PRİMER ALDOSTERONİZM

GENEL BAKIŞ

Bu bölümün ilk açıklaması yukarıdaki özette sunulmuştur.

BELİRTİLER, NEDENLER VE RİSKLER

Birçok kişide dikkat çeken tek bulgu hipertansiyondur. Kas güçsüzlüğü, halsizlik, baş ağrısı veya uyuşma eşlik edebilir. Potasyum düşüklüğü kuşkuyu artırır ama normal potasyum hastalığı dışlamaz. Özellikle zor kontrol edilen tansiyon, yeni potasyum düşüklüğü veya açıklanamayan kötüleşme hormonal nedenlerin yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir. Primer aldosteronizm sıradan hipertansiyonla aynı risk profiline sahip kabul edilmemelidir. [1,2]

Adrenal bezdeki iyi huylu hormon salgılayan oluşumlar nedenlerden biridir. Sekonder aldosteronizm ise böbrek, kalp veya başka sistemlerdeki sorunlara yanıt olarak gelişebilir. Bu iki durum aynı tedavi yoluna sahip değildir. Bir tomografide adrenal kitle görülmesi de tek başına aldosteronun o kitleden salgılandığını kanıtlamaz; bazı kitleler hormon üretmez. [2]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Tarama, aldosteron ve reninin birlikte ölçülmesi ve aralarındaki ilişkinin yorumlanmasıyla yapılır. Potasyum düzeyi ve ilaçlar sonucu etkileyebilir. Güncel Endocrine Society kılavuzu hipertansiyonu olan bireylerde taramayı koşullu olarak önerir; uygulama yerel olanaklara ve klinik önceliklere bağlıdır. Pozitif tarama, neden ve tedavi yolunun tamamının kesinleştiği anlamına gelmez. [1]

Gerektiğinde ileri biyokimyasal inceleme, adrenal görüntüleme ve adrenal ven örneklemesi planlanır. Yalnız görüntülemeye bakarak yanlış bezin çıkarılması riskinden kaçınmak önemlidir. İlaç hazırlığı hekim tarafından düzenlenir; tansiyon ilacını test öncesi kendiliğinden bırakmak tehlikeli olabilir. Laboratuvar sonuçlarının yorumu, ölçüm yöntemi ve hastanın klinik özellikleriyle birlikte yapılır. [2]

Adrenal ven örneklemesinde girişimsel radyoloji ekibi, ince kateterlerle bezlerden gelen toplardamarlardan kan alır. İşlemin amacı hormonun kaynağını ayırt ederek olası cerrahi planına yardımcı olmaktır. Kontrast madde reaksiyonu öyküsü, kan sulandırıcı kullanımı ve diğer ilaçlar önceden bildirilir. İşlemin yararı, olası kanama ve örnek alınamaması gibi riskler hastayla konuşulur. [3]

Bu aşamalar birbirinin yerine geçmez; her hasta aynı incelemelerin hepsine ihtiyaç duymayabilir. [3]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Tek taraflı hastalık doğrulanır ve kişi cerrahiye uygunsa adrenal bezin çıkarılması değerlendirilebilir. İki taraflı hastalıkta veya cerrahi tercih edilmediğinde mineralokortikoid reseptörünü engelleyen ilaçlar kullanılabilir. Tansiyon ve potasyumun düzelmesi hedeflenir. Ameliyat sonrasında bile bazı hastalarda tansiyon ilacı gerekebilir; bu durum tedavinin mutlaka başarısız olduğu anlamına gelmez. [1]

Tuz tüketiminin düzenlenmesi ve ilaçların planlandığı biçimde kullanılması bakımın parçalarıdır. Potasyum içeren takviyeler veya tuz yerine kullanılan ürünler hekimle görüşülmelidir. Belirtilerin düzelmesi, kontrol testlerinin gereksiz olduğu anlamına gelmez. Tedavinin değiştirilmesi, sonuçların ve olası yan etkilerin birlikte değerlendirilmesine dayanmalıdır. [2]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

Ven örneklemesi planlanan kişi hazırlık ve taburculuk talimatlarını önceden almalıdır. Bazı ilaçlar sonuçları etkileyebildiği için düzenleme gerekebilir; bunun nasıl yapılacağı ekip tarafından açıklanır. Örneklerin yeterli olmaması halinde tekrar işlem veya başka değerlendirme gerekebilir. İşlem sonrası artan ağrı, kanama veya beklenmedik yakınma bildirilmelidir. Hasta, incelemeyi neden yaptırdığını ve sonucun tedaviyi nasıl değiştireceğini sormaya teşvik edilmelidir. [3]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Hipertansiyonu olan kişide sıkıştırıcı göğüs ağrısı, kola veya çeneye yayılan ağrı, ağır solunum güçlüğü ya da yanıtsızlık acil yardım gerektirir. Bu belirtiler olağan tansiyon kontrolü sırasında görüşülecek yakınmalar olarak ertelenmemelidir. Kişi kendi aracıyla hastaneye gitmek yerine acil yardım istemelidir. [4]