PORTAL VEN TROMBOZU
ÖZET
Portal ven trombozu (PVT), bağırsak ve dalaktan karaciğere kan taşıyan damarın pıhtıyla tıkanmasıdır. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Sirotik/sirotik olmayan bağlamda tanı ve antikoagülasyon; hepatik ven tıkanması değil.
HALK İÇİN: YENİ PIHTI VE ESKİ TIKANIKLIK FARKLIDIR
Yeni pıhtıda karın ağrısı, ishal veya kanama olabilir. Yaygın tıkanma bağırsak dolaşımını tehlikeye sokabilir. Kronik durumda varis, dalak büyümesi ve karında sıvı gelişebilir; belirtisiz olmak izlemi gereksiz kılmaz. [1,2]
HALK İÇİN: KAN SULANDIRICI HERKESTE AYNI DEĞİLDİR
İlaç ve süre pıhtının nedeni, karaciğer durumu ve kanama riskine göre seçilir. Tedaviyi kendiliğinden kesmeyin; ameliyat/diş işlemi ve gebelik planını ekibe bildirin. [2]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
SİROTİK VE SİROTİK OLMAYAN BAĞLAM
Sirotik olmayan hastada miyeloproliferatif/trombofilik nedenler, abdominal inflamasyon/cerrahi ve hormonal riskler araştırılır. [2]
FİZİK MUAYENE
İSKEMİ VE PORTAL HİPERTANSİYON
Karın distansiyonu, hassasiyet/peritonit, asit ve kanama bulguları değerlendirilir. Kronik hastalıkta splenomegali ve sitopeni portal hipertansiyonu destekler; muayene trombüs yayılımını belirleyemez. [2]
AYIRICI TANI
TÜMÖR TROMBÜSÜ VE KARACİĞER HASTALIĞI
HCC/tümör trombüsü kontrastlı görüntülemeyle ayrılır. [3]
TANISAL YAKLAŞIM
PIHTIYI HARİTALAMA
Doppler sonrası BT/MR ile uzanım, tıkanıklık ve malignite değerlendirilir. [3]
TEDAVİ
SİROTİK OLMAYAN YENİ PVT
Erken antikoagülasyon yayılımı önlemek ve rekanalizasyon için temel yaklaşımdır. Güçlü kalıcı trombotik riskte uzun süre gerekir; diğer hastalarda nüks riskiyle süre bireyselleştirilir. [2]
Antikoagülasyonun süresi ve kesilmesi uzman merkezde nüks riskiyle kararlaştırılır; kronik hastalıkta çoğu hastada uzun tedavi gerekir. [2]
SİROZDA KARAR
Semptomatik veya ilerleyen PVT’de antikoagülasyon; nakil adayında uzatılmış tedavi önerilir. Sirozda yüksek INR hastanın trombozdan korunduğu anlamına gelmez. [7]
Sirozda yeni (< 6 ay), portal gövdede > % 50 tıkanıklık, semptom veya nakil adaylığında antikoagülasyon önerilir. İzlenen hastada 1–3 aylık erken kontrolde ilerleme veya superior mezenterik ven tutulumu tedavi lehinedir. [3]
LMWH ile başlangıç, LMWH/VKA ile sürdürme seçeneklerdir. DOAC Child-Pugh A’da kullanılabilir, B’de dikkat; C’de araştırma dışında önerilmez. Böbrek işlevi ve ağır trombositopeni kararı değiştirir. [3]
VARİS VE GİRİŞİMSEL SEÇENEKLER
Variste beta-bloker/bant profilaksisi planlanır. Tedaviye rağmen ilerlemede uyum/etkinlik kontrol edilir; uzman görüşüyle ilaç değişimi veya TIPS/girişim düşünülür. [3]
Sirotik olmayan hastada bağırsak nekrozu acil cerrahi gerektirir. Dirençli varis kanaması veya semptomatik kavernoma kolanjiyopatisinde uzman merkezde endovasküler/endoskopik tedavi değerlendirilir. [2]
İZLEM VE ÖNERİLER
GÖRÜNTÜLEME VE NÜKS
Sirozda antikoagülasyon en az 6 ay ve pıhtı çözülene/nakle kadar sürdürülür; nüks riski kanamayı aşıyorsa uzatılır. [3]
Sirotik olmayan kronik hastalıkta varis, sitopeni ve kolanjiyopati takibi sürer; yeniden karın ağrısı veya sarılık yeni komplikasyon yönünden incelenir. [2]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
BAĞIRSAK İSKEMİSİ
Şiddetli karın ağrısı, peritonit, kanlı dışkı ve organ bozukluğu bağırsak iskemisi açısından acil değerlendirilmelidir. [1]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
AYIRICI DEĞERLENDİRME
Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Portal vein thrombosis — patient information ↗
ERN RARE-LIVER · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Non-cirrhotic Portal Vein Thrombosis Patient Pathway ↗
ERN RARE-LIVER · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- Best Practice Guidance: outpatient management of cirrhosis – part 3: special circumstances ↗
BSG · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Anticoagulation for stroke prevention in atrial fibrillation and treatment of venous thromboembolism and portal vein thrombosis in cirrhosis: guidance from the SSC of the ISTH. ↗
Carlin, Cuker, Gatt, Gendron, Hernández-Gea, Meijer, Siegal, Stanworth, Lisman, Roberts · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- Rivaroxaban Prophylaxis in Noncirrhotic Portal Vein Thrombosis. ↗
Plessier, Goria, Cervoni, Ollivier, Bureau, Poujol-Robert, Minello, Houssel-Debry, Rautou, Payancé, Scoazec, Bruno, Corbic, Durand, Vilgrain, Paradis, Boudaoud, de Raucourt, Roy, Gault, Valla · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-26
- Safety, Efficacy, and Long-Term Outcomes of Anticoagulation in Cirrhotic Portal Vein Thrombosis. ↗
Naymagon, Tremblay, Zubizarreta, Moshier, Mascarenhas, Schiano · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- The efficacy and safety of direct oral anticoagulants in noncirrhotic portal vein thrombosis. ↗
Naymagon, Tremblay, Zubizarreta, Moshier, Troy, Schiano, Mascarenhas · Kaynak tarihi: 2020 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.
01 · KRONİK SİROTİK OLMAYAN PVT’DE RİVAROKSABAN
Rivaroxaban Prophylaxis in Noncirrhotic Portal Vein Thrombosis.
Aurélie Plessier, Odile Goria, Jean Paul Cervoni, Isabelle Ollivier, Christophe Bureau, Armelle Poujol-Robert, Anne Minello, Pauline Houssel-Debry, Pierre Emmanuel Rautou, Audrey Payancé, Giovanna Scoazec, Onorina Bruno, Michele Corbic, Francois Durand, Valérie Vilgrain, Valérie Paradis, Larbi Boudaoud, Emmanuelle de Raucourt, Carine Roy, Nathalie Gault, Dominique Valla · NEJM evidence · 2022
Çalışma türü: Çok merkezli randomize kontrollü çalışma
Kapsam: Büyük trombotik risk faktörü olmayan kronik sirotik olmayan PVT’li 111 kişi.
ÖZET
Ortanca 11,8 ayda tromboz hızı rivaroksabanda 0, tedavisiz grupta 100 kişi-yılda 19,71 idi. Daha uzun takipte majör kanama iki ve bir kişide görüldü.
Plansız ara analiz sonrası tedavisiz gruba antikoagülasyon önerildi; küçük kanama sayısı risk yokluğunu kanıtlamaz. Siroza genellenmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 38319842 · DOI: 10.1056/EVIDoa2200104
02 · SİROZDA ANTİKOAGÜLASYONUN UZUN DÖNEM İLİŞKİLERİ
Safety, Efficacy, and Long-Term Outcomes of Anticoagulation in Cirrhotic Portal Vein Thrombosis.
Leonard Naymagon, Douglas Tremblay, Nicole Zubizarreta, Erin Moshier, John Mascarenhas, Thomas Schiano · Digestive diseases and sciences · 2021
Çalışma türü: Retrospektif kohort
Kapsam: 214 sirotik PVT hastası; 86’sı antikoagülasyon aldı, ortanca takip 27 ay.
ÖZET
Tam radyolojik çözülme % 48 ve % 27; majör kanama % 20 ve % 17 idi. Genel sağkalım farkı anlamlı değildi.
Tedavi randomize değildi; seçim ve karıştırıcılar güvenlik/etkinlik yorumunu sınırlar. Nüksler tedavisiz dönemde görüldü.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33151401 · DOI: 10.1007/s10620-020-06695-4
03 · SİROTİK OLMAYAN PVT’DE DOAC KARŞILAŞTIRMASI
The efficacy and safety of direct oral anticoagulants in noncirrhotic portal vein thrombosis.
Leonard Naymagon, Douglas Tremblay, Nicole Zubizarreta, Erin Moshier, Kevin Troy, Thomas Schiano, John Mascarenhas · Blood advances · 2020
Çalışma türü: Retrospektif çok tedavili kohort
Kapsam: 330 sirotik olmayan PVT hastası; ortalama takip 41,6 ay.
ÖZET
Tam radyolojik çözülme rivaroksaban ve apiksabanda % 65, enoksaparinde % 57, varfarinde % 31 idi. DOAC grubunda varfarine göre daha az majör kanama ilişkisi görüldü.
İlaç seçimi randomize değildi, bazı ilaç grupları çok küçüktü. Sonuçlar kesin ilaç üstünlüğü veya sirozda aynı güvenlik anlamına gelmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 32078681 · DOI: 10.1182/bloodadvances.2019001310
Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.