikle omuz ve kalça çevresinde ağrı ve tutukluk yapan inflamatuvar bir hastalıktır. Genellikle elli yaşın üzerindeki kişilerde görülür; daha genç yaşta benzer yakınmaların başka nedenleri özellikle araştırılmalıdır. Sabah giyinmek, saç taramak, yataktan veya sandalyeden kalkmak zorlaşabilir. Hastalık “yaşlılığın doğal sonucu” değildir ve uygun değerlendirmeyle tedavi edilebilir. [1]

BELİRTİLER VE RİSKLER

İki omuz çevresinde ağrı, boyun ve kalça kuşağında rahatsızlık, uzun süren sabah tutukluğu tipiktir. Yorgunluk, iştah azalması ve kilo kaybı eşlik edebilir. Tutukluk dinlenmeden sonra artabilir. Hastanın “güçsüzlük” diye anlattığı durumun ağrı nedeniyle hareket edememek mi, gerçek kas gücü kaybı mı olduğu muayenede ayrılır. Benzer sözcüklerle anlatılan yakınmalar farklı incelemeler gerektirebilir. [1,2]

Kesin neden bilinmez; genetik ve çevresel etkenler düşünülmektedir. İleri yaş ve kadın cinsiyetle ilişki vardır. Tanı yalnız yaşa ve ağrının yerine bakılarak konmamalıdır. Omuz kireçlenmesi, romatoid artrit veya tiroit bozuklukları benzer yakınmalara yol açabilir; başlangıç değerlendirmesi bu seçenekleri dikkate alır. [1,2]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Yeni baş ağrısı, saçlı deride hassasiyet, çiğnerken çene ağrısı, çift görme veya görme kaybı aynı gün değerlendirme gerektirir. Polimiyalji romatika, dev hücreli arteritle birlikte bulunabilir. Özellikle görme belirtisinde rutin kontrolü beklemek doğru değildir; hızlı tedavi görmenin korunması açısından önemlidir. Omuz ağrısı düzelmiş olsa bile bu yeni belirtiler ciddiye alınmalıdır. [1]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Polimiyalji romatikaya özgü tek bir test bulunmaz. ESR ve CRP gibi iltihap belirteçleri yardımcıdır, fakat yükselmeleri tek başına bu tanıyı göstermez. İkisi de normalse alternatif tanıları yeniden değerlendirmek önemlidir. Kan sayımı, organ işlevleri, tiroit testleri ve klinik gerekliliğe göre romatolojik testler kullanılabilir. [2]

Görüntüleme, özellikle tanının belirsiz olduğu durumlarda omuz ve kalça çevresindeki yapıları değerlendirmeye yardım edebilir. Steroide hızlı yanıt beklenebilir, ancak tedavi yanıtını bütün ayırıcı tanı sürecinin yerine koymak doğru değildir. Belirgin atipik özellikler, yetersiz yanıt veya sık tekrar durumunda romatoloji görüşü gerekir. [2,4]

Tablo tanı, acil risk ve izlem kararlarını birbirinden ayırır. [1–4]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Glukokortikoidler temel tedavidir; başlangıç ve azaltma planı klinik yanıt ve risklere göre düzenlenir. İyi hissetmek ilacı birden kesmek için gerekçe değildir. Ani kesilme ciddi sorunlara yol açabilir. Hastaya hangi dozda ne kadar kalacağı, kontrol zamanı ve belirtiler geri dönerse kime ulaşacağı yazılı olarak açıklanmalıdır. [3]

Uzun dönem steroid maruziyetini azaltmak önemlidir. Güncel BSR yaklaşımı, yeni tanıda veya nüks ve steroid toksisitesi riskinde metotreksat gibi steroid azaltıcı seçeneklerin romatolojiyle görüşülmesini destekler. Yetersiz yanıt veya azaltmayı tolere edemeyen seçilmiş hastalarda IL-6 reseptörüne yönelik tedaviler düşünülebilir. Bunlar herkes için otomatik başlangıç tedavisi değildir. [4]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

İzlem yalnız ağrı ve laboratuvar sonucundan oluşmaz. Tansiyon, kemik sağlığı, düşme riski, enfeksiyon ve ruhsal yan etkiler değerlendirilmelidir. Steroid sırasında belirgin duygu durum değişikliği ekibe bildirilir. Kişiye uygun egzersiz, kas gücünün korunması ve kırık riskinin erken ele alınması özellikle ileri yaştaki kişiler için önemlidir. Tedavi süresi sabit bir takvimden çok hastalık kontrolüne göre belirlenir. [3,4]

Tedavi sırasında ağrının yeniden başlaması, hastanın kendi başına önceki yüksek ilaç miktarına dönmesini gerektirmez. Yakınmanın örüntüsü ve eşlik eden bulgular yeniden değerlendirilmelidir. Kontrole ilaç değişikliklerinin tarihini ve işlevdeki değişimi not ederek gitmek, nüks ile başka kas-iskelet sorunlarının ayrılmasına yardım eder. [3,4]

KLİNİK AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.