POLİOMİYELİT (ÇOCUK FELCİ)

ÇOCUK FELCİ YALNIZ ÇOCUKLARI MI ETKİLER?

Enfeksiyonların çoğu belirti vermeden geçirilir. Bazı kişilerde ateş, boğaz ağrısı, bulantı, yorgunluk, baş ağrısı ve karın ağrısı gibi başka hastalıklarla karışabilecek yakınmalar gelişir. Daha küçük bir grupta beyin ve omuriliği çevreleyen zarlar veya hareketi sağlayan sinir sistemi etkilenir. Felç gelişen hastalarda solunum kaslarının tutulması yaşamı tehdit edebilir. Belirti göstermeyen kişiler de virüsü başkalarına aktarabildiğinden yalnız hasta görünen kişilerden uzak durmak yeterli korunma değildir. [2]

ANİ GÜÇSÜZLÜKTE GECİKMEYİN

Çocukta veya yetişkinde yeni başlayan kol ya da bacak güçsüzlüğü, hareket ettirememe veya solunum güçlüğü acil değerlendirme gerektirir. Polio düşünülmese bile bu belirtiler evde izlenerek bekletilmemelidir. Poliomiyelit bulguları varsa sağlık kuruluşuna hemen başvurulmalıdır. Tanı için yalnız ateşin derecesine veya kişinin başlangıçta iyi görünmesine güvenilmez; sinir sistemi bulguları ayrı değerlendirilir. [2]

Klinisyen için akut gevşek felç bir bulgular grubudur; her akut gevşek felç polio değildir. Polioda güçsüzlük asimetrik olabilir, refleksler azalabilir; duyu ve düşünme işlevleri çoğunlukla korunur. Bu özellikler değerlendirmeye yardımcı olur ancak tek başına kesin tanı sağlamaz. Diğer enfeksiyonlar ve nörolojik hastalıklar ayırıcı tanıda ele alınır. Aşı kaydı, yakın zamanda seyahat, hastayla temas ve belirtilerin zaman çizelgesi birlikte değerlendirilmelidir. [3]

TANISAL ÖRNEKLEME VE HALK SAĞLIĞI

Şüpheli olguda nörolojik muayene ile kas gücü, kas tonusu ve refleksler kaydedilir. Sağlık ekibi ilgili halk sağlığı ve referans laboratuvar birimleriyle gecikmeden iletişim kurar. Dışkı örnekleri virüsün gösterilmesi açısından özellikle önemlidir; örnekler hastalığın erken döneminde alınmalıdır. Gereken örnek sayısı, zaman aralığı, boğaz örnekleri ve taşıma koşulları ekip tarafından düzenlenir. Evde rastgele örnek almak veya laboratuvar sonucunu bekleyerek başvuruyu ertelemek uygun değildir. [4]

CDC şüpheli paralitik hastalıkta, paralitik bulguların başlamasından sonraki ilk on dört gün içinde, en az yirmi dört saat arayla örnekleme yapılmasını önerir. Bu yaklaşımın amacı virüsü saptama olasılığını artırmaktır; örnek planı yerel referans laboratuvarla koordine edilir. Değerlendirme sırasında el hijyeni ve temas önlemleri önemlidir. Erken araştırma yalnız bireyin tanısını değil, olası dolaşımın saptanıp çevredeki kişilerin korunmasını da sağlar. [4]

TEDAVİ, İZLEM VE KORUNMA

Polionun neden olduğu felci ortadan kaldıran özgül bir tedavi yoktur. Korunmanın temeli aşılamadır. İnaktif ve ağızdan uygulanan aşılar, ülkelerin epidemiyolojik koşulları ve programlarına göre farklı biçimlerde kullanılabilir. Ailenin hangi aşının ne zaman uygulanacağını kendi belirlemesi yerine, güncel ulusal program ve kişinin kayıtları doğrultusunda sağlık ekibinden plan alması gerekir. Eksik aşılar hem çocuklarda hem yetişkinlerde değerlendirilmelidir. [1]

Polio geçirenlerde yıllar sonra yeniden kas güçsüzlüğü, yorgunluk ve işlev kaybıyla postpolio sendromu gelişebilir. Bu durum yeni bir bulaşıcı polio atağı değildir ve kişiden kişiye yayılmaz. Eski hastalık öyküsü olan kişide yeni yakınmaların otomatik olarak bu sendroma bağlanmaması, uygun nörolojik değerlendirmeyle başka nedenlerin de ele alınması önemlidir. [3]

Kas güçsüzlüğüne yönelik fizik tedavi ve günlük yaşam becerilerini destekleyen rehabilitasyon yararlı olabilir. Müdahaleler nöroloji ve enfeksiyon hastalıkları ekiplerinin değerlendirmesiyle kişinin gereksinimlerine göre planlanır. [2]