PREEKLAMPSİ VE EKLAMPSİ
ÖZET
Preeklampsi, çoğunlukla gebeliğin 20. haftasından sonra ortaya çıkan, anne organlarını ve plasentayı etkileyebilen hipertansif hastalıktır. Doğumdan sonra da başlayabilir. Eklampsi, bu hastalık bağlamındaki nöbeti ifade eder. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Gebelikte hipertansif organ hasarı, doğum zamanlaması, nöbet ve postpartum risk.
HALK İÇİN: NEDEN İZLEM ÖNEMLİDİR?
Belirti olmadan ilerleyebilir. Geçmeyen baş ağrısı, görme değişikliği, üst karın ağrısı veya nefes darlığı bekletilmemelidir. Önceki preeklampsi, kronik hipertansiyon, böbrek hastalığı, diyabet ve çoğul gebelik risk değerlendirmesinde önemlidir. Hastalık annenin suçu değildir; yalnız tuzu azaltmak veya istirahat etmek tedavinin yerini tutmaz. [1]
ANNE VE BEBEK İÇİN KARAR
Erken doğum annenin hastalığını durdurmaya yardımcı olurken prematürite riski doğurabilir. Her tanı sezaryen gerektirmez. Durum kararlıysa yakın izlem, kötüleşiyorsa daha erken doğum gündeme gelir; karar anne ve fetüs birlikte değerlendirilerek verilir. [1]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Gebelik haftası, önceki tansiyon/proteinüri kayıtları, kullanılan ilaçlar, nörolojik yakınmalar ve fetal hareket değişikliği sorgulanır. Kronik hipertansiyonda yalnız tansiyon artışı süperempoze preeklampsi tanısı koydurmaz. [2]
FİZİK MUAYENE
MUAYENE VE DOĞRULAMA
Gebelikte doğrulanmış cihaz ve uygun manşetle kan basıncı ölçülür. Sistolik ≥140 veya diyastolik ≥90 mmHg hipertansiyondur; ağır olmayan değerler en az dört saat sonra tekrarlanır; ≥160 sistolik veya ≥110 diyastolik değer kısa aralıkla, yaklaşık 15 dakika içinde doğrulanır ve acil yönetilir. Solunum, bilinç, refleksler ve dolaşım değerlendirilir. [2]
AYIRICI TANI
Gestasyonel hipertansiyon, kronik hipertansiyon ve böbrek hastalığı ayrılır. Trombosit, kreatinin ve karaciğer testlerindeki değişimlerle HELLP ve organ hasarı araştırılır; nöbet her durumda otomatik eklampsi sayılmadan diğer nörolojik nedenler değerlendirilir. [2]
TANISAL YAKLAŞIM
TANISAL ÇERÇEVE
Yeni hipertansiyona proteinüri, maternal organ bozukluğu veya uteroplasental işlev bozukluğunun eşlik etmesi tanıyı destekler; proteinüri zorunlu değildir. Spot protein/kreatinin ≥30 mg/mmol, albümin/kreatinin ≥8 mg/mmol veya 24 saatte ≥0,3 g protein anlamlıdır. [2]
TEDAVİ
TEDAVİ VE DOĞUM KARARI
Hastanede değerlendirmeden sonra seçilmiş kararlı olgular ayaktan izlenebilir. NICE yaklaşımında kalıcı >140/90 mmHg için tedavi, yaklaşık ≤135/85 hedefi kullanılır; labetalol, uygun değilse nifedipin veya metildopa seçeneklerdir. Eklampside magnezyum sülfat, ağır nörolojik riskte nöbet profilaksisi gerekir; solunum, idrar çıkışı ve toksisite izlenir. Kontrolsüz hipertansiyon, pulmoner ödem, kötüleşen laboratuvar veya fetal bozulma erken doğum gerektirebilir. Kararlı preeklampside 37. haftadan itibaren doğum planlanır; prematür doğum öncesi steroid endikasyonu ayrıca değerlendirilir. [3]
İZLEM VE ÖNERİLER
POSTPARTUM İZLEM
Doğum sonrası ilk günlerde ve özellikle üçüncü–beşinci günlerde tansiyon kontrolü, semptom izlemi sürer; antihipertansifler emzirmeye ve böbrek işlevine göre düzenlenir. Altı–sekiz haftada kontrol, devam eden proteinüri için sonraki böbrek değerlendirmesi planlanır. [3]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL YOL
Nöbet, bilinç bozukluğu, inatçı baş ağrısı, görme kaybı, dispne veya ciddi üst karın ağrısında acil obstetri/anestezi desteği sağlanır. Anne stabilize edilmeden yalnız doğuma odaklanılmaz. [1]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
UZUN DÖNEM
Gelecek gebelikte yineleme ve yaşam boyu kardiyovasküler risk konuşulur. Aspirin koruyucu amaçla yalnız uygun risk değerlendirmesiyle başlanır; mevcut hastalığın acil tedavisi değildir. [1]
KLİNİK DURUMLARI AYIRMA
Kararlar belirtiler, yaşam evresi, üreme planı ve klinik risklerle birlikte değerlendirilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Preeclampsia and High Blood Pressure During Pregnancy ↗
ACOG · Kaynak tarihi: tarih belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-26
- The 2021 ISSHP classification, diagnosis and management recommendations ↗
Magee LA ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-26
- Hypertension in pregnancy: diagnosis and management (NG133) ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2019; güncelleme 2023 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 6 ARAŞTIRMA
Seçilen çalışmalar klinik soruya göre okunmalıdır; tek bir sonuç tüm hasta gruplarına genellenemez.
01 · ASPRE: YÜKSEK RİSKLİ GEBELİKTE ASPİRİNLE KORUNMA
Aspirin versus Placebo in Pregnancies at High Risk for Preterm Preeclampsia.
Rolnik DL; Wright D; Poon LC; O'Gorman N; Syngelaki A; de Paco Matallana C; Akolekar R; Cicero S; Janga D; Singh M; Molina FS; Persico N; Jani JC; Plasencia W; Papaioannou G; Tenenbaum-Gavish K; Meiri H; Gizurarson S; Maclagan K; Nicolaides KH · The New England journal of medicine · 2017
Çalışma türü: Çift kör plasebo kontrollü randomize çalışma
Kapsam: 1.776 yüksek riskli tekil gebelik randomize edildi; 1.620 takip analizinde.
ÖZET
Preterm preeklampsi aspirinde %1,6, plaseboda %4,3 idi. Çalışma 11–14. haftada başlayıp 36. haftaya kadar verilen 150 mg/gün düzenini değerlendirdi.
Seçilmiş yüksek risk grubu; sonuç tüm gebelerde kendi kendine aspirin başlama önerisi veya mevcut preeklampsi tedavisi değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 28657417 · DOI: 10.1056/NEJMoa1704559
02 · HYPITAT: TERME YAKIN HİPERTANSİF GEBELİKTE DOĞUM
Induction of labour versus expectant monitoring for gestational hypertension or mild pre-eclampsia after 36 weeks' gestation (HYPITAT): a multicentre, open-label randomised controlled trial.
Koopmans CM; Bijlenga D; Groen H; Vijgen SM; Aarnoudse JG; Bekedam DJ; van den Berg PP; de Boer K; Burggraaff JM; Bloemenkamp KW; Drogtrop AP; Franx A; de Groot CJ; Huisjes AJ; Kwee A; van Loon AJ; Lub A; Papatsonis DN; van der Post JA; Roumen FJ; Scheepers HC; Willekes C; Mol BW; van Pampus MG; HYPITAT study group · Lancet (London, England) · 2009
Çalışma türü: Açık çok merkezli randomize çalışma
Kapsam: 36–41 haftada gestasyonel hipertansiyon veya hafif preeklampsili 756 gebe.
ÖZET
Kötü maternal bileşik sonuç indüksiyonda %31, beklemede %44 idi. Maternal/neonatal ölüm veya eklampsi kaydedilmedi.
Bileşik sonuç ağır hipertansiyon/proteinüriye ilerlemeyi de kapsar; ağır erken preterm hastalığa genellenmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 19656558 · DOI: 10.1016/S0140-6736(09)60736-4
03 · PARROT: PLGF SONUCUNUN KLİNİK EKİBE BİLDİRİLMESİ
Placental growth factor testing to assess women with suspected pre-eclampsia: a multicentre, pragmatic, stepped-wedge cluster-randomised controlled trial.
Duhig KE; Myers J; Seed PT; Sparkes J; Lowe J; Hunter RM; Shennan AH; Chappell LC; PARROT trial group · Lancet (London, England) · 2019
Çalışma türü: Basamaklı küme randomize tanısal yönetim çalışması
Kapsam: 20+0–36+6 haftada şüpheli preeklampsili 1.023 uygun gebe.
ÖZET
Tanıya ortanca süre gizli testte 4,1, açıklanan testte 1,9 gündü. Düzeltilmiş maternal ağır sonuç analizi müdahale lehineydi; perinatal fark gösterilmedi.
Test bir yönetim algoritmasıyla birlikte uygulandı; biyobelirtecin tek başına doğum kararını belirlemesi sonucu çıkarılmaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 30948284 · DOI: 10.1016/S0140-6736(18)33212-4
04 · PARROT IRELAND: PLGF İLE MORBİDİTE SONUCU
Placental growth factor in assessment of women with suspected pre-eclampsia to reduce maternal morbidity: a stepped wedge cluster randomised control trial (PARROT Ireland).
Hayes-Ryan D; Khashan AS; Hemming K; Easter C; Devane D; Murphy DJ; Hunter A; Cotter A; McAuliffe FM; Morrison JJ; Breathnach FM; Dempsey E; Kenny LC; O'Donoghue K; PARROT Ireland trial group · BMJ (Clinical research ed.) · 2021
Çalışma türü: Basamaklı küme randomize çalışma
Kapsam: 2.313 uygun katılımcı; birincil analizde 2.219 kişi.
ÖZET
Düzeltilmiş maternal morbidite RR 1,01 ve neonatal morbidite RR 1,03 idi; anlamlı fark gösterilmedi.
Hedef örneklemin altında kaldı. İngiltere PARROT sonucuyla birlikte, tanısal hızın her ortamda morbidite yararına dönüşmediği görülür.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34389547 · DOI: 10.1136/bmj.n1857
05 · MAGPİE: MAGNEZYUM SÜLFAT VE NÖBETİN ÖNLENMESİ
Do women with pre-eclampsia, and their babies, benefit from magnesium sulphate? The Magpie Trial: a randomised placebo-controlled trial.
Altman D; Carroli G; Duley L; Farrell B; Moodley J; Neilson J; Smith D; Magpie Trial Collaboration Group · Lancet (London, England) · 2002
Çalışma türü: Çok ülkeli plasebo kontrollü randomize çalışma
Kapsam: Preeklampsili, doğurmamış veya ilk 24 saat postpartum 10.141 kadın.
ÖZET
Eklampsi magnezyum grubunda %0,8, plaseboda %1,9 görüldü; göreli azalma %58 idi. Yan etkiler daha sık bildirildi. Bebek ölümü açısından belirgin fark gösterilmedi.
Hastaneden taburculuğa kadar izlem; bu sonuçlar uzun dönem güvenliği tek başına kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 12057549 · DOI: 10.1016/s0140-6736(02)08778-0
06 · PHOENIX: GEÇ PRETERM DÖNEMDE DOĞUM ZAMANLAMASI
Planned early delivery or expectant management for late preterm pre-eclampsia (PHOENIX): a randomised controlled trial.
Chappell LC; Brocklehurst P; Green ME; Hunter R; Hardy P; Juszczak E; Linsell L; Chiocchia V; Greenland M; Placzek A; Townend J; Marlow N; Sandall J; Shennan A; PHOENIX Study Group · Lancet (London, England) · 2019
Çalışma türü: Açık etiketli randomize çalışma
Kapsam: 34+0–36+6 hafta arasında preeklampsisi olan 901 kadın.
ÖZET
Planlı erken doğumda maternal bileşik sonuç %65, beklemede %75 idi. Perinatal ölüm veya yenidoğan ünitesine yatış bileşiği ise %42 ve %34 bulundu. Maternal yarar ile prematüriteye bağlı yatış artışı birlikte tartılmalıdır.
Bileşik sonuçlar ölümle eşdeğer değildir; çalışma 34 haftadan önceki gebeliklere genellenemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 31472930 · DOI: 10.1016/S0140-6736(19)31963-4
Eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde 112 / acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.