PREİSER HASTALIĞI
ÖZET
Preiser hastalığı, skafoid kemiğin önceden oluşmuş kırıkla açıklanamayan osteonekrozudur. El bileğinin başparmak tarafında ağrı, kavrama güçlüğü ve hareket kısıtlılığıyla ortaya çıkabilir. Travma öyküsü tanısal değerlendirmeyi güçleştirebilir; kırık, kaynamama ve bunlara bağlı kanlanma sorunları dikkatle ayrılmalıdır. Nedenlerin tek bir mekanizmayla açıklanması mümkün değildir.
Hastalık nadirdir ve literatürde kullanılan terimler ile tedavi yaklaşımları arasında farklılıklar vardır. Kemik kanlanmasının özellikleri ve çeşitli risk etkenleri tartışılmış olsa da patofizyoloji tam açıklığa kavuşmamıştır. Mevcut sınıflamalar değerlendirmeyi düzenler; bunların varlığı bütün hastalar için üzerinde uzlaşılmış tek bir tedavi algoritması bulunduğu anlamına gelmez.
Tanıda röntgen ile skleroz, fragmantasyon, karpal dizilim bozukluğu ve eklem dejenerasyonu değerlendirilir. Erken evrede röntgen normal olabilir. MR bulguları kemiğin tamamını veya yalnız bir bölümünü tutan değişiklikleri göstermeye yardım eder. Herbert-Lanzetta ve Kalainov sınıflamaları sırasıyla radyolojik ilerleme ile MR’daki dağılıma odaklanır.
Kırık şüphesi özellikle yeni travma sonrası önem taşır. Anatomik enfiye çukurunda devam eden ağrı, şişlik veya hassasiyet varsa normal ilk filmle değerlendirme sonlandırılmaz. Seçilmiş hastada MR, BT veya tekrar görüntüleme gerekir; atlanmış skafoid kırığında tedavinin gecikmesi kaynama ve kanlanma sorunlarıyla ilişkili olabilir.
Tedavi; belirtiler, yapısal hasar ve işlevsel beklentiler gözetilerek belirlenir. Erken dönemde yük azaltma ve immobilizasyon, uygun olgularda kemiği koruyucu girişimler, ileri çökmede kurtarıcı ameliyatlar gündeme gelebilir. Özellikle sporcularda devam eden zorlayıcı yükler değerlendirilir; amaç ağrıyı azaltırken kullanılabilir hareket ve kavramayı korumaktır.
Araştırmaların çoğu küçük ve karşılaştırmasızdır. Yeni bir cerrahi seride semptomlar azalmasına rağmen radyolojik ilerleme sürmüştür. Bu nedenle takip yalnız ağrı puanına indirgenmez; hastanın işlevi ve kemik yapısı birlikte değerlendirilir. Bir yöntemin birkaç kişide başarılı bulunması, her evrede ilerlemeyi durdurduğu veya diğer yöntemlere üstün olduğu anlamına gelmez.
- skafoid osteonekrozu
- radial bilek ağrısı
- Herbert-Lanzetta
- Kalainov
- vaskülarize kemik grefti
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU: PREİSER HASTALIĞI NEDİR?
El bileğinin başparmak tarafındaki skafoid kemikte, önceden oluşmuş bir kırıkla açıklanamayan kanlanma ve kemik canlılığı sorunudur. Ağrı ve hareket kısıtlılığı gelişebilir.
Nadir görülen hastalıkta nedenler ve en uygun tedavi tam açıklığa kavuşmamıştır. Kırık sonrası gelişen kemik nekrozu ile aynı ad altında değerlendirilmemelidir.
GENEL OKUYUCU: AĞRIYI NE ZAMAN ÖNEMSEMELİ?
Düşme sonrası başparmak tarafında süren bilek ağrısında kırık araştırılmalıdır. Hafif ağrı veya ilk röntgenin normal olması kırığı dışlamaz; değerlendirmeyi yalnız “burkulma” varsayımıyla ertelemeyin.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Ağrının başlangıcı, önceki kırık veya yaralanmalar, ilerleme ve işlev kaybı sorgulanır. Sistemik hastalıklar ve kortikosteroid kullanımı öyküsü kaydedilir; bildirilen ilişkiler tek başına nedensellik göstermez.
Spor ve işte tekrarlanan bilek yükleri araştırılır. Preiser yalnız sporcularda görülen bir hastalık değildir; aşırı kullanım tanısı kemik patolojisi olasılığını gölgelememelidir.
FİZİK MUAYENE
Anatomik enfiye çukurunda ve dorsoradial bilekte hassasiyet, aktif-pasif hareket kaybı ve kavrama güçlüğü değerlendirilir. Benzer bulgular skafoid kırığında da görülebilir.
Yakınmanın yüklenmeyle ilişkisi, tutukluk ve güç kaybı kaydedilir. Klinik bulgular görüntüleme ile birlikte yorumlanır; tendon sorunu izlenimi tanıyı kesinleştirmez.
AYIRICI TANI
Öncelikle akut veya atlanmış skafoid kırığı ve kırık kaynamaması dışlanır. Kırığa ikincil proksimal kutup nekrozu farklı bir süreçtir.
Skafoid osteokondriti fokal proksimal kutup ve subkondral kemik ayrışmasıyla karışabilir. Lezyonun dağılımı ve radyolojik yapısı ayırıcı tanıya yardım eder.
Artritik değişikliklerin travma sonrası mı yoksa kemik çökmesine ikincil mi olduğu değerlendirilir; öykü ve seri görüntüleme bu ayrımda önemlidir.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE EVRELEME
Röntgende skleroz, proksimal kutup fragmantasyonu, karpal dizilim ve artrit araştırılır. MR iskemik ve nekrotik değişikliklerin yaygınlığını değerlendirir; erken röntgen normal olabilir.
Herbert-Lanzetta radyolojik ilerlemeyi, Kalainov ise MR’da tüm kemiği veya bir kısmını tutan değişiklikleri sınıflandırır. Bu sınıflamalar aynı soruyu yanıtlamaz.
Kırık şüphesinde BT kırık çizgisini ve yer değiştirmeyi değerlendirebilir; gerektiğinde MR veya tekrar görüntüleme yapılır.
TEDAVİ
TEDAVİ VE KANITIN GÜCÜ
Erken ve uygun olguda yük azaltma ve immobilizasyon düşünülebilir. Çökme, dizilim bozukluğu ve işlevsel gereksinimler cerrahi seçenekleri etkiler.
Vaskülarize kemik grefti, yük dağılımını değiştiren osteotomi ve ileri hastalıkta kurtarıcı girişimler seçeneklerdir. Sistematik derleme büyük ölçüde olgu bildirimleri ve küçük serilere dayanır; evreye göre sonuçlar kesin üstünlük kanıtı değildir.
Kemik koruyucu ameliyat sonrasında yakınmalar azalırken radyolojik ilerleme devam edebilir. Bu nedenle ağrı düzelmesi kemik yapısının tamamen korunduğu anlamına gelmez.
İZLEM VE ÖNERİLER
İZLEM VE İŞLEVSEL İYİLEŞME
Ağrı, hareket, kavrama gücü ve görüntüleme birlikte izlenir. Küçük greft serisinde işlev düzelmesine rağmen ileri evrede ilerleme görülmüştür; yeni cerrahi gereksinimi olasılığı görüşülmelidir.
El terapisi işlevsel iyileşmeye eşlik edebilir; hareket tamamen normale dönmeyebilir. Bir olgunun başarılı sonucu herkes için aynı iyileşme süresi veya sonuca dönüştürülmez.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
KIRMIZI BAYRAKLAR VE SEVK
Yeni travma sonrası anatomik enfiye çukuru ağrısı ve devam eden hassasiyette kırık değerlendirmesi geciktirilmemelidir. Normal ilk film güvence değildir.
Süren ağrı, belirgin güç kaybı veya ilerleyen kemik çökmesinde el cerrahisi değerlendirmesi gerekir. İleri hasarda yalnız yakınmaların geçmesini beklemek işlevsel gereksinimleri karşılamayabilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Idiopathic avascular necrosis of the scaphoid (Preiser’s disease): a case report and review of the literature ↗
Case Reports in Plastic Surgery and Hand Surgery · Kaynak tarihi: 2024-07-04 · Erişim: 2026-10-27
- Preiser's disease or avascular osteonecrosis of the scaphoid: An updated literature review ↗
Hand Surgery and Rehabilitation · Kaynak tarihi: 2021-03-26 · Erişim: 2026-10-27
- Osteonecrosis and stress-related subchondral injuries in the elite athlete: a review on etiology, clinical signs, and management ↗
Skeletal Radiology · Kaynak tarihi: 2026-03-13 · Erişim: 2026-10-27
- Treatment Selection and Characteristics of Patients With Preiser Disease ↗
Journal of Hand Surgery Global Online · Kaynak tarihi: 2024-05-22 · Erişim: 2026-10-27
- Scaphoid Fracture of the Wrist ↗
American Academy of Orthopaedic Surgeons · Erişim: 2026-10-27
- Preiser’s disease ↗
Hand Surgery and Rehabilitation · Kaynak tarihi: 2022-07-05 · Erişim: 2026-10-27
- A systematic review on the management of idiopathic avascular necrosis of the scaphoid (Preiser's disease) ↗
Orthopaedics and Traumatology Surgery and Research · Kaynak tarihi: 2022-11-21 · Erişim: 2026-10-27
- Stage-Based Surgical Strategies and Outcomes for Preiser Disease: A Single-Center Experience ↗
Hand (New York) · Kaynak tarihi: 2025-12-01 · Erişim: 2026-10-27
- Vascularized bone grafting using the 1,2 intercompartmental supraretinacular artery for the treatment of Preiser’s disease ↗
Journal of Plastic Surgery and Hand Surgery · Kaynak tarihi: 2025-12-18 · Erişim: 2026-10-27
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
Konuya doğrudan katkısı olan yayınlar seçildi; yirmi yayın kotası uygulanmadı. Sistematik tarama veya klinik onay değildir.
01 · EVREYE GÖRE SEÇİLEN CERRAHİNİN KÜÇÜK TEK MERKEZLİ SERİSİ
Stage-Based Surgical Strategies and Outcomes for Preiser Disease: A Single-Center Experience
Hiroaki Kida, Yuichiro Matsui, Akio Minami ve arkadaşları · Hand (New York) · 2025
Çalışma türü: Geriye dönük cerrahi seri.
Kapsam: 8 hasta; ortalama yaş 60,6 yıl, ortalama izlem 50 ay.
ÖZET
Yerel stratejiyle tedavi edilen yedi hastada klinik iyileşme bildirildi; greft veya osteotomi uygulanan beş kişinin dördünde radyolojik hastalık ilerledi.
Gruplar çok küçüktü ve tedavi randomize değildi. Yerel strateji evrensel standart sayılamaz; bir uyumsuz olgudan nedensel sonuç çıkarılamaz. Erişim özgün tam özetle sınırlıydı.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41324415 · DOI: 10.1177/15589447251391379
02 · VASKÜLARİZE KEMİK GREFTİ SONRASI KLİNİK VE RADYOLOJİK SONUÇLAR
Vascularized bone grafting using the 1,2 intercompartmental supraretinacular artery for the treatment of Preiser’s disease
Yoshinori Takemura, Narihito Kodama, Kosei Ando, Takafumi Yayama, Shinji Imai · Journal of Plastic Surgery and Hand Surgery · 2025
Çalışma türü: Kontrolsüz geriye dönük seri.
Kapsam: Sekiz kadın; ortalama 3,6 yıl izlem; evre I–III.
ÖZET
Ortalama kavrama gücü ve DASH puanı iyileşti. Evre III olan üç hastanın tümünde, yakınmalardaki düzelmeye karşın radyolojik evre ilerledi.
Küçük, yalnız kadınlardan oluşan örneklem ve değişken izlem; evre IV dahil değildi. Karşılaştırma grubu bulunmadığından tekniğin üstünlüğü veya ilerlemeyi önlediği kanıtlanmaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41410073 · DOI: 10.2340/jphs.v60.45011
Eğitim amaçlı, hekim incelemesini bekleyen taslaktır; kişisel tanı ve tedavinin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.